ЖЧ-2026 финали
Испания – Аргентина
20 июлга ўтар кечаси, 00.00. New York/New Jersey Stadium (Ню Йорк)
Шунчаки энг кучлилар
Бундай афишадаги финал жаҳон чемпионатига идеал даражада мос келади, чунки бу сайёранинг энг яхши икки жамоаси ўртасидаги муросасиз тўқнашувдир.
Испания – Европанинг амалдаги чемпиони, Аргентина – амалдаги жаҳон чемпиони ва Америка кубоги соҳиби. Бундан ташқари, айнан шу икки жамоа ҳозирда ФИФА рейтингида энг юқори икки ўринни эгаллаб турибди: жанубий америкаликлар биринчи, европаликлар иккинчи ўринда. Бу рейтинг юритилиши бошланган 1992 йилдан буён жаҳон чемпионати финалида унинг икки етакчиси ўзаро ўйнамоқда. Қўшимча интрига – бунга қадар бирор марта турнир арафасида рейтингда биринчи ўринда бўлган жамоа якунда чемпионликни қўлга киритмаган, шундай экан, бу оқшом Аргентина статистикага ҳам қарши боришига тўғри келади.
Бундан ташқари, тарихда биринчи бор жаҳон биринчилигининг ҳал қилувчи ўйинида икки қитъа чемпионлари тўқнашади. Шу йил мартида Испания ва Аргентина Қатарда битта ўйиндан иборат турнир – Финалиссимада ўзаро куч синашиши режалаштирилганди. Аммо АҚШ ва Исроил Эронга қарши уруш бошлагач, бу ўйин бекор қилинганди. Энди бу икки жамоа барибир янада муҳимроқ соврин учун куч синашадиган бўлди.
Лео ва у чўмилтирган Ламин
Аргентина финалга чиқиши билан ижтимоий тармоқларда 2007 йилги фотосурат вирусдек тарқалди, унда 20 ёшли Лионел Месси тоғорада Ламин Ямал исм-шарифли чақалоқни чўмилтираётгани акс этган – ўшанда у ҳали ярим ёш ҳам эмасди. Бу 2008 йилги хайрия тақвими учун олинган реал картинадир.
Табиийки, ўшанда ҳеч ким бу икки шахс 19 йил ўтиб жаҳон чемпионати финалида бир-бирига қарши ўйнашини тасаввур қила олмасди. Қолаверса, Ямал ва Месси ўйнаётган жамоаларнинг йўли шу вақтгача кесишмаганди, шундай экан, бу уларнинг илк учрашуви бўлади.
Бу дуэлдаги асосий интрига фотосуратда ҳам эмас. Лео учун бу ўйин катта эҳтимол билан, жаҳон чемпионатларидаги сўнгги ўйин бўлиб қолади. Аргентиналик футболчи – ҳозирги асрнинг дастлабки чорагида футболнинг асосий рамзларидан бири. Ламин эса, аксинча, янги давр юзларидан ва «Барселона»да Мессининг вориси. Пафосли қилиб айтганда, буни икки давр тўқнашуви дейиш ҳам мумкин.
Ямалнинг янги рекорди
13 июл куни Ямал 19 ёшга тўлди. У энди тарихдаги энг ёш жаҳон чемпиони бўла олмайди – бу титул 1958 йилги мундиалда 17 ёшда бўлган Пеледа қолмоқда. У жаҳон биринчиликларида олтин медал қўлга киритган энг ёш европалик ҳам бўла олмайди – италиялик Жузеппе Бергоми 1982 йил 18 ёшида чемпион бўлганди.
Аммо Ямал янада юқорироқ даражадаги мақомга эришиши мумкин – жаҳон ва Европа чемпионатларида ғолиб чиққан энг ёш футболчи. Икки йил олдин ушбу вингер Испания миллий жамоаси билан 17 ёшга кирганини нишонлаганидан бир кун ўтиб қитъа чемпионлигини ҳам нишонлаганди, бугун тунда эса у яна бир катта совринни қўлга киритиши мумкин. Бунгача ҳеч ким 19 ёшида ҳам Европа ва ҳам жаҳон чемпионатларида ғолиб бўла олмаган.
