Ўзбекистон миллий жамоаси дарвозабони – Ўткир Юсупов Kun.uz учун интервю берди.
«105 минг долларим қолиб кетди, яна трансфер учун 150 минг доллар тўланди»
— Суҳбатимиздан олдин Эрондан қайтишингиз билан боғлиқ қизиқ воқеани айтиб бераётгандингиз. Адашмасам, сиз Эрондан чиқиб кетганингиздан бир неча кун ўтиб уруш бошланган. Аввало, Эрондан кетишга нима сабаб бўлганини тушунтирсангиз. У ерда ўз ўрнингизни топган, яхши формага кирган эдингиз.
— Миллий жамоанинг Эронга қарши ўйинида жароҳат олдим. Кейин операция бўлдим, тикланиш жараёнидан ўтдим. Клубга қайтганимдан кейин захирада қолиб кетдим. Жаҳон чемпионати яқинлашаётгани учун менга ўйин амалиёти жуда зарур эди. Шу сабабли кетишга қарор қилдим.
Мураббийимиз Яҳё Гулмуҳаммадий жуда яхши инсон. Унинг олдига бориб, вазиятни тушунтирдим. «Йўқ, сен бизга кераксан, қол, ўйнайсан», деди. Лекин ич-ичимдан кетишни хоҳлаётгандим.
Ўзбекистондан ҳам турли жамоалар қўнғироқ қилиб, таклифлар билдираётганди. Айниқса, Наманган томонидан қизиқиш катта бўлди. Уларга ҳали Эрон клуби билан ҳужжатларимни ҳал қилмаганимни айтсам ҳам, «Келавер, шартнома қиламиз, ўхшамаса, йиртиб ташлаймиз», дейишди.
Кейин клуб президентининг олдига кириб, вазиятни тушунтирдим. Жаҳон чемпионатига тайёрланишим, мунтазам ўйнашим кераклигини айтдим. У эса «Мураббий рухсат берса, қўйиб юбораман», деди.
Мураббийнинг олдига борсам, рози бўлади. Президентнинг олдига қайтсам, «Мураббий рухсат бермади», дейди. Шу тариқа анча овора бўлдим. На пулимни беришяпти, на қўйиб юборишяпти.
— Қанча маошингиз қолиб кетганди?
— 105 минг доллар.
— Демак, кетиш учун 105 минг доллардан воз кечдингиз?
— Ҳа. Президентнинг олдига кириб, шу пулларим қолишини, «Навбаҳор» ҳам трансфер учун маълум миқдорда пул тўлашини айтдим. Лекин улар «Биз сени сотиб олганмиз, текинга қўйиб юбора олмаймиз», дейишди.
Охири мураббийдан ёзма рухсат олдим. Кейин трансфер пулини Тошкентдан ўтказишди.
Мавзуга оид
Миллий жамоа дарвозабони Ўткир Юсупов Эрон клубидан кетиш учун 105 минг долларлик маошидан воз кечгани, «Навбаҳор»га қайтиш қарори ва суперлигадаги молиявий муаммолар ҳақида гапирди. У Фабио Каннаваро нега уни миллий жамоанинг сўнгги йиғинига чақирмаганини шахсан тушунтиргани, мундиалдаги муваффақиятсизлик сабаблари ва Игнатий Нестеров билан рақобат ҳақидаги саволларга жавоб берди.
— Трансфер суммаси қанча эди?
— 150 минг доллар.
— Демак, 105 минг доллар маошингиздан кечдингиз, яна 150 минг доллар трансфер пули тўланди.
— Ҳа. Ҳужжатларимни олганимдан кейин Комил акага юбордим. Ҳаммаси ҳал бўлди. Эртаси куни сумкаларимни йиғиб, клубга бордим. Администраторлардан қайтиш учун авиачипта олиб беришларини сўрасам, президент чипта олиб бермасликни буюрганини айтишди.
Жуда жаҳлим чиқди. Ўзимнинг ҳайдовчим бор эди, ундан ёрдам сўрадим. Аэропортга бориб, Дубай орқали Тошкентга чипта олдим. Эртаси куни учиб кетдим.
Дубайда 12 соатча қолиб, кейин Тошкентга учдим. Орадан уч-тўрт кун ўтиб Эронда уруш бошланди.
Жалолиддин Машарипов, Рустам Ашурматовларга қўнғироқ қилиб, қаердалигини сўрадим. Рустам бир кун олдин Дубайга келганини айтди. Бошқа футболчиларимиз эса Эронда қолиб кетишганди. Кейин улар ҳам турли йўллар билан қайтишди.
