Qizingiz turmuşga tayyormi?

Agar bölajak kelin baloğat yoşiga yetgan bölsa ham, ammo oila, mas'uliyat, er va jamiyat oldidagi burç va vazifalarni anglaş va tasavvur etiş darajasida bölmasa, u vaqtda öz oilasida ham jamiyatda ham örnini topa olmaydi va baxtiyor oila qörğonining saodatli a'zosi darajasiga yeta olmaydi. Fuqarolik jamiyatida qabul qilingan qoidalarning ham Islom şariati hukmlarining asl maqsadi ham ayol yoki erkak bölişidan qat'i nazar, hayotda baxtiyor bölişini, oxiratda saodat ahlidan bölişini ta'minlaşdan iboratdir.

Islom şariatida xotin - qizlarni ham ilm-ma'rifatli bölişlariga, hayotlarida zarur bölgan barça ma'lumotlarni egallaşlariga çaqiruvçi köplab hadislar bor. Xususan, Payğambarimiz hadislarida:"Ilm talab qiliş barça musulmon erkak va ayolga farzdir", deb ta'kidlangan.

Bir narsaga ahamiyat berişimiz lozim, qizlarning baloğat yoşi bilan turmuş quriş yoşi boşqa - boşqa narsa ekani hayotda öz isbotini topmoqda.

Baloğat yoşi degani – bu kamolot yoşi degani emas. Buning ustiga hozirgi davr talabi butunlay boşqaça. Yoşlar majburiy örta ta'lim bosqiçlarini bosib ötişlari şart. Bunda yoşlar oldida 9 yil örta umumta'lim maktabi, undan söng uç yil kollej yoki litsey ta'limini oliş zarurati tuğiladi. Zero, dinimiz ta'limotlariga köra ilm oliş, ma'rifatli böliş, hayot uçun zarur bölgan barça könikmalarni örganiş har bir qiz bola uçun zarur. Bordi - yu şundan oldin turmuş qursalar, öqiş ham çala, oila yumuşlari ham, uy bekaligi va boşqa barça işlar ham çala bajarilişiga yöl oçilgan böladi. Ilmli va kasb - hunarli ayolgina komil insonni tarbiyalay oladi.

Erta, voyaga yetmasdan turmuş qurganlarning aksariyati ota - onasining qaramoğida yaşaydi yoki turmuşiga darz ketadi. Bu borada yoş qizlarning turmuşdan keyingi hayoti nisbatan oğir keçadi. Erta homiladorlik, nimjon bola tuğilişi, rözğor yumuşlaridagi uquvsizligi bois u eşitadigan ta'nayu daşnomlar oxir - oqibatda uning tinkasini quritib qöyadi. Şu haqiqatni e'tirof etgan holda turmuş quriş, oila tebratiş va farzand tarbiyasi kabi muhim işlarda diniy va milliy an'analarimizga rioya qiliş bilan birga oila va nikoh haqidagi davlatimiz çiqargan qonun - qoidalarga ham qat'iy amal qiliş zarur böladi.

Şu örinda yaqin qarindoşlar örtasidagi nikoh masalasiga e'tibor qaratişni lozim topdik. Islom ulamolari va faqihlar istilohida “al - muharramot minan - niso”, ya'ni “uylanişlik mumkin bölmagan ayollar” iborasi mavjud bölib, bu iborada ma'lum kişiga nisbatan nikohga oliş harom qilingan ayollar tuşuniladi. Bu ayollar toifalarini Alloh taolo Qur'oni karimning “Niso” surasi 23-oyatida bayon qilgan:

“Sizlarga (nikohi) harom qilingan (ayol)lar – bu, onalaringiz, qizlaringiz, opa - singillaringiz, ammalaringiz, xolalaringiz, aka-ukalaringizning qizlari, opa -singillaringizning qizlari, emizgan «ona»laringiz, emişgan «opa - singil»laringiz, qaynonalaringiz, jinsiy yaqinlikda bölgan xotinlaringizning qaramoğingizda bölgan qizlari – jinsiy yaqinlikda bölmagan bölsangiz, sizlarga gunoh bölmas – yana, öz puşti kamaringizdan bölgan öğillaringizning xotinlaridir. Ikki opa - singilni qöşib (nikohlab) olişingiz (ham harom qilindi). Magar ilgari ötgan bölsa (Alloh afv etar). Albatta, Alloh keçirimli va marhamatli zotdir”.