Де ла Фуэнте ёки Скалони: улардан бири тарихга киради
Испания миллий жамоаси сафида икки йил олдин Евро ғолиби бўлган 16 нафар футболчи бор. Аммо асосий интрига мураббийлар штабида. Луис де ла Фуэнте жамоани 2022 йилги жаҳон чемпионатидан кейин қабул қилиб олиб, аввалига қитъа биринчилигида ғолиб бўлди, энди навбат жаҳон биринчилигига.
Агар жамоаси бу финалда ҳам ғалаба қозонса, унда де ла Фуэнте Европа чемпионати ва жаҳон чемпионатида ғолиб чиққан учинчи мураббийга айланади. Бу борада биринчиси Ҳелмут Шен бўлганди, у бу натижага ГФР термаси билан эришган (Евро-1972, ЖЧ-1974), иккинчиси эса – испанларнинг собиқ устози Висенте дель Боскедир (ЖЧ-2010, Евро-2012).
Аргентина миллий жамоаси устози Лионел Скалони ҳам тарихга кириш имконига эга. У аллақачон Америка кубогида икки бор ғалаба қозонди, Финалиссимада ғолиб чиқди, энг асосийси, жаҳон чемпиони бўлишга ҳам улгурган. Ҳозирча ўз жамоаси билан икки бор жаҳон чемпиони бўлган ягона мураббий – 1934 ва 1938 йилларда ўз ватани жамоасини жаҳон чемпионига айлантирган италиялик Витторио Поццо бўлиб қолмоқда. Бошқа сўз билан айтганда, Скалони қарийб бир асрдан буён ҳеч ким эриша олмаётган натижага эришиши мумкин.
17 нафар аргентиналикда икки карра жаҳон чемпиони бўлиш имкони бор
Аргентина миллий жамоаси таркиби сўнгги тўрт йилда деярли ўзгармади. Қайдномадаги 26 футболчидан 17 нафари Қатардаги мундиалда ҳам жаҳон чемпиони бўлганди. Якшанба оқшомидаги ўйинда улар икки карра жаҳон чемпиони бўлиш ва икки карра ЖЧ чемпиони бўлган футболчилар рўйхатини жиддий даражада кенгайтириш имконига эга – ҳозирда бундай рўйхатда 20 киши бор. Булар асосан бразиллар ва италянлардир, аммо у ерда битта аргентиналик – 1978 ва 1986 йилги мундиалларда Аргентина миллий жамоаси сафида бўлган Даниэл Пассарелла ҳам бор.
Пеле эса уч карра жаҳон чемпиони бўлишга муваффақ бўлган ягона футболчидир. Аммо агар бу тунда Аргентина ғалаба қозонадиган бўлса, унинг рекордини ҳам кейинги мундиалларда қайсидир аргентиналик такрорлаши мумкин бўлади.
Родри тарихга кириши мумкин
Шу вақтгача фақат ўн киши «Олтин тўп», жаҳон чемпионати ва Чемпионлар лигаси/Европа чемпионлари кубогини қўлга киритган:
Бобби Чарлтон
Герд Мюллер
Франц Беккенбауэр
Паоло Росси
Зинедин Зидан
Ривалдо
Роналдинио
Кака
Лионел Месси
Усмон Дембеле
Кўриниб турибдики, бу рўйхатда испанлар йўқ, шундай экан, Родри биринчиси бўлиши мумкин. 30 ёшли ушбу яримҳимоячи 2023 йилда «Манчестер Сити» билан Чемпионлар лигаси ғолиби бўлган, 2024 йилда «Олтин тўп» учун курашда Винисиусни ортда қолдирган. Жаҳон чемпионатида ҳам ғолиб чиқиш унинг номини абадийлаштиради.