«Навбаҳорга қайтаман деб ваъда берганман»
— «Навбаҳор»га қайтишингиз Наманган мухлислари учун катта воқеа бўлди. Сиз кетишдан олдин қайтсангиз, фақат шу клубда ўйнашингизни айтгандингиз. Бу принцип масаласимиди ёки «Навбаҳор» энг яхши молиявий таклифни бердими?
— Йўқ, молиявий жиҳатдан яхшироқ таклифлар ҳам бўлди. Лекин Эронга кетаётганимда вилоят ҳокими Шавкат Шакиржоновичга «Қайтсам, фақат “Навбаҳор”га қайтаман», деб ваъда бергандим.
Мен учун ваъда муҳим. Лафз берганман, шунинг учун ҳам «Навбаҳор»га қайтдим.
— Лекин сиз кетган пайтдаги «Навбаҳор» билан қайтганингиздаги жамоа ўртасида катта фарқ бор эди. Клубда молиявий муаммолар, таркибда ўзгаришлар юз берганди.
— Эронда юрганимда ҳам Шавкат Шакиржонович ўзлари қўнғироқ қилиб, «Кел, яна бирга ҳаракат қилайлик», дедилар. У кишининг таклифини рад эта олмадим.
Ҳозир, Худога шукр, ишларимиз яхши кетяпти. Жамоа аввалги мавқеини тиклаяпти. Олдимизга қўйган мақсадларга эришиб, Наманган халқини хурсанд қилиш ниятидамиз.
«Суперлигада адолат 80 фоиз»
— Ўзбекистон Суперлигаси ривожланяптими ёки бир жойда туриб қолганми?
Профессионал камералар олиб келинган. Такрорий вазиятларни сифатли кўрсатиш имконияти пайдо бўлди.
Агар футболимизнинг медиа йўналишини янада кучайтирсак, чемпионатимиз телевизор орқали ҳам мароқ билан томоша қилинадиган мусобақалар қаторига киради. Ҳозир ҳам шу йўналишда ривожланиш бор.
— Лекин ҳакамлик масаласида ҳамон муаммолар кўп. Деярли ҳар турда эътирозлар, жанжаллар. Нега 30 йилдан бери бу муаммони ҳал қила олмаяпмиз?
— Буни ҳакамларнинг ўзидан сўраш керак. Нима сабабдан бундай бўлаётганини билмайман.
— Ҳар ҳолда, ҳакамлик сифати яхшиланяпти деб ўйлайсизми?
— Олдингидан бироз яхшироқ бўлиши мумкин. Чунки VAR бор.
— Лекин VARни кўриб ҳам тўғри қарор чиқара олишмаяпти-ку?
— Энди буни ўзлари билишади. Мен уларнинг ишига аралаша олмайман.
— Унда Суперлигадаги адолатга неча фоиз баҳо берасиз?
— 80 фоиз.
— Демак, 20 фоиз адолатсизлик бор?
— Бор. Баъзан ҳакамлар, майдон ҳолати ва бошқа омиллар халақит беради.
Масалан, яқинда телевизорда «Қўқон» билан Самарқанд жамоасининг ўйинини кўрдим. Майдонда футбол ўйнаб бўлмайдиган аҳвол эди. «Бунёдкор» стадионида ҳам майдоннинг икки чети яхши, ўртаси ёмон.
Бундай майдонда қандай қилиб сифатли футбол ўйнайсиз? Бизнинг майдонимиз ҳам таъмирдан чиқди, лекин ҳали идеал ҳолатга келгани йўқ.
Футболнинг сифатига фақат футболчилар эмас, майдон ва бошқа шароитлар ҳам таъсир қилади.
«Клубларни молиялаштириш камайса, футбол орқага кетади»
— Суперлигада пул қанчалик муҳим?
— Албатта, жуда муҳим. Қанча кўп маблағ бўлса, рақобат шунча кучли бўлади, чемпионат қизиқарлироқ ўтади.
— Лекин давлат футбол клубларини молиялаштиришни босқичма-босқич камайтирмоқчи. Бизнинг клубларимиз эса ҳозирча ўзини ўзи боқа олмайди. Бу ҳолатда нима бўлади?
— Менимча, бу нотўғри. Футболни маълум даражага олиб чиқиб, кейин молиялаштиришни камайтириш яхшиликка олиб келмайди.
Масалан, ҳар йили 35 миллиард, кейин 30 миллиард, кейин 25 миллиард сўм ажратиладиган бўлса, бу охир-оқибат футболнинг орқага кетишига сабаб бўлади.
