Ўлим жазоси қайта кун тартибида: Кнессет «терроризм»га доир тузатишни маъқуллади

Кнессет депутатлари ирқчилик ёки жамиятга нисбатан нафрат мотиви билан содир этилган қотиллик учун ҳукм қилинган «террористлар»га нисбатан ўлим жазосини назарда тутувчи Жиноят кодексига тузатишни биринчи ўқишда қўллаб-қувватлади.

Фото: Christophe Gateau/dpa/picture alliance

Исроил парламенти 10 ноябр куни кечқурун терроризм учун ҳукм қилинганларга ўлим жазосини жорий этиш тўғрисидаги қонун лойиҳасини биринчи ўқишда қабул қилди. Ҳужжатни 39 депутат қўллаб-қувватлади, 16 нафар эса қарши чиқди.

Ўта ўнг «Оцма Йеҳудит» («Яҳудий кучи») партияси вакили Лимор Сон Хар-Мелех ташаббуси билан киритилган қонун лойиҳаси парламент томонидан тўлиқ маъқулланиши учун яна иккинчи ва учинчи ўқишдан ўтиши лозим. AFP агентлиги қайд этганидек, Жиноят кодексига тузатиш фаластинлик фуқаро исроиллик шахсни ўлдирган тақдирда ўлим жазосини тайинлаш имконини назарда тутади, аммо исроиллик фаластинликни ўлдирган ҳолатда бундай чора кўзда тутилмаган.

Қонун лойиҳасига изоҳда унинг мақсади «терроризмни илдизи билан бартараф этиш» ва «кучли тийиб турувчи омил»ни таъминлаш экани қайд этилган. Ҳужжатда, шунингдек, ирқчилик ёки жамиятга нисбатан нафрат мотиви билан қотиллик содир этган «террорист» келгусида «албатта» ўлим жазоси билан жазоланиши лозимлиги ёзилган. Бундан ташқари, Исроил давлатига «зиён етказиш нияти» билан амалга оширилган қилмишлар учун ҳам энг олий жазо тайинланади.

Олдинги ҳафтада қонунчилик ташаббуси Кнессетнинг миллий хавфсизлик бўйича комиссияси томонидан маъқулланган эди. «Дегель ха-Тора» ултраортодокс партияси раҳбари Дов Ландо унга қарши чиқиб, ташаббусни «провокация учун провокация» деб атади.

Исроил қонунчилиги айрим жиноятлар учун ўлим жазосини назарда тутса-да, у сўнгги марта 1962 йилда қўлланган: суд қарорига биноан Қуддусда Европадаги яҳудийларни «ўлим лагерлари»га депортация қилишни ташкил этган асосий шахслардан бири — нацист Адолф Эйхман дорга осилган.

2023 йил 7 октябр куни ҲАМАС жангчиларининг Исроилга ҳужуми Яқин Шарқдаги можаронинг кескинлашувида бош нуқта бўлди. Ўшанда жангчилар Исроилга ракета зарбалари бериб, унинг ҳудудига кириб борган ва тахминан 1200 кишини ўлдирган. Шунингдек, 250 шахс гаровга олинган ва Ғазо секторига олиб кетилган. Кейинчалик айримлари алмашинув орқали қайтарилган, бир қисмининг ҳалок бўлгани маълум қилинган.

Исроил эса ўз навбатида ҲАМАСга қарши уруш эълон қилди. Қуруқликдаги операция ва Ғазога берилган ҳаво зарбалари натижасида 68 мингдан зиёд фаластинлик ҳалок бўлгани, яна 170 мингдан ортиғи яраланган.

2025 йил октябр ойида Исроил ва ҲАМАС АҚШ президенти Доналд Трамп воситачилигида ўт очишни тўхтатиш тўғрисида келишувга эришди.