Испания рекордга қараб кетмоқда
Яримфиналда Франция устидан қозонилган ғалаба шуни англатадики, Испания миллий жамоаси мағлубиятсиз ўйинлар сериясини 37 ўйинга етказган. Луис де ла Фуэнте шогирдлари охирги бор 2024 йил 22 март куни Колумбияга қарши ўртоқлик учрашувида ютқазганди (0:1). Ўтган йил Миллатлар лигаси финалида Португалияга пеналтилар сериясида бой берилган ўйин бу ўринда мағлубият деб ҳисобланмайди, чунки ўйиннинг асосий вақти дуранг ҳисоб билан тугаган.
37 ўйин – 2018 йилдан 2021 йилга қадар бўлган оралиқда умуман ютқазмаган Италия миллий жамоаси рекордини такрорлашдир. Агар жаҳон чемпионати финалида Испания ғалаба қозонса ёки ўйинни пеналтилар сериясигача олиб борса, унда «Қизил фурия» жаҳон рекордини янгилайди.
Ким энг яхши тўпурар бўлади?
Бу сафарги мундиалда тўпурарлар ўртасида фантастик пойга кузатилиб, бир вақтнинг ўзида бир неча юлдузлар биринчилик учун кураш олиб боришди. Учинчи ўрин учун Франция ва Англия ўртасида кечган баҳсдан (4:6) кейин тўпурарлар рўйхати (гол+пас тизимида) қуйидаги кўринишда:
Килиан Мбаппе (Франция) – 10+4
Лионел Месси (Аргентина) – 8+4
Жуд Беллингҳэм (Англия) – 7+1
Эрлинг Ҳоланд (Норвегия) – 7+0
Усмон Дембеле (Франция) – 6+2
Ҳарри Кейн (Англия) – 6+1
Микел Ойярсабал (Испания) – 5+1
Голлар сони тенг бўлиб қолган тақдирда «Олтин бутса» голли узатмалар сони кўп бўлган футболчига берилади. Учинчи ўрин учун кечган баҳсда Мбаппе 2 гол урди ва бир голга узатма бериб, пойгада яққол биринчи ўринга чиқиб олди. Ҳозирда фақат Месси ва Ойярсабалда унга етиб олиш учун назарий имконият мавжуд.
Уни қувиб ўтиш учун Месси финалда ёки ҳет-трик қайд этиши ёки 2 гол ва 1 голли узатма муаллифи бўлиши талаб этилади. Испаниялик ҳужумчида эса амалда имконият йўқ: у финалда камида бешта гол уришига ҳеч ким ишонмайди.
Қолаверса, Месси ЖЧ тарихидаги энг яхши тўпурар мақомини ҳам бой берган: ўтган тундаги ўйиндан кейин Мбаппе 22 гол билан биринчи ўринга чиқиб олди, Месси ундан битта кам гол урган.
«Олтин тўп»ни ким олади?
Яна бир муҳим масала – «Олтин тўп»ни ким қабул қилиши. Гап ҳар икки соврин ҳақида кетмоқда – жаҳон чемпионатининг энг яхши футболчисига бериладиган ва France Football томонидан ҳар йили топшириладиган совринлар.
Эътиборли жиҳати, Месси 39 ёшида ҳам ушбу совринлар учун реал даъвогарлик қилмоқда. Яримфинал ўйинларидан кейин аргентиналик ҳужумчи кўп версиялар бўйича фаворитга айланди. Агар Аргентина жаҳон чемпионига айланса, уни турнирнинг энг яхши футболчиси сифатида тан олмасликнинг имкони йўқ. Агар Испания ғолиб бўлса, бошқа вариантлар ҳам пайдо бўлади ва кўп нарса финал ўйинига боғлиқ.