Катта ёшли футболчилар билан гаплашганимизда, илгари айрим клубларда маош ўрнига заводдан пайпоқ беришганини айтишарди. Яна шундай даврларга қайтишни истамайман.
Футболчига яхши маош, ғалаба учун мукофот пули берилса, унинг иштиёқи ҳам ошади. Чунки у шу меҳнати ортидан оиласини боқади.
— Давлат, ҳокимликлар, йирик корхоналар клубларни молиялаштиришни тўхтатса, жамоалар қандай яшайди?
— Ҳозирнинг ўзида айрим жамоалар ойлаб маош ололмаяпти. Интернетда Про-лига клублари футболчиларининг ҳам маош берилмаётгани ҳақидаги чиқишларини кўряпмиз.
Суперлигада ҳам уч-тўрт ойлаб маош олмаган жамоалар бўлди. «Бунёдкор» қандай қийналганини кўрдик. Электр энергияси, сув билан боғлиқ муаммолар ҳам бўлди.
Бу жуда катта салбий ҳолат.
— Шу кетишда давом этса, клублар ёпилиб кетиши мумкинми?
— Албатта, футболга катта зарар етади. Қанча-қанча ходимлар ишсиз қолади.
Қашқадарёда қанча катта корхоналар бор. «Машъал», «Шўртан» каби жамоалар қандай аҳволга тушганини кўрдик.
«Насаф» ҳам йил бошида катта қийинчиликларга дуч келди. Айрим футболчилар кетиш ҳақида ўйлашди. Кейин ҳокимлик жамоани сақлаб қолишга ҳаракат қилди.
Ҳозир ҳам вазиятни жуда яхши деб бўлмайди. Клублар ажратиладиган маблағларни кутиб яшаяпти.
— Бу вазиятдан чиқиш йўлини кўряпсизми?
— Тўғриси, бу ҳақда чуқур ўйлаб кўрмаган эканман. Аниқ бир ечим айта олмайман.
— Ўзингизда катта маблағ бўлса, футбол клубини бошқарармидингиз?
— Ҳа, катта пулим бўлса, бошқарардим. Футбол ҳам яхши бизнес бўлиши мумкин.
— Фойда келтирмаса-чи?
— Тўғри йўлга қўйилса, фойда келтириш мумкин. Масалан, водийда футболни жуда яхши кўришади. Ҳар бир ўйинга камида 10 минг мухлис келиши мумкин.
Маркетингни яхши йўлга қўйиш, чипталар нархини барқарор сақлаш, мухлислар учун турли тадбирлар ташкил қилиш орқали даромад топса бўлади.
Водийда бундай имконият бор. Чунки бу ерда футболга муносабат бошқача.
«Темур Кападзе ёш футболчиларни ҳимоя қилади»
— Ўзбекистон футболига янги авлод кириб келяпти. Ҳозирги ёшлар тактик ва техник жиҳатдан аввалги авлоддан кучлироқми?
— Ҳозир яхши футболчилар кўп. Чунки ёшларга яратилган шароитлар биз ўйнаган даврдагидан анча яхши.
Бизнинг пайтимизда бундай имкониятлар йўқ эди. Ҳозир ҳар бир деталга эътибор бериляпти. Замонавий технологиялар, махсус жиҳозлар, яхши мураббийлар бор.
Ёш футболчиларда хорижга чиқиш имконияти ҳам кенгайган. Жаҳон чемпионатидан кейин бу имконият янада ошди. Скаутлар, агентлар ўзбек футболчиларини кузатяпти.
— Темур Кападзе «Навбаҳор»га келганидан кейин ҳамма жамоа яна кучаяди деб кутганди. Лекин старт унчалик яхши бўлмади. Сабаби нимада?
— Тўғри, биз кутилганидек яхши бошлай олмадик. Лекин бунинг сабаблари бор.
Темур ака билан бирга ишлашга келишгандик. Стадионимиз таъмирда бўлгани учун ўйинларни Тошкентда ўтказишга тўғри келди.
Ўз уйингизда, ўз мухлисларингиз қаршисида ўйнаш бутунлай бошқача. Тошкентга Наманган мухлисларидан 200–300, баъзан 400–500 киши борарди. Рақиб жамоа учун ҳам босим кам бўларди.
Наманганда эса стадион тўла мухлис. Уларни хурсанд қилиш учун бор кучингизни берасиз. Ғалаба қозонсангиз, минглаб одамлар уйига хурсанд бўлиб қайтади. Бунга биз сабабчи бўламиз.
