Ўқишга тўланган контракт пулининг 12 фоизини қандай қайтариб олиш мумкин?

Таълимга тўлов учун имтиёз қандай ишлайди?

Фуқароларнинг таълим олиш учун ажратилган даромадлари солиққа тортилмайди.

Бу амалда қандай ишлайди:

• даромад топасиз ва 12% миқдорида даромад солиғи тўлайсиз;
• университетга контракт тўловини амалга оширасиз;
• контракт тўлови суммаси солиққа тортиладиган даромаддан чиқариб ташланади;
• солиқ қайта ҳисобланади.

Қайтариладиган сумма қуйидаги формула бўйича ҳисобланади: тўланган контракт суммаси × 12%. Агар контракт 25 млн сўм бўлса, 3 млн сўмгача қайтариб олиш мумкин — агар даромадингиздан шу миқдорда жисмоний шахслар даромад солиғи (ЖШДС) ушлаб қолинган бўлса.

Кимлар қайтариб олиши мумкин?

Имтиёз қуйидаги таълим тўловлари учун қўлланади:

• ўзининг ўқиши учун;
• фарзандининг ўқиши учун;
• турмуш ўртоғининг ўқиши учун.

Университет аккредитациядан ўтган таълим муассасаси бўлиши лозим. Имтиёз лицензияси бор давлат ва нодавлат олий таълим муассасаларига нисбатан қўлланилади.

Имтиёз қуйидаги ҳолларда қўлланилмайди:

• ака-ука, опа-сингил, жиян ва бошқа қариндошларнинг ўқиши учун тўлов қилинганида;
• солиққа тортилмайдиган даромадлардан тўланганида;
• ҳужжат билан тасдиқланмаган ҳолларда.

Қандай ҳужжатлар керак?

Қуйидаги ҳужжатлар талаб қилинади:

• университет билан шартнома;

• Тўлов ҳужжатлари: квитанциялар, банк ўтказмалари, маълумотномалар;

• даромад ҳақида маълумотнома — агар солиқ декларацияси орқали расмийлаштирилса.

Асосий талаб — маълумотларнинг мос келиши. Тўлов ҳужжатларида кўрсатилган тўловчи солиқ имтиёзини расмийлаштираётган шахснинг ўзи бўлиши керак.

Оддий хатолик — контракт талаба номига расмийлаштирилган, тўловни эса ота ўз банк ҳисобидан амалга оширган ҳолат. Агар ота солиқ чегирмасига ариза берса, лекин шартномада тўловчи сифатида кўрсатилмаган бўлса, солиқ органи рад жавоби бериши мумкин. Бундай вазиятда ҳужжатлар отанинг таълим учун тўлов қилиш ва имтиёзни талаб қилиш ҳуқуқини тасдиқлаши жуда муҳим.

Яна бир кенг тарқалган муаммо — тўлов амалга оширилганини тасдиқловчи ҳужжатнинг йўқлиги. Фақат шартноманинг ўзи солиқ чегирмасини олиш ҳуқуқини бермайди.

Иш берувчи орқали қандай расмийлаштириш мумкин?

Қуйидаги ҳолларда иш берувчи орқали расмийлаштириш мумкин:

• расман ишласангиз;
• контракт жорий йилда тўланаётган бўлса;
• бухгалтерия имтиёзни ҳар ой қабул қилишга тайёр бўлса.

Бу ҳолатда даромаддан солиқ ушлаб қолинмайди. Пул алоҳида қайтарилмайди — сиз даромадингиздан камроқ тўлайсиз.

Бухгалтерияга қандай ҳужжатлар бериш керак?

Иш берувчига қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:

• солиқ имтиёзини қўллаш тўғрисида ариза;
• университет билан шартнома;
• тўловни тасдиқловчи тўлов ҳужжатлари;
• зарур ҳолларда қариндошликни тасдиқловчи ҳужжат (фарзанд ёки турмуш ўртоқ учун тўланса).

Бухгалтерия солиққа тортиладиган даромадни тўланган контракт суммаси миқдорига камайтиради ва даромад солиғини (ЖШДС) қайта ҳисоблаб чиқади.

Бу усулдан қачон фойдаланиб бўлмайди?

Қуйидаги ҳолларда иш берувчи орқали расмийлаштиришнинг имкони йўқ:

• контракт тўлови ўтган йили тўлиқ тўланган бўлса;
• тўловчи ишдан бўшаган бўлса;
• тўлов орқа сана билан амалга оширилган бўлса;
• иш берувчи солиқни аллақачон ушлаб қолган ва ҳисобот ёпилган бўлса;
• имтиёзни тўлиқ қўллаш учун даромад етарли бўлмаса.

Бундай ҳолатларда йиллик декларация тўлдириш ва ортиқча тўланган солиқни қайтариш учун ариза бериш орқали расмийлаштирилади.

my.gov.uz орқали қандай қайтариш мумкин?

Агар солиқ ушлаб қолинган бўлса ва уни ўтказма орқали қайтармоқчи бўлсангиз бу усул мос келади.

1-қадам. Декларация тақдим этинг

1. my.gov.uz сайтига киринг.
2. «Йиллик даромадлар тўғрисида декларация юбориш» хизматини танланг.

