AQSh–Eron zarbalar almashinuvini to‘xtatdi, Yevropada jaziramadan odamlar o‘lmoqda – kun dayjesti

O‘tgan kun davomida jahonda ro‘y bergan eng asosiy voqea va yangiliklar sharhi bilan kundalik xabarnomada tanishtiramiz.

AQSh–Eron zarbalar almashinuvini to‘xtatdi

Eron va AQSh so‘nggi harbiy harakatlarni to‘xtatishga hamda muzokaralarni qayta tiklashga kelishib oldi. AQSh rasmiysiga ko‘ra, bu — zarbalar almashinuvi bosimi ostida qolgan tinchlik bitimini saqlab qolishi mumkin.

«Har ikki tomon hozircha harbiy harakatlarni to‘xtatib turadi va kemalar erkin harakatlanishi mumkin», dedi rasmiy mulozim 17 iyun kuni Shveytsariyada imzolangan memorandumga ishora qilib. Muzokaralar seshanba kuni Qatarda qayta boshlanadi.

Keskinlik payshanba kuni Eron snaryadi Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi yuk kemasiga kelib urilgach boshlangandi. Shundan so‘ng AQSh kuchlari Eron janubiga zarbalar berdi. Buning ortidan tomonlar bir-birini otshkesimni buzishda aybladi.

Eron esa yakshanba kuni erta tongda Kuvayt va Bahrayndagi AQSh harbiy obektlariga raketa va dronlar bilan javob zarbalarini berdi. Muhofizlar korpusi AQSh zarbalari «barcha diplomatik jarayonlarning butunlay to‘xtashiga olib kelishini» aytgan.

Bu voqealar prezident Donald Tramp yangi tahdididan ko‘p o‘tmay sodir bo‘ldi. «Shunday bir pallaga kelishimiz mumkinki, biz endi bosiqlik qila olmaymiz. Harbiy yo‘l bilan o‘zimiz juda muvaffaqiyatli boshlagan ishni oxiriga yetkazishga majbur bo‘lamiz», deb yozdi Tramp o‘z ijtimoiy tarmog‘ida. «Agar bu sodir bo‘lsa, Eron Islom Respublikasi boshqa mavjud bo‘lmaydi!» deya qo‘shimcha qildi u.

Shu bilan birga, Isroil yakshanba kuni Livandagi «Hizbulloh» a’zolariga yana bir bor zarba bergani va yer osti infratuzilmasini vayron qilganini ma’lum qildi.

Dushanbaga kelib muzokaralar qayta tiklangan va harbiy harakatlar tin oldi.

Venesueladagi zilzila qurbonlari soni ortmoqda

Venesuelada 25 iyun kuni sodir bo‘lgan egizak zilzilalar oqibatida halok bo‘lganlar soni 1500 kishiga yaqinlashdi.

«Qutqaruv va tiklash ishlari davom etmoqda. Biz odamlarni tiriklayin qutqardik, shuning uchun operatsiyalar to‘xtatilmaydi, umidni saqlab qolamiz», dedi muvaqqat prezident Delsi Rodriges yakshanba kuni. Shuningdek, u maktablarda darslar yana bir haftaga to‘xtatilishini va La-Guayrada elektr ta’minoti 75 foizgacha tiklanganini aytdi.

Avvalroq Milliy Assambleya raisi Xorxe Rodriges qurbonlar soni 1450 nafarga yetganini ma’lum qilgandi. Uning qo‘shimcha qilishicha, 3150 kishi jarohatlangan, 12 721 kishi uy-joyini tark etishga majbur bo‘lgan va 774 ta bino vayron bo‘lgan.

2600 dan ortiq xorijiy qutqaruvchilar yetib kelguniga qadar mahalliy aholi va ko‘ngillilar vayronalar ostidan omon qolganlar va jasadlarni olib chiqdi. Ular ko‘pincha og‘ir texnika yetishmasligidan shikoyat qilishdi. Shu bilan birga yuzlab aftershoklar zararni yanada kuchaytirdi va aholini xavotirda ushlab turdi.

Dam olish kunlarida hukumat minglab odamlar hamon bedarak yo‘qolganlar ro‘yxatida qolayotganini ma’lum qildi. Ammo mamlakat siyosiy muxolifati tomonidan targ‘ib qilinayotgan veb-saytda 50 mingga yaqin odam bedarak yo‘qolganlar ro‘yxatiga kiritilgan.

AQSh Geologiya xizmati ham 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar oqibatida qurbonlar soni 10 000 dan oshishi mumkinligini taxmin qilgandi.

«Taxminan uch kunlik, ya’ni 72 soatlik vaqt oralig‘i bor, shundan keyin odamlarni tirik qutqarish ehtimoli keskin kamayadi», dedi Shveytsariyadan kelgan qutqaruv guruhi rahbari Sebastyan Eugster.

AQSh Davlat departamenti amerikalik qutqaruvchilar vayronalar ostidan odamlarni olib chiqayotgan tasvirlarni joylashtirdi.

Reutersʼning yozishicha, Tramp ma’muriyati allaqachon ajratgan 150 million dollarga qo‘shimcha yaqin kunlarda yuzlab million dollarlik yangi moliyaviy yordam e’lon qilishi kutilmoqda.

