Непалдаги фожиа
Ҳафта давомида Непал ва Хитой чегарасида содир бўлган фожиа бутун дунёни ларзага солди. Ҳимолай тоғларида улкан музлик парчаси ўпирилиб, Ленде дарёсини тўсиб қўйди. Сув тезда тўпланиб, бу табиий тўғондан тошиб, 9 метрли тўлқин ҳосил қилган ва пастга қараб шиддат билан оқа бошлаган. Йўлида учраган тош ва тупроқни супуриб кетган дарё ўзанидан тошиб бутун бошли қишлоқларни лой остида қолдирган. Қурбонлар сони мингга яқинлашган, 3 мингга яқин одам бедарак йўқолган.
Музлик ўпирилгач дарёга шундай қаттиқ зарб билан урилганки, сейсмология хизматлари ҳудудда 5 балли зилзила содир бўлди деб қайд этган. Хитой назоратидаги Тибетда нима бўлаётганини билиш қийин, лекин Непалдаги қутқарув жараёнлари ҳақида репортажлар эълон қилинмоқда. Непалга биринчилардан бўлиб АҚШ ва Хитой моддий ёрдам кўрсатди. Дарё бўйидаги станция туннелларида ишчилар қамалиб қолган, уларни қутқариш ишлари давом этмоқда.
МРБ директори Москвада
Ҳафтанинг энг шов-шувли воқеаси Америка Марказий разведка бошқармаси директори Жон Рэтклиффнинг Москвага ташрифи бўлди. Дунёдаги энг қудратли разведка идораси раҳбари 2021 йилдан буён илк марта Россияга борди. Бу ташриф махфий тарзда амалга оширилди. Мулозим Россияга боришини фақат ўзи ва Трамп билган.
Америка нашрлари мамлакат бош разведкачиси Россияга нима мақсадда боргани ҳақида ўз манбаларига таяниб ёзмоқда. Уларда айтилишича, Рэтклифф Россияни НАТОнинг 5-моддаси ҳамон амалда эканидан огоҳлантириш учун борган. Яъни, Путинга атрофдаги НАТО давлатлари қандай реакция қилишини синаб кўриш учун ҳужум қилиб кўриш тўғри эмаслигини билдирган.
МРБ директори ташрифи Россияда янги сафарбарлик тўлқини ҳақида миш-мишлар фонида содир бўлди. Мулозим Кремлга «Вашингтон барчасидан хабардор эканини етказгани» айтилди. Шунингдек, америкалик ҳамкасбларимиз Рэтклифф Кремлга фронтдаги асл вазият ҳақида Америка разведкаси маълумотлари асосида тайёрланган ҳужжатлар олиб борганини аниқлади. МРБ Путинга атрофидагилар фронтдаги вазият ҳақида тўғри маълумот беришига ишонмагани учун шахсан идора раҳбари Москвага борибди.
Песковнинг айтишича, америкалик мулозим Путин билан учрашмаган. Баъзи тахминларга кўра, Путин учрашишни хоҳламаган. Америка нашрларига кўра, Рэтклифф Россия бош разведкачиси Сергей Наришкин ва ФСБ раҳбари Александр Бортников билан учрашиб, уларга «фронтдаги вазият аслида бошқача эканини» айтган.
Бу ташрифдан баъзи хулосалар қилиш мумкин. Трамп Путин билан шахсан кўришди, камида олти марта телефонда гаплашди, қурувчи дўсти Уиткофф ва куёви Кушнерни Москвага юборди, улар Россия пойтахтида чебурек еб, Путинни алқаб келишди. Етмаганига Трамп очиқчасига Россия томонига ўтиб, Украинани уруш бошлашда айблади.
Лекин қараса, Путин шунча ишдан кейин ҳам урушни тугатмоқчи эмас. Энди Путинга «у тушунадиган тилда мурожаат қилиб», мамлакат бош разведкачисини юборди. У қуруқ бормади, қўлида махфий ҳужжатлардан иборат папка кўтариб борди. Путин ФСБдан чиққан одам, бунақа папкаларга қизиқади ва уни очиб кўришига шубҳа қилмаса ҳам бўлади. Америка томонининг бу тактикаси қандай иш берганини тез орада билиб оламиз.
Нефт келишуви
Дунёдаги энг катта нефт захирасига эга Венесуэла ва АҚШ ўртасида тарихий нефт битими имзоланди. Бу келишув натижасида Америка Венесуэланинг 65 миллиард баррелдан ортиқ нефт захираси устидан назоратни қўлга киритди. Келишув 25 йил давомида амал қилади. Бу вақт давомида 17 та янги нефт кони ўзлаштирилади. Америка янги ташкил этилган корхоналар қазиб оладиган нефт савдосидан 55 фоиз улуш олади. Янги корхоналар қуриш, ташкил этиш учун барча харажатлар, техникалар Америка гарданида бўлади.
