Европадаги кучли жазирама оқибатида Дунай ва бошқа йирик дарёларда сув сатҳининг кескин пасайиши атом электр станцияларининг об-ҳаво ва сув ресурсларига қанчалик боғлиқ эканини яна бир бор кўрсатди.
Венгриядаги ягона «Пакш» АЭС бунга яққол мисол бўлмоқда. Одатда мамлакат электр энергиясига бўлган эҳтиёжининг қарийб 40 фоизини таъминлайдиган станцияда ҳозир тўртта энергоблокдан фақат биттаси ишламоқда. Дунайда сув сатҳининг рекорд даражада пасайиши бир вақтлар станциянинг бутунлай тўхтатилиши хавфини ҳам келтириб чиқарган.
Бироқ Европа электр энергияси бозори учун Франциядаги вазият янада катта аҳамиятга эга. Чунки Европада ҳеч бир давлат электр таъминотида атом энергетикасига Франция каби юқори даражада таянмайди.
Франция АЭСда ишлаб чиқариш пасайса, мамлакат қўшни давлатларга электр энергияси экспортини қисқартиришга ёки айрим вазиятларда ўзи импорт қилишга мажбур бўлиши мумкин.
Жазирама пайтида қувват сезиларли қисқариши мумкин
Франция Ҳисоб палатасининг 2023 йилги ҳисоботига кўра, 2000–2022 йилларда сув ҳароратининг кўтарилиши ва дарёлар сатҳининг пасайиши туфайли АЭСдаги йиллик электр ишлаб чиқариш йўқотишлари деярли ҳар йили атом энергетикаси умумий ишлаб чиқаришининг 1 фоизидан камини ташкил этган.
Ҳатто 2003 йилдаги фавқулодда иссиқ ёзда ҳам йиллик йўқотиш тахминан 1,5 фоиз бўлган.
Бироқ йиллик рақамлар муаммонинг қисқа муддатларда қанчалик жиддий тус олишини тўлиқ кўрсатмайди. Масалан, 2003 йил ёзида Франция АЭС айрим вақтларда қувватни 6 гигаваттдан кўпроққа қисқартиришга мажбур бўлган.
2026 йил июн ойи охири ва июл ўрталаридаги кучли жазирама даврида эса максимал мавжуд қувват вақтинча 8–9 гигаваттга чекланган. Айрим пайтларда бу Франция атом энергетикасининг ёздаги одатий қувватининг қарийб бешдан бир қисмига тенг бўлган.
Шу билан бирга, 8 гигаватт қувватнинг чекланиши айнан шунча электр энергияси ишлаб чиқарилмай қолди, дегани эмас. Айрим реакторлар ёзда талабнинг пасайиши, қуёш энергетикаси ишлаб чиқаришининг кўпайиши, режали ишлар ёки электр тармоғидаги чекловлар сабаб барибир тўлиқ қувватда ишламас эди.
Энергетика тармоғи операторлари маълумотига кўра, 2026 йилги жазирама тўлқинлари даврида ҳам Францияда етарли захира қувватлари сақланиб қолган ва мамлакат электр энергиясининг соф экспортчиси бўлиб қолган.