Албатта, ўзимиз ҳам хатолар қилдик. Керакли вазиятларда очколар йўқотдик. Ўша хатолар бўлмаганида, менимча, биринчи ёки иккинчи ўринда бораётган бўлардик.
— Демак, чемпионатнинг қолган қисмида ўша хатоларни ғалабалар билан қоплаш керак.
— Албатта. Олдимизда АГМК, «Пахтакор» билан ўйинлар бор. Кубок баҳслари ҳам кутяпти. Яхши тайёргарлик кўриб, аввалги хатоларни тўғрилашга ҳаракат қиламиз.
— Темур Кападзе билан ишлашни бошладингиз. Сиз Рўзиқул Бердиев, Вадим Абрамов каби мураббийлар билан ҳам ишлагансиз. Янги авлод мураббийларининг фарқи нимада?
— Темур ака ёшларга кўпроқ эътибор берадилар.
Масалан, ёш футболчи хато қилса, биз катталар баъзан қаттиқроқ гапирамиз. Темур ака эса чақириб, «Уришманглар, тушунтиринглар», дейдилар. Ёшларни ҳимоя қиладилар.
Бизнинг пайтимизда бошқача эди. Катталар қаттиққўл бўлишарди. Баъзан уришарди, тинч қўйишмасди. Биз шу муҳитдан ўтганмиз.
Ҳозирги ёшларга бундай муносабатда бўлиб бўлмайди.
— Демак, ёшлар учун шароит ҳам, муносабат ҳам ўзгарган.
— Ҳа. Лекин бошқа томони ҳам бор. Ҳозирги айрим ёшларда катталарга ҳурмат, жамоадаги тартиб-интизом бироз сустроқ.
Биз ёшлигимизда администраторларга, массажчиларга ёрдам берардик. Сув таширдик, юк кўтарардик. Ҳозир айрим ёшлар ўз сумкасини олиб, кетиб қолади. Қолган ходимлар қийналаётганига қарамайди.
Мен ўзим ёрдам бераман. Кейин автобусга чиқиб, ёшларга танбеҳ бераман. Чунки жамоада ҳамма бир-бирига ёрдам бериши керак.
«Дарвозабоннинг фаолияти 30 ёшдан кейин бошланади»
— Ҳозир футболчилик фаолиятингизнинг қизиқ бир босқичидасиз. Энди ёш футболчи эмассиз, лекин фаолиятни якунлаш ёшига ҳам етмагансиз. Бу ёшда футболга муносабат ўзгарадими?
— Менда ўзгармаган. Аввал қандай шижоат билан ўйнаган бўлсам, ҳозир ҳам шундай. Ҳеч қандай пасайиш сезмаяпман.
Фақат ёш ўтган сари тажриба ошади. Илгари қилган хатоларингизни такрорламасликка ҳаракат қиласиз. Билганларингизни ёшларга ўргатасиз.
Сизлар мени қаритиб юборяпсизлар-ку!
Сергей Игнатовнинг бир гапи бор, ҳалигача эсимда: «Дарвозабоннинг фаолияти 30 ёшдан кейин бошланади».
Мен ҳам шу фикрдаман.
— Демак, Ўткир Юсуповни яна камида беш йил катта футболда кўрамиз?
— Соғ-саломат бўлсак, ўйнаймиз.
— Фаолиятингизни узайтириш учун махсус машқлар, парҳез ёки бошқа усуллардан фойдаланасизми?
— Албатта. Витаминлар қабул қиламиз, парҳезга амал қилишга ҳаракат қиламиз.
Масалан, Эдвин ван дер Сарни олайлик. Унинг энг яхши даврлари катта ёшида бўлган. Мануэл Нойер ҳам шундай.
Дарвозабон учун энг қийин нарса — барқарорликни сақлаш.
Икки-учта ўйинда яхши ўйнайсиз, ҳамма мақтайди. Кейин битта хатога йўл қўйсангиз, танқид бошланади.
Шунинг учун ҳар доим бир хил юқори савияда ўйнашга ҳаракат қилиш керак.
«Мендан кучли учта дарвозабон? Учинчисини топиш қийин экан»
— Ҳозир Суперлигада ўзингиздан кучли дарвозабонлар бор деб ҳисоблайсизми?
— Бор, кўп.
— Учтасини санаб беринг.
— Санжар Қувватов яхши ўйнаяпти. Ботирали Эргашев ҳам яхши.
— Учинчиси?
