Yurtga yana yoz kelib, jazirama bilan birga pulli “tonirovka”ning mantiqsizligi haqidagi gap-sözlar ham qaytdi. Köpçilik Komil Allamjonovning postini signal va “uçini çiqariş” deb qabul qildi, bu esa söngan umidlarni yana alangalatgandek böldi.
Foto: KUN.UZFoto: KUN.UZ
Garçi IIV avtomobil oynasini qoraytiriş bepul bölişi kutilayotgani haqida ma’lumotga ega emasligi aytilgan bölsa-da, 1 iyuldan bu borada jiddiy özgariş bölişi kutilayotgani haqidagi gap-sözlar tinmayapti. Kun.uz internet foydalanuvçilari tomonidan bildirilgan ayrim izohlarni jamladi.
“Aslida tonirovka – avtomobil egasining haqqi. Motorni almaştirgani yöq, ğildirakning katta yo kiçigini qöygani yöq, özini quyoşning zararli nurlaridan himoya qilmoqçi xolos. Xuddi qişda issiq kiyim kiygandek gap bu” — Ne’mat Bahriddinov
“Inson özini issiqdan himoya qiliş uçun pul tölaşi bu kulgili holat. “Özbekiston 24” kanalini qöysang, tinmay inson qadri haqida gapiradi. Qani inson qadri?” — Asqar Abdullayev
“Körişni 90 foiz çeklaydigan baxmal pardaga ruxsat bor, lekin içkaridan hamma narsa körinib turadigan tonirovkaga ruxsat yöq! Juda mantiqsiz holat” — Bahodir Mamajonov
“Heç bölmasa avtomobil oynalarini mavsumiy qoraytirişga ruxsat beriş kerak. Juda bölmasa yoz oylarida. Xalq haqida qayğuriş boşlangan ekan, qabul qilinayotgan qonunlar ham şunga muvofiq bölişi kerak” — Şerzod Ismoilxöjayev
“Men şaxsan tonirovka bepul bölişi tarafdoriman. Biroq tez orada avtomobilga radiomagnitofon yoki gilamça örnatiş uçun ham soliqqa tortişlaridan xavotirdaman. Çunki faqat bizning mamlakatdagina aholidan maşina oynalarini qoraytiriş uçun 2000 dollar olişni öylab topiş mumkin” — Şerxon Nazarov
“Tonirovka pulli bölişi uçun heç qanday asos yöq aslida. U tekin bölişi kerak” — Abdurahmon Pardiyev
“Nafaqat şaxsiy avtomobillar, jamoat transportlari – avtobus va “marşrutka”larning oynalarini tonirovka qiliş bepul bölişi kerak. Aholining katta qatlami şunday transportdan foydalanadi. Yozda konditsionersiz avtobusda yuriş juda qiyin. Heç bölmasa oynalari qoraytirilsa, yölovçilarga ança yengillik bölardi” — Umida Muzaffarova
“Tonirovkani pullayotgan amaldorlarning maşinasi 100 foiz qoraytirilgan. Qorni töqning qorni oç bilan işi yöq” —
Mavzuga oid
Rasul Isomiddinov
“Agar qonunlar bizga xizmat qilişi kerak bölsa, hujjatlardagi mantiqsizlikka nuqta qöyiş kerak. Avtomobil oynasiga pardaga ruxsat bor, lekin tonirovka pulli. Qaysi biri körişni köproq çeklaydi? Qaysi biri YTH sodir bölişi xavfini oşiradi? Albatta, quyoşdan saqlaniş uçun maşina oynasiga tortiladigan parda. Xalq uçun qay biri qulayroq? Masalan, avtomobilning orqa örindiğida ötirgan yaqinlarimiz tonirovka qilingan maşinada özlarini ança erkin va qulay his qilişadi” — Jamşid Jumaniyozov
“Agar avtomobil oynasini qoraytiriş bepul bölmasa, amaldorlarning xizmat avtomobillarini ham tonirovka qiliş bekor qilinsin, şunda oddiy xalq bilan tenglik bölardi” — Oybek Böriboyev.