Rossiyada yoqilg‘i tanqisligi

Ukraina kuchlari o‘tgan tunda Krasnodar va Yaroslav viloyatlaridagi Rossiyaning ikkita neftni qayta ishlash zavodiga zarba berdi. Ushbu hujumlar dunyodagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchilardan biri — Rossiyaning ayrim hududlarida keskin yoqilg‘i taqchilligini keltirib chiqardi.

«Biz Rossiyaning urush olib borish qobiliyatini zaiflashtiradigan operatsiyalarimizni davom ettiramiz», deb yozdi Zelenskiy ijtimoiy tarmoqlarda. U mazkur zavodlar Ukraina hududidan taxminan 300 km va 700 km uzoqlikda joylashganini qo‘shimcha qildi.

Krasnodar o‘lkasi gubernatori Slavyansk-na-Kubanidagi neftni qayta ishlash zavodida yong‘in chiqqanini, yaqin atrofdagi qishloqda bir kishi halok bo‘lganini va yana bir kishi jarohatlanganini ma’lum qildi.

Ushbu zavod kuniga taxminan 100 ming barrel mahsulot ishlab chiqarish quvvatiga ega xususiy korxona hisoblanadi.

Prezident Vladimir Putin ham yakshanba kuni yoqilg‘i ta’minotidagi muammolar Rossiya hududlarida taqchillikni keltirib chiqarganini tan oldi. Shuningdek, u yoqilg‘i yetkazib berilishini ta’minlash ustida maxsus tezkor guruh ish olib borayotganini ma’lum qildi.

Shuningdek, Putin neft obektlariga Ukraina dronlari uyushtirgan zarbalar oqibatlarini minimal darajaga tushirishi kerakligini ta’kidlab, u qishloq xo‘jaligini yoqilg‘i bilan ta’minlashga chaqirdi va dizel eksportiga taqiq qo‘yish masalasi ko‘rib chiqilayotganini aytdi.

Putinning aytishicha, hozirda benzin zaxiralaridan foydalanilmoqda va ular 1,7 million metrik tonnani tashkil etmoqda. Zaxiralarni tiklash uchun endi iyul oyidagi ishlab chiqarish hajmi iyundagidan ham oshishi kerak.

Yevropada jazirama: odamlar o‘lmoqda

Yakshanba kuni Yevropa qit’asida harorat rekordlari yana yangilandi, anomal issiqlik sharqqa qarab harakatlanishda davom etmoqda.

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti rahbari Tedros Adanom 21 iyundan beri Yevropada «yuqori haroratlar bilan bog‘liq» 1300 dan ortiq qo‘shimcha o‘lim holatlari qayd etilganini aytdi.

«Issiqlik stressi ko‘pincha 'sokin qotilʼ deb ataladi. Yevropadagi uylar, ish joylari hamda maktablar bunday haroratlar uchun qurilmagan», dedi u. «Yevropa Yerdagi eng tez isiyotgan qit’adir, u global o‘rtacha ko‘rsatkichdan ikki barobar tezroq qizimoqda», deya ogohlantirdi Tedros.

Yakshanba kuni ertalab Fransiya sog‘liqni saqlash vazirligi chorshanbadan beri mamlakatda kutilganidan taxminan 1000 taga ko‘p o‘lim holati yuz berganini ma’lum qildi. Qo‘shimcha o‘lim holatlarining aksariyati 65 va undan katta yoshdagilar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda, chunki uyda vafot etganlar soni 40 foizga oshgan.

Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, yakshanba kuni Germaniya sharqida 41,7°C harorat qayd etilgan. Bu – hudud ketma-ket uchinchi marta o‘zining eng issiq kunini boshdan kechirayotganini anglatadi.

JSSTga ko‘ra, iqlim o‘zgarishi oqibatida ilgari «bir avlodda bir marta» sodir bo‘ladigan jazirama hodisasi endilikda deyarli har yili kuzatilmoqda. Iyundagi rekord darajadagi jazirama «issiq gumbaz» deb ataladigan effekt bilan izohlanmoqda.

Saudiyada vertolyot quladi

28 iyun kuni Saudiya Arabistonining neft giganti «Aramco» kompaniyasiga qarashli vertolyot Fors ko‘rfazi sohilida — Ho‘rmuz bo‘g‘ozidan g‘arbda joylashgan Ras-Tanura shahrida qulab tushdi. Hodisa oqibatida bortdagilarning barchasi — qirollikning 14 nafar fuqarosi halok bo‘lgan. Halokat sabablari hozircha noma’lum.

«Tegishli organlar halokat sabablarini aniqlash uchun to‘liq tergov boshladi», deya qo‘shimcha qildi Saudiya davlat axborot agentligi. «Aramco» xalqaro OAVlar so‘rovlariga javob bermagan.

Hodisa mahalliy vaqt bilan soat 6:00 da yuz bergan, davlat axborot agentligi ham boshqa tafsilotlarni ochiqlamadi.

Saudiya Arabistoni energetika vazirligi qurbonlarning oila a’zolariga hamdardlik bildirdi.

Ras-Tanura shahrida «Aramco»ning yirik neftni qayta ishlash zavodi joylashgan bo‘lib, u Yaqin Sharqdagi eng yirik zavodlardan biridir.

Reutersʼga ko‘ra, «Aramco» deyarli to‘rt oylik tanaffusdan keyin 26 iyun kuni Ras-Tanura terminalida xom neft yuklashni qayta tiklagan edi.