— Учинчиси… Ўзим. Учталикда юрибмиз-ку!
— Йўқ, саволни бошқачароқ бераман. Ўткир Юсупов ўзидан кучли деб ҳисоблайдиган учта дарвозабон борми?
— Санжар Қувватовни ўзимдан кучли деб ҳисоблайман. Унинг айрим жиҳатлари мендан кучли.
Ботирали Эргашевнинг ҳам кучли томонлари бор.
— Учинчиси-чи?
— Учинчиси… Йўқ экан.
— Абдувоҳид Неъматов-чи?
— Абдувоҳид ҳам яхши ўйнаяпти. Жамоасини кўп вазиятларда қутқаряпти, яхши сейвлар қиляпти. Майли, учинчиси Абдувоҳид бўла қолсин.
Мен Санжар Қувватовга ҳавас қилиб катта бўлганман. Ундан кўп нарса ўрганганман.
Ботиралида ҳам, Абдувоҳидда ҳам менда йўқ айрим кучли жиҳатлар бор. Тўпни ушлаш, тепиш, техника бўйича улардан нимадир ўрганишга ҳаракат қиламан.
«Дарвозабон гол урмаслиги, голни қайтариши керак»
— Фаолиятингиз давомида ҳали гол урмагансиз. Ҳеч бўлмаса, пенальти тепиб кўриш ниятингиз йўқми?
— Йўқ.
— Фаолиятингизни гол урмасдан якунласангиз, армон бўлмайдими?
— Нимага армон бўлади? Дарвозабон гол уриши шарт эмас, дарвозабон голни қайтариши керак.
Ҳар ким ўз ишини қилгани яхши.
— Масалан, «Навбаҳор» футболчилари бир куни пенальти тепишни сизга таклиф қилишса-чи?
— Билмадим. Лекин мен тепмаган бўлардим.
— Нима учун?
— Менимча, бу рақиб дарвозабонга нисбатан ҳурматсизлик бўлиб қолиши мумкин.
Абдувоҳид Неъматов пенальти тепганидан кейин ҳам бу ҳақда кўп гап-сўз бўлди. Айрим дарвозабонлар норозилик билдиришди.
Мен Абдувоҳидни айбламоқчи эмасман. Бу унинг хоҳиши, ўзи билган ишни қилди.
Лекин шахсан мен рақиб дарвозабонни паст баҳолагандек бўлиб қолмаслик учун пенальти тепмаган бўлардим.
— Хайрулла Ҳамидовнинг бир гапи бор: «Дарвозабонлар футболчилардан бошқача, улар алоҳида олам». Ростдан ҳам шундайми?
— Ҳа, шундай. Дарвозабонлар ёлғизликни яхши кўради. Мен ҳам ёлғизликни яхши кўраман.
«Суперлига чемпиони бўлолмасам, армон бўлади»
— Фаолиятингизда халқаро мусобақалар, Осиё чемпионлар лигаси, жаҳон чемпионати бор. Лекин ҳали Ўзбекистон Суперлигасида чемпион бўлмагансиз. Бу армон бўлиб қолмайдими?
— Бўлади.
Тўғриси, авваллари чемпионликнинг ортидан қаттиқ қувмаган эканман. Ич-ичимдан унга кучли иштиёқ бўлмаган.
Энди эса ҳаракат қиламиз. Аллоҳ насиб қилса, чемпион бўлишни хоҳлайман.
— Осиё чемпионлар лигасидаги ўйинларингиз ҳам жуда ёрқин бўлган. «Ал Ҳилол», «Ал Айн», «Ал Иттиҳод»га қарши баҳслар…
— Ҳа, жуда яхши ўйинлар бўлган. Осиё чемпионлар лигасида сейвлар сони бўйича энг яхши дарвозабонлар қаторида бўлганман.
«Ал Ҳилол» билан сафардаги ўйин, «Ал Айн», «Ал Иттиҳод» билан учрашувлар — ҳаммаси эсда қоларли.
— Агар дарвозабонлик ҳақида китоб ёзсангиз, фаолиятингиздаги хатоларингизнинг қанча қисмини ёшларга ўргата оласиз?
— 90 фоизини.
— Қолган 10 фоизи-чи?
— У талант. Аллоҳ томонидан берилган қобилият. Уни китоб орқали ўргатиб бўлмайди. Ҳар кимга ҳар хил берилади.