“Qarşida şunaqangi issiq bölyaptiki... Şunçaki dahşat! Maşinaning içi yonib ketyapti. Konditsioner salonni sovitib bera olmayapti. Şu issiqda katta buvimni şifoxonaga operatsiyaga olib bordim. Özimni emas, ularni öylab siqildim. Tonirovkani pulli qilgan amaldorlar ham bizning holimizga tuşişsin. Şunda köramiz ahvollarini” — Ramiz Hayitov
“Bugun Sergeli bozorida bitta haydovçining mazasi qoçib, ölib qolişiga sal qoldi. Kunlar judayam isib ketdi, buning ustiga konditsioner ham yetarliça sovitib bera olmayapti. Maşinaning içida qariyb yarim soat boşidan suv quyib öziga keltirdik, keyin tez yordam kelib şifoxonaga olib ketdi. Şunday vaziyatda tonirovkali avtomobil haydovçi va yölovçilarni jaziramadan, quyoşning zararli nurlaridan yaxşigina himoya qiladi. Bu imkoniyat faqat boylar uçun bölmasin” — Erkin Malikov
“Bizning hududimizda quyoşdan keladigan ultrabinafşa nurlar juda zararli hisoblanadi” — Bahodir Rözboqiyev
“Nima emiş, old oynani qoraytiriş haydovçiga taşqarini körişga xalal berarmiş... 13,5 mln tölab tonirovka qildirsa, taşqarini çeklovsiz köra boşlaydimi?! Qani bunda mantiq? Bu hamma uçun tekin bölişi kerak. Butun dunyoda şunaqa. Biz ham yaşaylik” — Otabek Möminov
“Ilgari tonirovka mumkinmas, xavfli deyişardi. Keyin pul tölab maşinaning oynasini qoraytiriş mumkin böldi. Bepul bölsa xavfli, puli tölansa öşa xavf qayergadir ğoyib bölib qoladimi? Bu şöring qurğur xalqni şunçalik puli köp deb öylaşadi, şekilli” — Abdurahmon Xolmurodov
“Yurtdoşlar, har bir tuman, şahar, viloyatdagilar birgalaşib, petitsiya yozaylik. Mamlakatdagi har bir haydovçi bu petitsiyaga imzo qöysin. Bu arizalar mahalliy deputatlarga beriladi va ulardan uni yuqori organ darajasida körib çiqiş talab etiladi. Ular kimlarningdir foydasini emas, balki xalq manfaatini hisobga olişga majbur” — Xondamir Rixsixodjayev
“Pulli tonirovka soya uçun pul tölaş demakdir” — Faxriddin Berkenov
“Şunça gap-söz, e’tirozlardan keyin ham tonirovka uçun tölovni bekor qilişmasa uyat” — Muhammad Hojiyev
“Maşina oynasini qoraytirişni bepul qiliş haqidagi muhokamalar tugagunça kuz ham kelib qoladi” — Şukurullo Sodiqov
“Avtomobil oynalarini qoraştirişni pulli qiliş haqidagi hujjatni işlab çiqqanlar va uni tasdiqlaganlarning özlari bir tiyin tölamasdan tonirovkali moşinalarda yurişadi. Ana öşalar birovning haqqidan qörqmagan zolimlardir” — Abdulaziz Obidov
“Xalqni qiynab kelayotgan şunga öxşaş muammolarni mutasaddi taşkilotlarga yetib boradigan darajada kötaraveriş kerak. Qaçondir bizlarni eşitib qolişar, tinmay taqillatilgan eşik bir kuni oçilişi şubhasiz” — Hojiakbar Bobobekov
“Vazirlik va Senatdagi yuqori lavozim egalari tonirovkasiz avtomobillarda yurişi yoki heç bölmaganda ularning maşinalari oynasi işxona hisobidanmas, balki öz çöntaklaridan qoraytirilişi kerak. Balki şunda fuqarolarni tuşunib yetişar” — Doniyorbek Sobirov
“Avtomobil oynasini qoraytiriş tekin bölişi bilan şakarning kuni tonirovka plyonkasini boşiga tuşadi” — Şavkat Hamroqulov
“Bir narsa esimga tuşib ketdi. IIVdagilar 1 iyuldan tonirovka tekin bölişi mumkinligidan bexabarmiz deyişibdi. Odatda har doim “bunday ma’lumotga ega emasmiz” deb aytilsa yoki inkor qilinsa, şu gap rost bölib çiqadi. Pandemiya boşlanayotganda falon sanadan karantin joriy etilarkan, maktablar yopilarkan degan xabarlardan keyin va boşqa köplab holatlarda ham şunday bölgandi. Lekin amalda buning aksi bölib çiqib, öşa miş-mişlar töğri bölib çiqqandi. Şamol bölmasa daraxtning uçi qimirlamaydi deyişganidek bu safar ham IIVning emas, odamlarning gapi töğri bölib çiqsa zör bölardi-da” — Jahongir Alimov
