Масалан, шакарни доимий равишда меъёрдан ортиқ қабул қилиш организмда гликоген захирасини оширади. У ёғ тўқимасига айланади, қоринда ва оёқларда тўплана бошлайди, шундан сўнг семиришга олиб келади.
Мутахассисларга кўра, шакарни меъёридан ортиқча истеъмол қилиш терида ажинлар пайдо бўлишини ҳам тезлаштиради. Радикаллар чақириши оқибатида организмнинг ички ҳужайралари нобуд бўлади.
Шакар юрак мушакларига ҳам ножўя таъсир ўтказади, тиамин миқдорининг камайиши юрак мушакларида дистрофик ўзгаришларга ҳамда томирдан ташқари суюқлик тўпланишига олиб келади.
Буни қарангки, ҳаммага ҳам яхши таниш бўлмаган стевия ўсимлиги нафақат фойдали, балки шакарга нисбатан 150 баробар ширин ўсимлик ҳисобланар экан. Стевиозидни қайта ишлаш натижасида олинадиган ребадиозид моддаси билан эса 300 баробаргача тотли. Яъни у шакарнинг ўрнини бемалол боса олади.
Бу ўсимлик ҳозирда Ўзбекистоннинг бир қатор худудларида ва унча катта бўлмаган майдонларда етиштирилади.
Kun.uz мухбири Тошкент вилояти Янгийўл туманида бўлди ва ҳудудининг кичик бир қисмида стевия ва бошқа фойдали ўсимликлар етиштирилаётган «Юлдуз ситора» агрофирмасидан репортаж тайёрлади.
«Ўсимликни шакардан кўра 100-200 баробар ширинроқ деганларича бор экан. Ҳақиқатан ҳам таъми тилни ёрар даражада», – дейди сафар давомида бизга ҳамроҳлик қилган Ўзбекистон экспортчилари уюшмаси раҳбари Мухтор Умаров.
Унинг айтишича, стевия ўсимлиги инсониятга XV асрдан буён маълум. Инсонлар уни одатда сувга қўшиб истеъмол қилади. Ўсимлик Ўзбекистонга 1986 йилда келтирилган.
Ўзбекистон мустақилликка эришгач, стевия экишни кўпайтириш бўйича ҳукумат даражасида бир неча бор ҳаракатлар бўлган. Аммо ҳалигача унга етарли даражада эътибор бўлмаяпти.
«Бунга экин майдонларининг катта қисмига доимий тарзда пахта ва ғалла экинлари экиб келинаётгани сабаб», – дейди у.
Стевия шифобахшлиги билан жаҳон бозорида талаб юқори бўлган ўсимлик ҳисобланади.
