AQSh prezidenti Donald Trampning Saudiya Arabistonida boshlanib, Isroil, Falastin, Vatikanda davom etib, Bryusselda tugallangan turnesi Vashingtonning yangi davr tashqi siyosatidagi ustuvor yo‘nalishlariga ishora qiladi. Hurriyet nashrida shu mavzudagi maqola taqdim etildi.
Bush va Obama doktrinasi
2001 yilning 11 sentabriga qadar AQSh prezidenti Jorj Bushning doktrinasi ko‘proq "ogohlantiruvchi operatsiyalar" ustiga qurilgan edi. Bu esa AQSh milliy xavfsizligiga ehtimoliy tahdidni o‘z vaqtida bartaraf etishni ko‘zda tutardi. Ushbu doktrina doirasida Bush ma'muriyati Afg‘onistondan keyin Iroqqa aralashuv rejasini amalga oshirgan va Saddam Husaynni qulatgan. Yaqin Sharq hali-hanuz ushbu aralashuv og‘riqlarini unuta olmaydi.
Barak Obama Bushdan keyin hukumat tepasiga kelib, Afg‘oniston va Iroqdan harbiylarni olib chiqishga va'da berdi. Yaqin Sharq ortiqcha yuk edi. AQSh Tinch okeani mintaqasi, Lotin Amerikasi va Osiyoga e'tiborini qaratishi kerak bo‘lgan. Eski dushmanlar yangi hamkorlarga aylanishi mumkin edi. Eron bilan yadroviy kelishuv imzolash bilan bog‘liq jarayonni tasdiqlagan Obama Kuba bilan munosabatlardagi taranglikni bartaraf etishga ham muvaffaq bo‘ldi. Biroq Yaqin Sharq uni ta'qib qilishda davom etardi. Aksariyati Iroqdan olib chiqilgan amerikalik harbiylar qisman ortiga qayta boshladi. Bu safar nafaqat Iroq, balki kichik jahon urushi ketayotgan Suriya ham jarayonga jalb qilindi.
O‘tgan yili yozda Atlantik jurnaliga berilgan intervyuda Obama Suriyada kimyoviy qurolning qo‘llanishini "qizil chiziq" deb atadi va o‘z pozitsiyasini "Vashington ssenariylarini buzish" sifatida e'tirof etdi. Boshqa tomondan, Yaqin Sharq Obamaning tashqi siyosat doktrinasi shakllanishiga hissa qo‘shdi. Endi AQSh o‘z harbiylarini jalb qilib, to‘g‘ridan-to‘g‘ri emas, balki mahalliy kuchlardan foydalana boshladi - masalan, Suriyada xalq mudofaa otryadlari - Kurdiston Ishchilar partiyasining bir novdasi bilan hamkorlik qilardi.
AQSh-Saudiya "qurolli bitimi"
Hozir asosiy sahnada - AQShning yangi prezidenti Donald Tramp. U o‘zining ilk xorijiy safari doirasida dinlararo turni amalga oshirdi, deyish mumkin, zero Tramp o‘z safarini Ar-Riyodda boshlab, Qudsda davom ettirib, Vatikanda tugalladi. Biroq kechagi kunga qadar mazkur turne doirasida eng muhimi - Saudiya Arabistoni rahbariyati bilan qurol-yarog‘ga doir imzolangan 110 milliard dollarlik bitim edi. O‘n yil davomida AQShning Saudiyaga 350 milliard dollarlik qurolni sotishi Trampning tashqi siyosatini tushunish uchun ba'zi kalitlarni tutqazadi.