«Ёшлигимдаёқ Нестеровдан кучлиман, дердим»
— Сизни Игнатий Нестеров билан кўп таққослашади. Ижтимоий тармоқларда ҳам бу ҳақда баҳслар кўп. Сиздан кейин миллий жамоада сизнинг даражангизга чиқадиган ёш дарвозабонни кўряпсизми?
— Албатта, чиқади. Лекин бунинг учун вақт керак.
Ҳозирча ундай дарвозабонни кўрмадим.
Нестеров ҳақида бир воқеани айтиб бераман. «Пахтакор»нинг дубль таркибида ўйнаган пайтимизда биз биринчи майдонда, асосий жамоа эса иккинчи майдонда машғулот ўтказарди.
Ўша пайтда Сурож, Дониёр деган дарвозабонлар бор эди. Уларга «Мен Игнатдан зўрман», дердим.
Улар эса «Жиннимисан, нима деяпсан?» деб кулишарди.
Ўша пайтдаёқ ўзимга ишонганман.
— Ҳозир Нестеровдан ўтиб кетдим деб айта оласизми?
— Йўқ. Игнат ака барибир афсона.
У кишининг меҳнаткашлигига ҳавас қилганмиз. Худди Криштиану Роналду каби жуда кўп меҳнат қилган.
Бешта Осиё кубогида қатнашиш ҳаммага ҳам насиб қилмайди. Ҳар бирида асосий дарвозабон бўлган. Неча йил барқарор ўйнаб, бутун Ўзбекистон халқининг меҳрини қозонган.
Бизнинг устунлигимиз — жаҳон чемпионатига чиққанимиз.
Игнат ака ҳар бир ўйинимиздан кейин ҳам қўнғироқ қилиб, хатоларимизни айтиб берардилар. «Нимага бундай қилдинг?» деб танбеҳ берардилар.
Мен у кишини жуда ҳурмат қиламан.
— Ҳозир Ўзбекистоннинг бирор чекка ҳудудида дубль таркибда ўйнаётган ёш дарвозабон «Мен Ўткир Юсуповдан кучлиман», деса, бунга қандай қарайсиз?
— Айтаверсин. Кучлидан кучли чиқаверади.
Қанча кўп яхши дарвозабон етишиб чиқса, шунча яхши.
— Ҳозир шундай катта мақсад қўйган, ўзига ишонган ёш дарвозабонларни кўряпсизми?
— Ҳозирча кўрмадим. Агар чиқмаса, 45 ёшгача ўйнаймиз!
Лекин чиқсин, албатта. Бизга кучли ёш дарвозабонлар керак.
Мени чақирмагани ҳақида ижтимоий тармоқларда кўп гап-сўз бўлди. Кимдир танқид қилди, кимдир чақирилишим кераклигини айтди.
Лекин менда ҳеч қандай хафагарчилик йўқ.
Ҳозир ҳам тайёрман. Чақиришса, бор кучим билан бориб, Ватан шарафини ҳимоя қилишга тайёрман.
— Беш-олти йил ичида биринчи марта миллий жамоага чақирилмадингиз, шундайми?
— Ҳа. Илгари жароҳат сабабли қатнашмаган пайтларим бўлган.
— Миллий жамоанинг ўйинини телевизор орқали томоша қилиш қандай экан?
— Бир томондан яхши. Ўйинни четдан кузатиб, хатоларни кўрасиз.
Лекин бироз ноқулай ҳам бўлди. Чунки майдонда ўйнаб, мухлисларнинг қўллаб-қувватлашини ҳис қилиб юргансиз. Унинг муҳити бутунлай бошқача. Буни сўз билан тушунтириш қийин.
— Жаҳон чемпионатидан кейин миллий жамоа кўп танқид қилинди. Ҳозирги ўйинлардан келиб чиқиб, жамоа ўзининг аввалги кучли ҳолатига қайтди деб ўйлайсизми?
— Албатта, мундиалдан кейин танқидлар кўп бўлди. Натижамиз яхши бўлмади.
Лекин энди буни ортда қолдириб, Осиё кубогига тайёрланиш керак.
Осиё кубоги — ҳаммасини тўғрилаш учун жуда катта имконият.
— Мундиалда иштирок этиб, шахсан ўзингиз қандай сабоқ олдингиз?
— Жаҳон чемпионати хатоларни кечирмас экан. Шуни тушундим.
Биз биринчи марта бундай мусобақада қатнашдик. Мухлислар биздан жуда кўп нарса кутишганди. Афсуски, улар кутган натижани амалда кўрсата олмадик.
Бунинг учун мухлисларимиздан узр сўраймиз.
