АҚШ Эронга нисбатан мисли кўрилмаган иқтисодий босим чораларини тайёрламоқда, деб баёнот берди АҚШ молия вазири Скотт Бессент.
«Келаси ҳафта янги эълонлар бўлади, биз мамлакатнинг иқтисодий изоляцияси тарихида ҳали кузатилмаган чораларни қўлламоқчимиз», — деди Бессент. Унинг сўзларига кўра, янги чоралар Эрон портлари қамалини давом эттиришни ҳам кўзда тутувчи «қўшалоқ зарба» стратегиясининг бир қисми бўлади. АҚШ Теҳронга босимни кучайтириш ҳамда Эрон экспорти ва импортини чеклаш ниятида.
Янги чоралар Эрон нефти харидорларига таъсир қилиши мумкин. Эҳтимолий чоралардан бири — Теҳрондан харидларни давом эттираётган компаниялар ва мамлакатларга, жумладан, Хитойга нисбатан иккиламчи санкциялар жорий этишдир. Бундай қадам Пекиннинг жавоб чораларига сабаб бўлиши ва жаҳон энергетика бозоридаги босимни янада кучайтириши мумкин.
Bloomberg маълумотларига кўра, 2018 йилдан бери АҚШ Эронга қарши 2200 га яқин санкция қўллаган. Шунга қарамай, кўп йиллик санкциялар сиёсати Теҳронни ядровий дастуридан ва Ҳўрмуз бўғози устидан назоратдан воз кечишга мажбур қилолмади. Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси (ИИҚК) бош қўмондони маслаҳатчиси Муҳаммад Ризо Нақдий 12 август куни Теҳрон ўз хавфсизлигини таъминлаш чораларидан бири сифатида можарони Доналд Трампнинг президентлик муддати тугагунига қадар чўзиш вариантини кўриб чиқаётганини маълум қилган.
Июнь ойида томонлар ўт очишни тўхтатишга келишиб олган, бироқ узоқ муддатли ечим бўйича музокаралар боши берк кўчага кириб қолган. Август ойида АҚШ Эроннинг ҳарбий-денгиз блокадасини чекланмаган муддатга сақлаб қолишга тайёрлигини билдирди. Вашингтон эркин кема қатновини таъминлашни талаб қилаётган бўлса, Теҳрон бўғозни тўлиқ очиш эвазига ён берилишини талаб қилмоқда. Эроннинг шартлари орасида санкцияларни бекор қилиш, Америка кучларини олиб чиқиб кетиш ва урушдан кўрилган зарарни қоплаш бор.
Эрон иқтисодиёти аллақачон жиддий зарар кўрган. Расмийларининг ҳисоб-китобларига кўра, апрель ойида урушдан кўрилган зарар 270 миллиард доллардан ошган. АҚШ ва Исроил зарбалари Эрон саноатининг бир қисмини йўқ қилган. Мамлакатнинг энг йирик пўлат қуйиш корхоналари ва нефт-кимё мажмуалари ҳужумга учраган. ФТ маълумотларига кўра, уруш сабабли 2 миллионга яқин одам ишидан айрилган. Ёз бошларида Эрондаги йиллик инфляция 90 фоизга яқинлашди.
Жанговар ҳаракатлар аллақачон Яқин Шарқдан нефт етказиб беришнинг кескин қисқаришига олиб келди. Форс кўрфази мамлакатларидан нефт ва конденсат экспорти июль ойида кунига тахминан 10,7 миллион баррелни ташкил этди — бу урушдан олдинги даражадан 40 фоизга паст. Можаро бошланишидан олдин жаҳон нефт ва газ таъминотининг бешдан бир қисми ўтадиган Ҳўрмуз бўғози орқали ҳаракатланиш ҳамон тўсиб қўйилган.
