Инсон бу ҳолатда бир йилдан ортиқ вақт ўтказса, қайта уйғониши деярли даргумон.
Кома нима ўзи ва унинг аломатлари қандай?
Қадимги юнон тилидан олинган «кома» сўзи «чуқур уйқу» деб таржима қилинади. Ташқаридан қараганда бу узоқ вақт давом этадиган онгсиз ҳолат ҳақиқатан ҳам уйқуга ўхшайди. Бироқ, сезиларли фарқлар ҳам мавжуд.
Команинг асосий белгилари:
- Юмилган кўзлар.
- Уйғотиш имконсизлиги — бемор туртиш ва исми билан чақиришларга ҳеч қандай муносабат билдирмайди.
- Қорачиқлар ёруғликка таъсир билдирмайди. Бу бош мия найчалари рефлекси шикастланиши белгисидир.
- Оғриқни сезмайди.
- Оёқ-қўллар ҳаракатсиз. Фақатгина рефлексли ҳаракатлар мавжуд.
- Нафас олиш давом этади, аммо зўрға сезилади, тартибсиз, нафас олиш ва нафас чиқариш ўртасидаги узоқ танаффус кузатилади.
Қачон тез ёрдам чақириш керак?
Доим! Кома ўлим даражасидаги ҳалокатли фавқулодда вазият деганидир: инсон исталган сонияда ҳаётдан кўз юмиши мумкин.
Агар юқорида кўрсатилган аломатлар пайдо бўлса, дарҳол тез тиббий хизмат рақамини теринг — Ўзбекистонда 103; Россия Федерацияси, Украина, Беларусь Республикаси, Қозоғистонда 103 ёки 112; Европада ягона рақам — 112.
Комага олиб келувчи ҳолатлар
Команинг асосий сабаби мияга жиддий зарар етишидир, бу унинг фаолиятига жиддий таъсир қилади. Бу, ўз навбатида, турли сабабларга кўра юзага келиши мумкин. Қуйида нисбатан кенг тарқалган омилларни келтириб ўтамиз.
1. Бош мия жароҳати
Муваффақиятсиз йиқилиш (масалан, велосипедда ёки чанғида учганда), йўл-транспорт ҳодисаси, бошга зарба етказиш — бу ҳолатларнинг ҳар бири комага олиб келиши мумкин.
Гап шундаки, жароҳат билан қон кетиш ёки шиш пайдо бўлади. Бош суяк косаси ичидаги ортиқча суюқлик мия томирига босимни оширади. Натижада онг учун жавобгар бўлган бўлимлар зарар кўриши мумкин.
2. Инсульт
Кома ҳолатларининг 50 фоизидан кўпи мияда қон айланишининг ўткир бузилиши (инсульт) бош мия жароҳати билан бирга кузатилиши оқибатида юзага келади.
