Kanselyariya bozori maktablar ochilishiga qanchalik tayyor? Tadbirkor narxlar oshishini aytmoqda

Maktab yarmarkalari tashkil etish, o‘quvchilarni arzon va sifatli o‘quv qurollari bilan ta'minlash, narx-navo haddan ortiq oshib ketmasligiga erishish bugungi kunning muhim mavzularidan biriga aylanmoqda. Biz shu mavzudagi savollar bilan kanselyariya mahsulotlari ishlab chiqaruvchi tadbirkor Dilmurod Yo‘lchiyev bilan suhbatlashdik.

– Har yilgi o‘quv yiliga tayyorgarlik qanday bo‘lar edi?

– Oldingi yillarni aytadigan bo‘lsak, kanselyariya bozori uchun birmuncha shart-sharoitlar yaratilib berilardi. Masalan, Toshkent shahrida bozorlarda kanselyariya o‘quv qurollari sotish uchun yarmarkalar tashkil qilinardi. Hozirda yarmarkalar tashkil qilish uchun bir qancha muddat talab etiladi. Ya'ni rastalarga buyurtma berish, joylarni hozirlab, rastalarda savdo faoliyatini olib borish uchun tadbirkorlarga kamida 15-20 kun kerak bo‘ladi.

– Bu yilgi o‘quv yili 14 sentyabrdan boshlanishi kutilmoqda. Kanselyariya yetkazib beruvchilar bunga qay darajada tayyor?

– Pandemiya davrida hech kim 100 foiz quvvatda ishlagani yo‘q. Bu esa sentabr oyida o‘quv qurollarini yetkazib berishda yetarli zaxira mavjud emasligidan dalolat beradi. Buning natijasida mahsulotlar tanqisligi vujudga kelishi, talab oshishi natijasida narx-navo o‘sishi mumkin.

Narxlar oshishi ishlab chiqaruvchilarga bog‘liq bo‘lmasligi mumkin, ular narxlarni oshirmagan taqdirda ham, iste'molchiga mahsulotlar yetib borishi uchun ikki qo‘ldan o‘tadi, natijada narx-navo ko‘tarilishi mumkin.

Ishlab chiqarishga keladigan bo‘lsak, may-iyun oylarida kanstovarlar ancha kam miqdorda ishlab chiqariladi. Pandemiya sababli ham korxonalar to‘la quvvat bilan ishlamadi. Ishlab chiqaruvchilarimiz, importyor-distribyutorlarimizda xalqimiz ehtiyojini qondirishga yetarli miqdorda mahsulot bor, deb o‘ylamayman.

– O‘quv yili 14 sentyabrdan boshlansa...

– O‘quv yilini 14 sentyabrdan boshlashning yaxshi tomonlari ham bor, farzandlarimiz bilim olishda davom etishadi. Ammo, kanselyariya mahsulotlari yetishmasligi natijasida narx-navo keskin o‘sishi kuzatilishi mumkin. Narxlarni biz ishlab chiqaruvchilar oshirmasak ham, iste'molchiga yetib borguncha uch-to‘rt qo‘ldan o‘tib, narxi qimmatlashini kutish mumkin.

Bu yerda qo‘shtirnoq ichidagi «tadbirkor»larni ham aytib o‘tishim lozim. Misol uchun, 12 varaqli daftar, eng minimal narxini 400 so‘m deb oladigan bo‘lsak, qo‘shtirnoq ichidagi tadbirkorlarimiz bu daftarlarni masalan 100 so‘mdan sotishadi. Kelgan odam albatta birinchi bo‘lib daftarning narxini so‘raydi, tadbirkorlar daftarni 100 so‘mga sotib, 15 minglik mahsulotni esa 30-40 mingdan sotishini ko‘rish mumkin.

Ikkinchidan, o‘quv yili boshlanishidan oldin bozorlarda yarmarkalar tashkil etiladi. Bunga esa kamida 10-15 kun vaqt ketadi. Bu vaqt oralig‘ida sotuvchi rastalarni tayyorlab, mahsulotlarni joylashtiradi.

Uchinchidan, bu yarmarkalar hali tayyor emas, natijada tirbandliklar avvalgi yillardagidan ko‘proq bo‘lishi mumkin. Avvalgi yillarda hatto yarmarkalar tayyor holatda bo‘lganda ham tirbandliklar kuzatilardi.

O‘ylashimcha, o‘quv yilini 1 oktyabrdan boshlash maqsadga muvofiq. Unga qadar esa kerakli joylarda maktab yarmarkalari tashkil etilsa, ularda karantin qoidalariga rioya etilishi ta'minlansa, maqbul ish bo‘ladi, deb o‘ylayman.