Тадқиқотда Эрондаги нотинчлик, Бангладеш ва Шри-Ланкадаги “Z-авлод” революцияси каби “ижтимоий цунами”лар иқтисодий муаммоларнинг кескин ўсиши манзарасида рўй бериши, бу ҳодисаларнинг сабаблари турлича бўлса-да, барчаси даромадлар бўйича тенгсизликнинг кучайишига бориб тақалишини кўрсатади.
Ушбу беқарорликнинг асосий қисми олимлар томонидан аниқланган махсус узатиш механизмида ётади, у бундай кўринишда:
Даромад тенгсизлиги → фуқаролик иштироки → сиёсий беқарорлик
Тадқиқот шуни кўрсатадики, бой ва камбағаллар ўртасидаги тафовут кенгайиб кетганда, одамлар орасидаги ижтимоий масофа ва адолатсизлик ҳисси кучайиб, сафарбарлик тўлқинини келтириб чиқаради.
Бунақа фуқаролик иштироки кўпинча носоғломдир, яъни бу иштирок конструктив мулоқот ўрнига, умидсизлик ва ғазабдан келиб чиқади ва сиёсий беқарорликнинг бевосита сабабига айланади.
Бу динамика 2019 йилда Лотин Америкасида юз берган норозилик намойишларида ўз аксини топди. Бу норозиликлар қитъа бўйлаб: Чили, Эквадор, Колумбия, Боливия, Гаити, Перу ва бошқаларда содир бўлган кенг кўламли намойишлар тўлқини бўлиб, иқтисодий тенгсизлик, коррупция, ёмон давлат хизматлари ва сиёсий элиталардан норозилик туфайли юзага келган ва Боливияда Эво Моралеснинг ҳокимиятдан четлатилиши, Чилида янги конституция қабул қилиш ваъдаси каби муҳим сиёсий ўзгаришларга олиб келган.
Тадқиқотнинг асосий хулосаларидан бири – иқтисодий тенгсизликнинг сиёсатни беқарорлаштирувчи таъсири универсал эмас; у мамлакат институтларининг сифатига боғлиқ. Кучли институтлар муҳим ҳимоя вазифасини бажариб, фуқаролик иштирокининг энергиясини қонуний, конструктив йўллар орқали йўналтиради. Мақолада эришилган топилмалар бу ерда айниқса маъноли бўлиб, ушбу ҳимоянинг кучли институционал сифат, яъни қонун устуворлиги, фуқароларга нисбатан давлатнинг ҳисобдорлиги, коррупциянинг жиловлангани, давлатнинг маъмурий салоҳияти ҳамда ҳукуматнинг амалдаги қонунларни тартибга солиш сифати каби муҳим омилларга боғлиқ эканини кўрсатади.
Юқоридаги хусусиятларга эга мамлакатларда тенгсизликнинг ўсиши на фуқаролик иштирокини сезиларли даражада оширади, на сиёсий барқарорликка зарар етказади.
Аксинча, Шри-Ланка ва Эрон каби мамлакатлардаги сўнгги инқирозлар моделнинг қоронғи томонини мукаммал тарзда кўрсатади. Институтлар заиф бўлганда ёки сиёсий муҳит одамлар томонидан коррупциялашган деб қабул қилинганда, амалдаги ҳокимият иқтисодий тафовут зарбини ўзлаштира олмайди.