Oyati karimadan körinib turibdiki, bu çeklovning asosiy sababi yaqin qarindoşlik bölib, u quyidagi vositalar orqali vujudga keladi:

1.Nasl - nasab;

2.Emizişlik;

3.Uylanişlik, qudalik.

Payğambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam öz hadisi şariflarida kimlar örtasida nikoh joiz bölmasligini bayon etganlar: “Heç bir ayol öz ammasi, xolasi, aka - ukalarining qizlari, opa - singillarining qizlari ustiga nikohlanmasin. Agar nikohlansalar, qarindoşlar örtasidagi silai rahmni (qarindoşlik riştasini), uzgan böladilar” (Imom Buxoriy va Muslim rivoyati).

Biz milliy an'analarimizda ham mazkur oyat va hadis taqozo etgan hukmga rioya qilinişini qayd etiş bilan birgalikda mamlakatimizda amalda bölgan qonun va qoidalarda ham bu ma'no ta'kidlanganini körişimiz mumkin. Oila kodeksining I bölim, 16 - moddasida: “Nasl - nasab şajarasi böyiça töğri tutaşgan qarindoşlar örtasida, tuğişgan va ögay aka – ukalar bilan opa - singillar örtasida, şuningdek, farzandlikka oluvçilar bilan farzandlikka olinganlar örtasida nikoh tuzişga yöl qöyilmaydi”, deyilgan.

Islom dini uylaniş borasida qarindoş bölmagan oilalardan uylanişni afzal köradi.
Ammo tibbiy tomondan olinadigan bölsa, irsiy kasallikka mubtalo bölgan oilalar qarindoş - uruğlar örtasida qiz oliş yoki beriş bölsa u vaqtda farzandlar zaif, past böyli, aqli oz bölib tuğilişi öz isbotini topgan. Nasab jihatidan bir - biriga begona bölgan şaxslar örtasidagi nikohdan tuğilgan bolalar esa holati zaif bölmaydi. Bunga sabab sifatida yaqin qarindoşga uylanganda örtada bölgan şahvoniy intiliş u qadar kuçli bölmasligi ekanini ham mutaxassilar qayd etganlar.

Bu haqda Hazrati Umar (r.a) as - Soib avlodlarining bir - birlari bilan quda - anda bölişlarini körganlarida: “Farzandlaringiz zaif va ozğin bölmasligi uçun begonalardan uylaningizlar”, deganlar (Ibrohim Harbiy “Ğarib al - Hadis” kitobidan).

Imom Ğazzoliy özining “Ihyou Ulum ad - din” kitobida Payğambar alayhissalomdan quyidagi hadisni rivoyat qilgan: “Yaqin qarindoşlarga uylanmangizlar, farzand nimjon bölib dunyoga kelişi mumkin”. Şuning uçun ham yaqin qarindoş - uruğlar örtasidagi nikoh oqibatida farzandlar nimjon va zaif tavallud topişi köproq kuzatilgan.

“Irsiyat yetti puşt suradi”, degan gap bekorga aytilmagan. Qiz berganda yoki öğil uylantirganda yetti puştini suriştiriş ham şundan kelib çiqqan bölsa, ajab emas. Statistik ma'lumotlarga köra, qarindoş bölmagan oilalarda tuğilayotgan har mingta gödakdan ikkitasi nogiron bölib dunyoga kelsa, yaqin qarindoşlar örtasidagi nikohdan tuğilgan bolalar majruhligi ikki-uç barobar köp ekan.

Millat kelajagi soğlom, aqlli farzandlar qölida bölmoği lozim. Faqatgina soğlom, barkamol, aqli yetuk avlodgina buyuk kelajakni qura oladi.

Mariyam Abdullayeva / muxlis.uz