Davos-2016: Dunyoning iqtisodiyot, sayyohlik, madaniy, harbiy va ijtimoiy sohalar bo‘yicha yetakchi davlatlari reytingi e'lon qilindi

20 yanvar kuni Shveytsariyaning Davos shahrida 46-marta an'anaviy xalqaro iqtisodiy forum ochildi. Forumning asosiy mavzusi "To‘rtinchi iqtisodiy inqilob" bo‘ladi. Marosimga dunyoning 140 mamlakatidan 2,5 mingdan ortiq kishi kelgan. Ular orasida o‘nlab prezidentlar hamda hukumat rahbarlari, xalqaro tashkilotlar prezidentlari hamda jamoat arboblari bor.

Forum 23 yanvar kunigacha davom etadi.

Davosdagi Butunjahon iqtisodiy forumida taqdim etilgan reytingda mamlakatlar to‘qqizta mezon asosida baholandi: turizm sohasi, innovatsiyalar, jahon sahnasidagi qudrati va ta'siri, ijtimoiy soha, madaniyat, tarixiy meros, iqtisodiyotning o‘sish sur'atlari, biznes uchun qulaylik, aholi hayotining umumiy darajasi.

Quyida mana shu to‘qqizta reytingning top beshligi birma-bir ko‘rib chiqiladi.

Tadqiqotda ta'kidlanishicha, turizm sohasi so‘nggi yillarda rivojlandi. Birlashgan Millatlar tashkiloti bergan ma'lumotlarga ko‘ra, bugungi kunda sayohat va turizm global iqtisodiyotga deyarli 8 trillion dollar bilan hissa qo‘shmoqda. Mazkur sanoat dunyo bo‘ylab 280 million kishini ish bilan ta'minlayapti. Turizm sohasidagi ko‘rsatkichlarni baholash do‘stona munosabat, zavq, yoqimli iqlim kabi yo‘nalishlarda qo‘lga kiritilgan natijalarga asoslanadi.

Turizm sohasi

Turizm sohasi reytingida birinchi o‘rinni Braziliya qo‘lga kiritgan. BMT Turizm tashkiloti bergan ma'lumotlarga ko‘ra, har bir sayyoh Braziliyaga qilgan sayohati davomida turizmga 1,153 AQSh dollari miqdorida mablag‘ sarflaydi. Italiya esa ikkinchi o‘rinda qayd etilgan. Uchinchi o‘rinni egallagan Ispaniyaga amalga oshirilgan sayohat davomida har bir sayyoh turizmga 1,031 AQSh dollari sarflaydi. Reytingning to‘rtinchi va beshinchi o‘rinlaridan Tayland hamda Yangi Zelandiya mos ravishda o‘rin olishgan.

Madaniy ta'sir reytingi

Bu reytingda Yevropa mutlaq yetakchilikni qo‘lga kiritgan. Betakror taomlari, moda va san'at bo‘yicha mashhur bo‘lgan Fransiya 1-o‘rinda. Dunyoda yirik vino ishlab chiqaruvchi Fransiyaning vino mahsulotlari bo‘yicha asosiy raqibi Italiya madaniy ta'sir ko‘rsatish bo‘yicha 2-o‘rinda qayd etilgan. Mazkur mamlakat taom tayyorlash an'analari, mumtoz san'at va arxitektura, hamda dizaynerlar tomonidan tayyorlangan kiyimlari bilan mashhur. AQSh esa bu reytingda 3-o‘rinni egallagan. Ispaniya va Buyuk Britaniya Birlashgan Qirolligi bu reytingida mos ravishda 4 va 5 o‘rinlarni qo‘lga kiritgan.

Innovatsiyalar va startaplar bo‘yicha

Mamlakatlardagi innovatsiyalarga bo‘lgan qiziqish orqali uddaburon fuqarolarda startap ruhiyati shakllanadi. Innovatsiyalar reytingida Germaniya yetakchilik qilyapti. Berlindagi shijoat va iste'dodga ega kishilar guruhi SoundCloud kabi musiqani ulashish platformasini yaratishdi, Yevropa menejment va texnologiya maktabida esa tadbirkorlik o‘quv dasturining asosiy elementiga aylantirilgan. Birinchi beshlikdan esa Yaponiya, AQSh, Birlashgan Qirollik va Kanada joy egallagan.