1. «Декларация тури» майдонида танланг:
2. — Жисмоний шахснинг жами йиллик даромади тўғрисидаги декларация
3. — Ҳисобот тури — Ҳисоб-китоб

1. Ҳисобот йилини кўрсатинг.

«Ҳисобот шакли» босқичида қуйидагиларни бажаринг:

• асосий иш жойидан олинган даромадни ёзинг;
• ҳисобланган даромад миқдорини кўрсатинг;
• ушлаб қолинган ЖШДС миқдорини кўрсатинг;
• «Солиқ имтиёзлари» бўлимига ўтинг.

2-қадам. Имтиёзни қўшинг

«Солиқ имтиёзлари» бўлимида:

• Солиқ кодексининг 378-моддаси 16.2-бандини танланг;
• таълим муассасасининг СТИРини кўрсатинг;
• тўланган контракт миқдорини ёзинг;
• шартнома ва тўлов ҳужжатларини бириктиринг.

Тизим солиқни автоматик равишда қайта ҳисоблайди.

3-қадам. Ортиқча тўланган солиқни қайтаришга ариза беринг

Декларация қабул қилинганидан сўнг:

1. «Жисмоний шахсларнинг ортиқча тўланган солиқ суммаларини қайтаришга ариза юбориш» хизматини танланг.

1. Карта рақами, МФО ва ҳисобрақамини кўрсатинг.

Маблағ ариза қабул қилинганидан сўнг 15 иш куни давомида қайтарилади.

my3.soliq.uz орқали қандай қайтариш мумкин?

Агар электрон имзо бўлса, ушбу усулдан фойдаланиш мумкин.

1-қадам — декларация

Шахсий кабинетда «Жисмоний шахснинг жами йиллик даромади тўғрисидаги декларация» танланади.

Қуйидагилар тўлдирилади:

— ҳисобот йили;

— даромад тўғрисидаги маълумотлар;

— тўланган ЖШДС миқдори.

Солиқ имтиёзлари бўлимида таълим учун тўлов (16.2-банд) танланади, шартнома ва чеклар илова қилинади.

Ариза юборилганидан сўнг тизим ортиқча тўловни автоматик равишда ҳисоблайди.

Шаг 2 — ортиқча тўланган солиқни қайтаришга ариза

Декларация қабул қилинганидан сўнг ортиқча тўланган солиқни қайтариш хизмати танланади, банк реквизитлари кўрсатилади ва ариза юборилади.

Маблағнинг қайтарилиш муддати

Пул декларация ва ариза текширилгандан кейин ўтказилади. Муддат маълумотларнинг тўғрилиги ва солиқ тизимининг юкламасига боғлиқ.

Декларация топширишдан олдин нималарни текшириш керак?

Ҳужжатларни иш берувчига топширишдан ёки декларацияни солиқ портали орқали юборишдан олдин қуйидаги тўртта муҳим жиҳатни текширинг.

1. ЖШДС ҳақиқатан тўланганми

Маблағ фақат солиқ ушлаб қолинган бўлса қайтарилади. Агар сиз расмий ишламаган бўлсангиз ёки даромадингиздан 12% ставка бўйича ЖШДС ушлаб қолинмаган бўлса, маблағ қайтарилмайди.

Даромад тўғрисидаги маълумотномани ёки солиқ тўловчининг шахсий кабинетидаги маълумотларни текширинг — у ерда ушлаб қолинган солиқ суммаси кўрсатилган.

2. Ҳужжатларнинг маълумотларга мувофиқ келиши

Ариза берувчининг исм-шарифи қуйидагиларга мувофиқ келиши лозим:

— университет билан шартнома;

— тўлов ҳужжатлари;

— декларация.

Агар тўловни бир шахс амалга ошириб, аризани бошқа берса, солиқ хизмати рад жавобини бериши мумкин.

3. Контракт тўлови ўша солиқ даврида тўланган бўлиши

Декларацияда маълум бир ҳисобот йилида тўланган миқдор кўрсатилади.

Масалан, 2025 йил учун контрактнинг бир қисми 2024 йил декабрда тўланган бўлса, у 2024 йилги солиқ даврига тегишли бўлади.

Декларация тақдим этиш муддати

Жами йиллик даромад тўғрисидаги декларация ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 1 апрелига қадар топширилиши лозим.

Масалан:

• 2025 йилдаги даромадлар учун — декларация 2026 йил 1 апрелгача тақдим этилади;
• 2026 йилдаги даромадлар учун — 2027 йил 1 апрелгача.

Агар декларация белгиланган муддатдан кеч топширилса, солиқ хизмати жарима қўллаши ёки аризага рад жавобини бериши мумкин.

Нималарни ёдда тутиш лозим?

• Таълим учун тўланган маблағнинг фақат 12%ини қайтариб олиш мумкин.
• Маблағ фақат ушлаб қолинган ЖШДС чегарасида қайтарилади.
• Маблағ расмий даромад бўлганида ва аккредитациядан ўтган таълим муассасасига тўлов қилинганида қайтарилади.
• Имтиёзни жорий йилда иш берувчи орқали ёки келаси йилнинг 1 апрелигача декларация бериш орқали расмийлаштириш мумкин.
• Асосий шарт — шартнома ва тўлов ҳужжатлари тўловни тасдиқлаши ва ариза берувчининг маълумотларига мос келиши лозим.