Си Жинпинг Пхенянда: Хитой ва КХДР муносабатларни «янги чўққилар»га олиб чиқмоқда

Ташриф Шимолий Корея протоколига хос бўлган максимал тантанаворлик ва рамзийлик муҳитида ўтди. Икки давлат раҳбарлари муҳим халқаро масалалар бўйича якдил қарашларни намойиш этиб, икки томонлама ҳамкорликни янада чуқурлаштириш режаларини белгилаб олди.

Ташрифнинг батафсил хронологияси

2026 йил 8 июнь:

• Си Жинпингнинг самолёти Пхенян халқаро аэропортига қўнди. Олий мартабали меҳмон ва унинг рафиқаси Пен Лиюанни шахсан Ким Чен Ин ва Ли Сол Чжу кутиб олди.

• Ким Ир Сен номидаги бош майдонда тантанали кутиб олиш маросими бўлди. Унда фахрий қоровул, ҳарбий оркестр, қўшинлар паради ва байроқлар, гуллар ва етакчиларнинг портретлари билан саф тортган минглаб пхенянликлар иштирок этди.

• Етакчилар «яккама-якка» музокаралар, сўнгра делегациялар аъзолари иштирокида кенгайтирилган маслаҳатлашувлар ўтказди.

• Кечқурун Мокран қароргоҳида давлат зиёфати бўлиб ўтди. Тадбир давомида абадий дўстлик, тинчлик ва социалистик идеаллар учун қадаҳлар кўтарилди.

• Кун КХДР энг яхши бадиий жамоалари чиқишлари билан маданий дастур тарзида якунланди.

2026 йил 9 июнь:

• Си Жинпинг Япония тажовузига қарши ҳамкорликда кураш хотираси ва ҳалок бўлган хитойлик кўнгиллилар шарафига ўрнатилган Хитой-Корея дўстлик минорасини зиёрат қилди.

• Хитой раҳбари Корея Меҳнат партияси Кадрлар тайёрлаш марказий мактаби тингловчилари олдида нутқ сўзлади.

• Якуний музокаралар бўлиб ўтди ва амалий ҳамкорликни кенгайтиришга доир қатор ҳужжатлар имзоланди.

• Кечқурун Хитой делегацияси Пхенянни тарк этди.

Асосий баёнотлар ва келишувлар

Си Жинпинг Хитой ва КХДР ўртасидаги муносабатлар вақт синовидан ўтган «енгилмас дўстлик» эканлигини бир неча бор таъкидлади. У ташқи гегемонизмга қарши биргаликда курашиш, суверенитет ва ҳудудий яхлитликни ҳимоя қилиш, шунингдек, икки томонлама алоқаларни «янги чўққилар»га олиб чиқиш зарурлигини таъкидлади.

Ким Чен Ин Хитойни «энг муҳим стратегик ҳамкор» ва КХДР ташқи сиёсатининг устувор йўналиши деб атади. Шимолий Корея раҳбари ташриф учун чуқур миннатдорлик билдириб, Пхенян барча муҳим масалалар бўйича Пекинни қатъий қўллаб-қувватлашига ишонтирди.

Томонлар қуйидаги соҳаларда ҳамкорликни сезиларли даражада кенгайтиришга келишиб олди:

• Савдо, инвестиция ва иқтисодий интеграция

• Қишлоқ хўжалиги, озиқ-овқат хавфсизлиги ва санкциялар оқибатларига қарши курашиш

• Инфратузилма қурилиши (йўллар, энергетика, портлар)

• Соғлиқни сақлаш, фармацевтика ва тиббий технологиялар алмашинуви

• Илм-фан, юқори технологиялар, таълим ва кадрлар тайёрлаш

• Маданият, туризм, спорт ва ёшлар алмашинуви

Муносабатларнинг иқтисодий жиҳати

Хитой анъанавий равишда КХДР иқтисодиётида устун мавқега эга бўлиб, унинг ташқи савдосининг қарийб 90 фоизини таъминлайди. Пандемия ва санкциялар туфайли пасайишдан сўнг таъминот ҳажми аста-секин тикланмоқда. Темир йўл қатнови ва авиақатновлар тикланди. Экспертлар ташриф натижасида Шимолий Корея иқтисодиётини барқарорлаштиришга ёрдам берадиган янги қўшма лойиҳалар ишга туширилишини кутмоқда.

Геосиёсий контекст

Ташриф КХДР ва Россия алоқалари сезиларли даражада мустаҳкамланаётгани фонида ўтмоқда. Сўнгги йилларда Пхенян ва Москва ҳарбий ва сиёсий ҳамкорликни сезиларли даражада кенгайтирди. Кўплаб таҳлилчилар Си Жинпинг сафарини Пекиннинг Корея ярим оролидаги таъсирини сақлаб қолиш ва Москва томон ҳаддан ташқари оғиб кетмаслиги учун муҳим қадам сифатида баҳоламоқда.

КХДР ядровий ва ракета дастури очиқ муҳокама қилинмади, аммо экспертларнинг фикрича, бу масала ёпиқ режимда кўтарилган бўлиши мумкин.

Тарихий ретроспектива

Хитой ва Шимолий Корея ўртасидаги муносабатлар 70 йилдан ортиқ тарихга эга. Хитой 1950–1953 йиллардаги Корея уруши пайтида шимолликларга ҳал қилувчи ёрдам кўрсатди. 1961 йилги шартнома ҳали ҳам альянснинг асоси бўлиб қолмоқда. Си Жинпингнинг 2019 йилдаги биринчи ташрифи муҳим босқич бўлиб, ярим оролда дипломатияни фаоллаштиришга хизмат қилди.

Ташрифнинг аҳамияти ва оқибатлари

Хитой учун ташриф минтақадаги етакчиликни намойиш этиш, стратегик ҳамкор ролини тасдиқлаш ва Корея ярим ороли атрофидаги вазиятга таъсир кўрсатиш имкониятидир.

КХДР учун бу кучли халқаро қўллаб-қувватлаш, иқтисодий истиқболлар ва режимнинг мамлакат ичидаги мавқеини мустаҳкамлаш демакдир.

Экспертларнинг таъкидлашича, Пхенян маълум даражада автономлашган бўлса-да, Хитой Шимолий Корея иқтисодиёти учун асосий «қутқарув ҳалқаси» ва муҳим сиёсий иттифоқчи бўлиб қолмоқда.

Ташриф ёрқин, дабдабали услубда ўтди: улкан баннерлар, бутун шаҳар бўйлаб етакчиларнинг портретлари, оммавий намойишлар ва ҳар икки мамлакат давлат оммавий ахборот воситаларида ҳаяжонли мақолалар.