Ta'limni rivojlantirish haqida ko‘p gapirilyapti. Ayniqsa ikki so‘z – islohot va innovatsiya so‘zlari ko‘p ishlatilyapti. Bu so‘zlarni men shaxsan qanday tushunaman, shuni aytib bersam.
– Ta'lim tizimimizni XXI asr talablariga moslashtirishimiz, uni egiluvchan, zamon bilan hamnafas qilishimiz, keraksiz yuklama va to‘siqlardan xalos qilishimiz kerak. O‘tgan yillarda yo‘qotilganlarni, qilinmagan ishlarning o‘rnini to‘ldirish kerak. «Islohot» so‘zini, menimcha, shunday tushunish kerak.
– Endi «innovatsiya» so‘zi haqida. «Innovatsiya» ingliz tilida amalda mavjud bo‘lgan narsa yoki tizimda yangicha usullar, g‘oyalar yoki mahsulotlar orqali o‘zgarishlarni amalga oshirishni bildiradi. Masalan, ta'lim sohasida yangicha yondashuv sinflarni kichraytirish va fikrni sayqallovchi munozaralarga o‘rin berish, ijodiy ishlarga urg‘u berish, fikrlar (talabaning o‘z fikriga ega bo‘lishiga chorlash) va mahsulotlar (kompyuterlar va onlayn dasturlar) bilan ta'minlashni bildiradi.
Ammo bular oliy ta'limdagi darajamizni yaxshilash uchun ikkilamchi omil bo‘lib, birlamchi omil – kitob o‘qishni yo‘lga qo‘yish. Ha, ishoning, birlamchi omil kompyuterni yaxshi bilish, kiyinish yoki eng zamonaviy binolarda ta'lim olish emas, balki aynan ko‘p kitob o‘qish. Modomiki, talaba sohasi bo‘yicha yetarlicha kitob o‘qimasa innovatsion ta'lim metodlari va zamonaviy texnologiya asboblari ta'lim darajamiz yaxshilanishiga omil bo‘lolmaydi, talabalarimiz kuchsiz bo‘lib qolaveradi. Kitob o‘qish hamon ilmiy jarayonlar zamiridagi eng muhim asos bo‘lib qolmoqda.
Bizda esa, garchi so‘nggi 2-3 yil ichida kitob o‘qishga rag‘batlantirish kuzatilayotgan bo‘lsa ham, kitob o‘qish o‘rniga «islohot» va «innovatsiya» so‘zlarini ko‘p ishlatish «asos» bo‘lib qolmoqda. Biz bu so‘zlarni suiiste'mol qilyapmiz.
Nima qilish kerak? Kitob tarjimasi safarbarligini boshlash kerak. Nega endi aynan tarjima? «O‘zimizning olimlarimiz yiliga yuzlab, minglab kitoblar chiqarib yotibdi-ku?», degan savol berilishi mumkin. Sababi, bizda, ming afsuski, ham ijtimoiy va ham aniq fanlar sohasida XXI asr saviyasidagi kitoblar yozilmayapti. Buni, achchiq bo‘lsada, tan olishimiz lozim. Iqtisodchi, biolog, kimyogar, doktor, huquqshunos, geolog va tilshunos do‘stlarimdan so‘rab ko‘rdim: «sohalaringizda dunyodagi eng so‘nggi nazariya, yangilik va o‘zgarishlar aks etgan kitoblar O‘zbekistonda yozilyaptimi» deb. Deyarli hammasidan «yo‘q» degan bir xil javobni oldim.
Biz keng miqyosdagi tarjima kampaniyasini boshlashimiz kerak. O‘rta asrlarda, Islom uyg‘onishi davrida kitoblar qanday miqyosda tarjima qilingan bo‘lsa, biz ham shu miqyosda sohalar bo‘yicha kitob tarjimasini yo‘lga qo‘yishimiz kerak. Chunki hozirda bizda bor adabiyotlar davr talabiga javob bermaydi!
