Саудия Арабистони яқин ҳафталарда Ямандаги Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган ҳусийларга қарши кенг кўламли ҳарбий операция бошлашни режалаштирмоқда. Асосий вазифа — исёнчиларни стратегик муҳим Боб ал-Мандиб бўғозидан суриб чиқаришдир. Бу ҳақда 2 октябрь куни Reuters агентлиги Форс кўрфази давлатлари расмийлари ва Ғарб дипломатларига таяниб хабар берди.
Операция қандай кўринишда бўлади?
Манбаларга кўра, ҳужумни Ар-Риёз назорати остидаги Яман кучлари амалга оширади. Саудия авиацияси уларни ҳаводан қўллаб-қувватлайди. Танланган кўламга қараб, бунга 100 мингдан ортиқ Яман ҳарбийлари жалб қилиниши мумкин. Саудия Арабистони иттифоқчиларининг жанговар ҳаракатларда бевосита иштирок этиши кутилмаяпти.
Иккита асосий вариант кўриб чиқилмоқда:
- Боб ал-Мандиб бўғози ҳудудида тор доирадаги зарба.
- Бир вақтнинг ўзида бир нечта фронтларда — Ал-Байда, Мариб, Таиз ва Ал-Жауф вилоятларида олиб бориладиган кенг кўламли ҳужум.
Саудия томони бўғоз ҳусийлар назорати остида экан, улар билан тинчлик музокараларига қайтиш ниятида эмаслигини билдирди.
Бу нима учун муҳим?
Боб ал-Мандиб бўғози жаҳондаги асосий денгиз йўлларидан биридир. Контейнер ташувларининг катта қисми ва денгиз орқали нефт ташишнинг қарийб 9 фоизи у орқали ўтади. Ҳўрмуз бўғозидаги вазият мураккаблашганидан сўнг Саудия Арабистони нефт экспорти учун Қизил денгиз йўналишидан фаолроқ фойдалана бошлади. Ҳусийларнинг назорати аллақачон транспорт оқимининг кескин камайишига, суғурта бадалларининг ошишига ва кемаларнинг Африка бўйлаб қайта йўналтирилишига олиб келди.
Саудия Арабистони ва ҳусийлар ўртасидаги можаро 2014-2015 йиллардан бери давом этмоқда. 2022 йилда бошланган нисбий хотиржамлик 2026 йил июль ойида кескин бузилди. Ҳусийлар Саудия Арабистони ҳудудини ўққа тутишни қайта бошлади ва Яманнинг ғарбий қирғоғида ҳужумга ўтди. Сентябрь ойининг ўрталарига келиб, улар асосий нуқталарда, жумладан, Мохо тумани ва Перим оролида ўрнашиб олдилар ва Қизил денгизнинг жанубий кириш қисми устидан амалда назорат ўрнатдилар.
Эҳтимолий оқибатлар
Мутахассисларнинг таъкидлашича, муваффақиятли операция ҳусийларнинг халқаро юк ташиш ва Саудия нефт экспортига таъсирини камайтириши мумкин. Бироқ, бир нечта фронтларда кенг кўламли ҳужум узоқ давом этадиган жанглар, йўқотишларнинг кўпайиши ва Ямандаги гуманитар вазиятнинг ёмонлашиши хавфини туғдиради. Ташқи кучларнинг чекланган бевосита иштироки шуни англатадики, натижа кўп жиҳатдан Саудия авиацияси кўмагидаги Яман қуруқликдаги қўшинларининг жанговар қобилиятига боғлиқ бўлади.