Менимча, тайёргарлик учун вақтимиз ҳам камроқ бўлди. Чемпионатдан кейин йиғинга бордик. Ўн кунча тайёргарлик кўриб, жаҳон чемпионатига киришдик.
Бундай катта мусобақага нафақат жисмоний, балки психологик жиҳатдан ҳам тайёр бўлиш керак экан.
— Яъни катта босимга тайёр бўлиш керак?
— Ҳа, айнан шундай.
— Ҳозирги миллий жамоамизнинг келажакда Осиёнинг энг кучли жамоаси бўлишга салоҳияти етадими? Япония, Жанубий Корея каби жамоалар бор.
— Албатта, етади. Нимага етмасин?
Яхши тайёргарлик кўрсак, тактик жиҳатдан кучли бўлсак, исталган жамоа билан ўйнай оламиз.
«Каннаваро жамоанинг ўйин услубини ўзгартиряпти»
— Сизнингча, ҳозирги миллий жамоа Сречко Катанецнинг ўйин услубидан бутунлай воз кечиб, Каннаваронинг жамоасига айландими?
— Биз Катанец даврида тўрт йил давомида беш ҳимоячили тизимда ўйнадик.
Каннаваро келиб, бу тизимни бирданига тубдан ўзгартириши қийин эди. Вақт ҳам етарли эмасди.
Шунинг учун аввалги тизим сақланиб қолди.
Ҳозир эса 4-3-3 схемасида ўйнаяпмиз. Бу ҳужумкор футбол. Агар тизимни яхши йўлга қўйсак, жуда яхши натижа бериши мумкин.
— Каннаваронинг футболчиларга руҳий таъсири ҳақида кўп гапирилади. Барибир жаҳон чемпиони, «Олтин тўп» соҳиби. Унинг обрўси жамоага таъсир қилдими?
— Албатта.
Биз телевизорда кўриб, ўйинларига мухлислик қилган афсонавий футболчи келиб, Ўзбекистон миллий жамоасини бошқарди.
Бунинг ўзи катта воқеа.
Жаҳон чемпиони, «Олтин тўп» соҳиби бўлган инсоннинг жамоага келиши, албатта, футболчиларга руҳ беради.
— У билан биринчи учрашганингизда нима ҳақида гаплашгансиз?
— Биринчи марта кўришганимизда Германияга операцияга кетиш арафасида эдим. Виза ҳужжатларимни тайёрлаётгандим.
Миллий жамоа базасида учрашдик. Ўзимни таништирдим, Ўткир Юсупов эканимни, дарвозабонлигимни айтдим. Унинг келганидан хурсандлигимни билдирдим.
Кейин бир куни кечқурун базада биз билан бир соатча суҳбатлашиб ўтирди.
Ўшанда унга «Сизни илгари телевизорда кўриб, мухлислик қилардик. Ҳозир эса бизга мураббийлик қилаётганингизга ишониш қийин», деганман.
— У қандай муносабат билдирди?
— У ҳиссиётларини кўп кўрсатмайди.
— Мураббий сифатида Каннаваронинг услуби қандай? Эски авлод мураббийларига ўхшайдими ёки замонавийми?
— Замонавий мураббий.
Тактик жиҳатларга катта эътибор беради. Ким қаерда ўйнаши, тўпни қандай қабул қилиши, қандай узатма бериши кераклигини тушунтиради.
Кўп нарсани майдоннинг ўзида кўрсатиб беради. Ҳар бир ҳаракатни аниқ тушунтиришга ҳаракат қилади.
«Ўзим ҳақимдаги танқидий видеоларни кўрмайман»
— Ҳозир ўзбек футболида медиа жуда ривожланди. Instagram, Telegram, YouTube’да футбол ҳақидаги каналлар кўпайди. Ҳар кимнинг ўз фикри бор. Масалан, сизнинг миллий жамоага чақирилмаганингиз ҳақида ҳам қанча видеолар тайёрланди. Буларни кўрасизми?
— Йўқ, тўғриси, кўрмайман.
Instagram’да чиқиб қолса ҳам, ўтказиб юбораман.
— Нима учун?
— Чунки кўрганингиздан кейин барибир ўйлайсиз. «Нега чақиришмади?», «Балки шундай қилишим керакмиди?» деган фикрлар хаёлингиздан ўтади.
Хоҳлайсизми-йўқми, бу нарсалар миянгизда қолади.
Шунинг учун умуман кўрмасликка ҳаракат қиламан. «Қизиқ эмас» деган тугмани босиб, ўтказиб юбораман.
