Yuragi millat dardi bilan yongan, xalqi uchun butun hayotini, borlig‘ini bag‘ishlagan Sharof Rashidov yodgorlik uy-muzeyida ko‘nglimizdan kechganlari...
Aslida bu yerga tamomila boshqa niyat bilan kelgan edim. Uy muzeyining ochilishi-yu undagi diqqatga sazovor yodgorliklar haqida ikki enlik xabar yozish edi maqsadim... Biroq buyuk siymo Sharof Rashidov bolaligi o‘tgan hovliga qadam qo‘yarkanman, qalbimda tushunarsiz, ammo yoqimli his-tuyg‘ular jo‘sh ura boshladi. O‘zgacha fayzi bor edi bu uyning. Farishtali bir uy edi bu uy. Bu qadar hayajon, bu qadar entikishga nima sabab bo‘lganini qoralamamiz so‘ngida anglarsiz, aziz o‘quvchi...
Eski uyimda otamning hidi bor edi, onamning mehri bor edi
“Sharof Rashidov ota-onasi yashagan va o‘zining bolaligi o‘tgan bu uyni juda yaxshi ko‘rardi. Shu ko‘chada Sharof akaning barcha qarindoshlari, aka-ukalari istiqomat qilishardi. U kishi har safar Jizzaxga tashriflari chog‘ida eski uylarini ziyorat qilardilar, uy ichida hech nimani o‘zgartirishga yo‘l qo‘ymasdilar, xonada otalarining choponlari va onalarining ro‘mollari ilinib turardi. Tokchadagi idishlardan tortib barcha buyumlar ham ular tirikligida qanday turgan bo‘lsa shundayligicha saqlanishini qattiq talab qilardilar. Ichkari kirishlari bilan chuqur xo‘rsinib nafas olib birpas turar, so‘ng nafaslarini chiqarardilar. Biz yaqinlar shu odatlariga sira tushunmasdik. Botinib so‘ray olmasdik ham. Bir kuni jur'at qilib u kishining ayollari Xursanoy ayadan so‘radik. Shunda ular “ Sharof aka shunday chuqur nafas olsam ota-onamning hidini tuyaman, ularning mehrini his qilaman deydilar” deya javob qildilar. Rosti, bundan juda ta'sirlandim. Haligacha bu haqda eslasam ko‘zimga yosh keladi. Vafotlaridan ikki yil avval viloyatimiz kattalari Sharof akadan so‘roqsiz ota uyni buzib siz ko‘rib turgan mana shu ko‘rinishga olib kelishdi. Bu yerda juda katta qurilish bo‘ldi. Baland va chiroyli uy qad ko‘tardi. Sharof otaning kelishlarini bilib, yosh-u qari ko‘chada, qarindoshdan tortib mahalla ahligacha shu atrofda. Xizmat mashinalarida yetib kelgan Sharof aka mashinadan tushdilar-u, atrofga bir qarab “ men boshqa joyga kelib qoldim, shekilli” dedilar. Gap nimadaligini darrov tushundilar-u yonlaridagi o‘sha paytdagi obkomning birinchi kotibiga yuzlanib “shu ishni bekor qilibsiz, bu yerga ketgan mablag‘ga yaxshi bir bolalar bog‘chasi qursangiz sizdan minnatdor bo‘lardim” deya uyga ham kirmay ortlariga qaytib ketdilar. U kishining xafa bo‘lganini bildik. Rafiqalari Xursanoy opaning aytishlaricha, Sharof aka qariyb ikki oy juda qattiq siqilib “men endi ota-onamni yo‘qotdim, ularning hidini, mehrini yo‘qotdim. Eski uyimda ularning izi, mehri, hidlari bor edi” degan ekanlar. Shu-shu umrlari so‘ngigacha bu uyga qaytib kelmadilar”, deya xotirlaydi Sharof Rashidovning jiyani Odil Hamroqulov.