Tarixiy meros reytingi

Tarixiy meros reytingi boy tarix, yaxshi taomlar va ko‘plab ko‘ngilochar joylarga egalik mezonlari asosida baholangan. Tarixiy meros reytingi umumiy reytingda 4 foizlik ulushga ega bo‘ldi. Chuqur tarixiy ildizlarga ega bo‘lgan mamlakatlar Italiya, Ispaniya, Gretsiya va Fransiya reytingda dastlabki o‘rinlarni qo‘lga kiritgan. Italiya 2011 yilda 6,6 milliard funt makaron mahsulotlari ishlab chiqargan. Ispan tili esa dunyodagi 2-o‘rindagi so‘zlovchi til sanaladi. Gretsiyaning qadimiy Olimpiya o‘yinlari asrlar davomida o‘chmas iz qoldirib kelayapti. 7 millionga yaqin kishi har yili Fransiyadagi Eyfel minorasini ko‘rish uchun tashrif buyurishadi. Mazkur reytingdagi 5-o‘rin Meksikaga tegishli.

Jahon sahnasidagi qudrat bo‘yicha reyting

Jahon maydonida qudratga ega mamlakatlar reytingida AQSh birinchi o‘rinda qayd etilgan. U yirik iqtisodiyot va harbiy sohaga ajratiladigan byudjyetga ega. Eng qudratli deb tan olingan, 2 va 3-o‘rinlardagi davlatlar Rossiya va Xitoydir. Yirik iqtisodiyotga ega bo‘lgan va katta miqyosda xalqaro ko‘mak ko‘rsatuvchi Germaniya va Birlashgan qirollik mos ravishda 4 va 5-o‘rindan joy olgan.

Hayot darajasi reytingi

Hayot darajasi reytingi mamlakatdagi turli yo‘nalishlarni baholashga asoslanadi: ular yaxshi mehnat bozori, iqtisodiy barqarorlik, do‘stona oila, siyosiy barqarorlik, xavfsizlik, yaxshi rivojlangan ommaviy ta'lim olish tizimi va yaxshi rivojlangan ommaviy salomatlik tizimi va boshqalardir. Kanada yaxshi hayot darajasini ta'minlash bo‘yicha 1-o‘rinda. So‘rovnomada ishtirok etganlar Kanadadagi ta'lim tizim va mehnat bozorini yuqori baholashgan. So‘rovnoma ishtirokchilari Yevropani qulay hayot darajasiga ega ekanligini qayd etishgan. Yettita Yevropa mamlakatlari birinchi o‘nlikdan joy egallagan. Ular orasida Shvetsiya (2), Daniya (3), Niderlandiya (5-o‘rin)da keltirilgan. Reytingning 4-o‘rinini esa Avstraliya egallagan.

Biznes uchun jozibador mamlakatlar reytingi

Biznes uchun qulaylik reytingida Lyuksemburg, Shvetsiya, Kanada, Daniya, Panama yuqori beshlikda qayd etilgan. Mazkur reytingni hisoblashda byurokratiya, arzon ishlab chiqarish narxlari, korrupsiya, qulay soliq muhiti kabi mezonlarda natijalar hisobga olingan.

Ijtimoiy sohalarga yaxshi e'tibor qaratilgan mamlakatlar reytingi

Ijtimoiy soha baholangan reytingda esa inson huquqlari borasidagi g‘amxo‘rlik, gender tengligi, rivojlanish, diniy erkinlik, inson huquqlarini hurmat qilish, haqgo‘ylik va yaxshi ta'minlangan siyosiy qudrat kabi mezonlarda mamlakatlarning qo‘lga kiritgan natijalari hisobga olingan. Mazkur reytingda Shvetsiya, Kanada, Daniya, Niderlandiya, Avstraliya dastlabki beshlikda qayd etilgan.

Iqtisodiyotning o‘sish sur'atlari bo‘yicha reyting

Iqtisodiy o‘sish sur'atlari reytingida ishlab chiqarish bo‘yicha gigantlar Hindiston va Xitoy birinchi uchlikdan joy egallagan. Ikkinchi o‘rindagi Singapur rivojlangan infrastruktura ega. Sog‘lom, samarali, past ko‘rsatkichdagi ishsizlik va qashshoqlik darajasiga ega bo‘lgan Tayland reytingning 4-o‘rinidan joy egalladi. Yaponiya esa 5-o‘rinda keltirilgan.

Davos forumida eng farovon mamlakatlar reytingi e'lon qilindi