Трамп бу шартномани тарихдаги энг йирик нефт битими деб атади. Келишувни имзолашда Венесуэла томонидан муваққат ҳукумат президенти Делси Родригес, Америка томонидан вице-президент Жей Ди Вэнс, давлат котиби Марко Рубио ва [негадир] Пентагон раҳбари Пит Ҳегсет қатнашган.
Маълумот учун, йил бошида Америка ҳарбийлари Венесуэла пойтахти Каракасга бостириб кириб, мамлакат президенти Николас Мадурони қўлга олган ва Ню-Йоркка олиб борганди. Энди тушунгандирсиз Трамп Мадурони нега қўлга олганини? Дунёдаги энг катта нефт захирасига эга давлатнинг битмас-туганмас қора олтин захираси тешиб чиқармиди...
Нетаняҳунинг ўғли Америкадан кетди
Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳунинг ўғли Яир Нетаняҳу фавқулодда мамлакатга қайтарилган. Исроил махсус хизмати ШАБАК аборотига кўра, АҚШда яшаб келаётган бош вазирнинг катта ўғли хавфсизлик сабабдан у ердан олиб кетилган. Яир Нетаняҳу бир неча йилдан бери АҚШда яшар, Исроил махсус хизмати уни қўриқларди. Унинг ҳаётига таҳдидлар кўпайгани сабаб Исроилга қайтариб юборишга қарор қилишган.
Америка нашрларига кўра, ўтган йил охирида Эрон Нетаняҳунинг ўғлини ўлдириш учун Майамига агентлар юборган. Улар бош вазир ўғли яшаётган манзилни ўрганаётган вақтда исроилликлар бундан хабар топган ва Яир Нетаняҳу Флоридадан кетган.
Исроил Фаластинга қарши агрессив уруш олиб бошлаганидан буён Америкада бу давлатга нисбатан муносабат кескин ўзгарди. Штатларга ҳар йили минглаб мусулмон муҳожирлар кўчиб бориши, мамлакатдаги мусулмонлар сони катта тезликда ўсиб бораётгани ҳам вазият ўзгаришига олиб келди. Ўтган йили берган интервюларидан бирида Доналд Трамп «Исроил Америка Конгресси устидан тўлиқ назоратни бой бергани», бунга сабаб Ғазодаги уруш эканини айтганди.
«Макка алянси» йиғилиши
Эртага 31 август куни Истанбулда Туркия, Саудия Арабистони ва Покистон вакиллари иштирокида «Макка алянси» аъзоларининг биринчи йиғилиши ўтказилади. Уч давлатда муқаддас Макка шаҳрида биргаликда ҳимояланиш бўйича стратегик мудофаа келишуви имзолаганди. Илк йиғилишда уч давлатдан ташқи ишлар, мудофаа вазирлари ва штаб бошлиқлари иштирок этади. Биринчи йиғилишда асосан алянс қандай ишлаши, ҳаракатларни мувофиқлаштириш масаласи муҳокама қилиниши кутилмоқда.
Уч давлат 7 августда келишув имзолаганди. Бир ой ҳам ўтмай аллақачон биргаликда ҳаракатни бошлаб юборишгани таҳсинга сазовор. Яъни, Маккада имзоланган келишув қоғозда қолиб кетмаслиги кўриниб турибди.
Лукашенко Россияда
Америка бош разведкачиси Рэтклифф Москвадан кетиши билан Россия пойтахтига Беларус президенти Александр Лукашенко борди. 27 август куни Москвага борган Лукашенкони Путин икки кун ўтиб 29 августдагина қабул қилди. Унгача Лукашенко Россия бош вазири Михаил Мишустин билан учрашув ўтказди. Учрашувнинг ОАВга кўрсатилган қисмида Мишустин бу аниқ деталлар муҳокама қилинадиган учрашув эканига ишонтиргандек суҳбат деталларини санаб кетди.
Лекин Лукашенко одатига кўра ҳеч қандай қоғозга қарамай, гапнинг дангалини айтди-қўйди. Беларус президентининг гапларидан у Россияга Мишустин билан қишлоқ хўжалиги ёки иттифоқдош давлат масаласини муҳокама қилишга эмас, Путин билан МРБ директори ташрифини муҳокама қилишга келганини сезиш қийин эмасди.
Кеча Путин ва Лукашенко учрашди. ОАВ учун очиқ ўтган бир неча дақиқаликда Путин одатдагидек икки давлат муносабатлари муҳокама қилинишини айтган бўлса, батка яна дангалини айтди. «Сиз билан яна учрашаётганимиз фақат бизнинг «айбимиз эмас». Халқаро алоқалар динамикаси биз учун муҳокама қиладиган мавзулар келтириб чиқармоқда», деди Лукашенко.
Бу катта эҳтимол икки президент америкалик мулозим ташрифини муҳокама қилади дегани. Суҳбатда нималар гаплашилгани, МРБ директори Россияга олиб борган папкада нималар бўлгани ҳақида тез орада Америкадаги ҳамкасбларимизнинг «разведкадаги манбалари орқали» билиб олсак керак.
