Фарғона вилоятининг Тошлоқ туманида Россия мустамлакачилигига қарши озодлик учун курашган Мадаминбекдан қолган ягона “тирик тарих” 102 ёшли Одилжон ота Зокиров истиқомат қилади. Одилжон ота иккинчи жаҳон урушида ҳам иштирок этган. Нуроний отага Мадаминбекдан бир нечта буюм ёдгорлик бўлиб қолган. Улардан шу кунгача фақат узук яхши сақланган. Унутилган қаҳрамоннинг жияни онасидан эшитганларини сўзлаб берди.
“Мадаминбек менинг тоғам. Онам Меҳринисо ая Мадаминбекнинг опаси эди. 1882 йилда Тошлоқ туманининг Сўкчилик маҳалласида туғилган. Ота-онам Мадаминбек босмачи эмас, у халқни таламаган, миллатни босқинчиларга қарши оёққа тургизган юртпарвар одам бўлган, кун келиб айтганларимни авлодларга етказасан деб васият қилган эди. Бугун шу васиятни бажо келтиряпман. Рус босқинчиларига қарши халқни бирлаштирган халқпарвар инсон бўлган эди деб кўп уқтирарди.
Камбағаллар, қийналганларнинг ҳақини олиб бериши билан халқ орасида танилган инсон эди. У рус босқинчиларга қарши тик туриб Фарғона водийси аҳолисини бирлаштириб исёнларга бош бўлган. Ғалаёнлари сабаб Сибирга сургун қилинган. Маълум вақт ўтиб яна қишлоққа қайтиб келган Мадаминбек Фарғонада “началник мелиса” бўлди.
Мадаминбек ёнига Қумариқ қишлоғидан Шермуҳаммадбек (Кўршермат) келиб ёрдам берарди, отларини суғорарди. Чаққонлиги учун уни ўзига ёрдамчи қилиб олган.
Тоғамиз “мелиса”ликдан чиқиб Фарғона водийси олий бош қўмондони бўлиб то “Амир ал-муслимин” даражасига эришди. Шермуҳаммадбек билан бирга Ўшни забт қилишди. Ўшликлар Мадаминбекни илиқ кутиб олган. Ҳатто унга атаб баланд минора ҳам қурдирилган. Шу минорага чиқиб маъруза қилган.
Юртда руслар кўпайиб қўрбошилар пароканда бўла бошлагандан кейин Мадаминбек қўрбошиларини олиб Қирғизистоннинг Шиғай қишлоғига кетган. Шиғайда Холхўжа эшоннинг буйруғи билан Мадаминбекнинг боши танасидан жудо қилинди. Олтиариқлик хофиз Дадахон Ҳасанов 1994 йилларда Шиғайдага борди ва тоғамнинг қабрини зиёрат қилиб унга қабртош, панжара ўрнатди.