— Ўзбек футбол журналистикаси ҳақида қандай фикрдасиз?
— Айрим журналистлар кўпроқ интрига қилишга ҳаракат қилади. Турли каналларда шов-шувли гаплар тарқатишади.
Менимча, бу салбий ҳолат.
«Фаолиятимни тугатгач, Намангaнда қолишим мумкин»
— Футболчилик фаолиятингиз тугаганидан кейин ўзингизни қаерда кўрасиз?
— Билмадим. Агар ҳаммаси яхши бўлса, Намангaнда қолиб ишлаш ниятим бор.
— Мураббий сифатидами ёки клуб раҳбариятида?
— Вақт кўрсатади. Балки мураббий, балки спорт директори бўларман.
Бу ҳам режаларимда бор.
— Тасаввур қилайлик, сиз «Навбаҳор»нинг спорт директори бўлдингиз. Исталган учта футболчини жамоага олиб келиш имкониятингиз бор. Кимларни танлардингиз?
— Ҳозирги пайтда Диёр Холматовни олиб келардим. Ўнг қанотга Хожиакбар Алижоновни.
— Хорижда ўйнаётган футболчиларни ҳам танлашингиз мумкин.
— Рустам Ашурматовни ҳам олиб келардим. Жалолиддин Машариповни ҳам.
— Унда жуда кучли таркиб йиғиларкан.
— Ҳа, жанговор таркиб бўлади.
— Фақат бундай трансферлар учун яхши ҳомий керак.
— Вилоят ҳокимимиз бор. Футболни жуда яхши кўрадилар. У кишига ишонамиз.
«Болашак» билан ўйиндаги сейв — реакция ва халқимизнинг дуоси»
— Миллий жамоа либосида ўтказган ўйинларингизни қайта томоша қиласизми?
— Йўқ. Фақат ўйиндан кейин хатоларимни кўриб чиқаман.
Қаерда нотўғри ҳаракат қилдим, нимани бошқача қилишим керак эди — шуларни таҳлил қиламан. Кейин қайта-қайта кўриб ўтирмайман.
— «Болашак» билан ўйинни ҳам қайта кўрмаганмисиз?
— Ўйиндан кейин меҳмонхонада айрим вазиятларни кўриб чиққанман. Кейин бошқа томоша қилмадим.
— Ўша ўйиндаги охирги зарбани қайтарган вазиятингизни қайта кўрдим. Сиз тўп қаерга кетаётганини ҳам кўрмаган экансиз-а?
— Ҳа, кўрмаганман.
Бу реакция эди. Қолгани Аллоҳдан. Халқимизнинг, ота-онамизнинг дуоси билан ўша тўпни қайтардим деб ўйлайман.
Ўткир Давлатбекович Юсупов 1991 йил 4 январда туғилган. Ўзбекистон миллий жамоасининг тажрибали дарвозабонларидан бири. Фаолияти давомида «Пахтакор», «Машъал», «Қўқон-1912», «Насаф», «Навбаҳор» каби клубларда тўп сурган. Эрон чемпионатида ҳам легионер сифатида фаолият юритган. Айниқса, «Навбаҳор» таркибидаги ўйинлари орқали мухлислар эътиборини қозонган. Миллий жамоада узоқ йиллар давомида асосий дарвозабонлардан бири бўлиб келган Юсупов Ўзбекистоннинг тарихда илк бор жаҳон чемпионатига йўл олишида иштирок этган футболчилар қаторига киради.
Унинг миллий жамоа сафидаги ёрқин ўйинлари орасида 2024 йилги Осиё кубоги баҳслари, шунингдек, ЖЧ–2026 саралаш босқичидаги учрашувлар алоҳида ўрин тутади. 2024 йил 5 сентябрда КХДРга қарши баҳсда пенальтини қайтариб, Ўзбекистоннинг 1:0 ҳисобидаги ғалабасига ҳисса қўшган. Ўша йилнинг 10 октябрида Эронга қарши 0:0 ҳисобида якунланган учрашувда тўртта, 15 октябрда БААга қарши 1:0 ҳисобидаги ғалабада эса бешта сейв амалга оширган. 19 ноябрда КХДРга қарши сафар баҳсида яна бир пенальтини қайтарган. Клублар миқёсида эса «Навбаҳор» билан Осиё чемпионлар лигасидаги иштирокида, хусусан, Саудия Арабистонининг «Ал Ҳилол» ва «Ал Иттиҳод» клубларига қарши ўйинлардаги ҳаракатлари билан ёдда қолган.