“Tonirovka hamma uçun tekin bölişi şart. Odamlarni diskriminatsiya qiliş kerakmas. Ruxsat berilsa ham, taqiqlansa ham bu talab hammaga birday taalluqli bölişi tarafdoriman. Mana qöşni respublikalarda...” — Sergey Qayumov
“Xalq dardini eşitib özini eşitmaganlikka solayotgan hukumatga katta “rahmat” — Bobur Xalilov
“Issiq kunlar salqin kunlardan ança köp, ob-havosi issiq mamlakatda maşinamizning oynasini qoraytiriş uçun nega aql bovar qilmas pul sarflaşimiz kerak?! Odamlar uçun qulay böladigan qarorlar ham qabul qilinglar, axir” — Aziza Şirova
“Hamma rivojlangan mamlakatlarda xoh qahratonda bölsin, xoh jaziramada avtomobilni tonirovka qildiriş oddiy qabul qilinadi. Bizda esa oynasi qoraytirilgan maşinalardan qörqişadi. Pulli bölsa mumkin. Zarar bermoqçi bölgan odam tonirovkasiz maşinada kelib ham zarar bera oladi. Nahotki şuni tuşuniş qiyin bölsa?!” — Nuriddin Ğoziyev
“Quyoş qizdirib yotibdi. Tonirovkani jaziramadan saqlaniş uçun örnatiladigan oddiy moslama deb qabul qiliş qiyinmi? Bizning amaldorlarimiz qaçon zamon bilan birga yurişadi, qaçon xalqqa daxldor qaror va qonunlarni çiqarayotganda masalaning hamma tomonini hisobga olişadi va fuqarolarga qayişişadi? Qaçongaça soya-salqin uçun tovon tölaymiz. Odamlarning soğliğini öylab hamma uçun tekin qiliş şunçalik qiyinmi?” — Ilmira Yaraşeva
“Yaqinda elektromobil sotib oldim. Orqa oynasi 60 foiz tonirovka qilingan ekan. Zavoddan şunaqa çiqqan. Bojxonadan şu holiça ötib kelgan. Sotib olayotganda tonirovka uçun pul tölaşimiz kerakligini aytişdi. Yöqsa maşinaning oynasini almaştirişimizga töğri kelarkan, qani bu yerda mantiq?” — Ğayrat Allayorov
“Aslida Özbekiston iqlimidan kelib çiqilsa, tonirovkani tekin va majburiy qiliş kerak. Yildan yilga yozda anomal issiq kuzatilyapti. Bizda esa odamlarning salomatligi haqida qayğuriş örniga özimizga tegişli bölgan avtomobilimizda quyoş nuridan, issiqdan himoyalanişimiz uçun pul talab qilinyapti. Insofsizlikning ham çegarasi bölişi kerak-ku” — Dilmurod Tursunov
Özbekistonda 2018 yili avtomobil oynasini qoraytirişga ruxsat berilgandi. Belgilangan narxlarda sotilayotgan ruxsatnoma faqatgina 1 yil amal qiladi.
Tölov miqdori yuqori ekani köp marta tanqid qilingan, hattoki jamoatçilik bunga faol qarşilik bildirgan, biroq “Mening fikrim” portaliga joylaştirilgan petitsiya 10 mingdan ortiq ovoz töplagan bölsa-da, negadir körib çiqilmagandi.
2019 yili noqonuniy “tonirovka” uçun jarima miqdori birdaniga avvalgisiga nisbatan keskin oşirildi. IIV YHXBB boşliği örinbosari Erali Bozorov bu özgarişga izoh berarkan: “Biz bilmaymiz-ku, oynasini ruxsatnoma olmasdan qoraytirib olgan haydovçi qayerda nima iş qilib yuribdi. Köpçilikning maqsadi boşqa bölişi mumkin”, deb javob bergan, mulozimning uşbu sözlari ijtimoiy tarmoq foydalanuvçilari tomonidan istehzo bilan qarşi olingandi.
Ayni paytda Özbekiston fuqarosi bölgan jismoniy şaxslar uçun avtomobil oynalarini qoraytirişga ruxsat oliş tölovi quyidagiça:
orqa yon oynalar – yiliga 4,5 BHM (1 mln 350 ming söm);
barça yon oynalar – yiliga 45 BHM (13 mln 500 ming söm).
Xuddi şunday huquqbuzarlik ma’muriy jazo çorasi qöllanganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan bölsa, 40 BHM – 12 mln miqdorida jarima solişga sabab böladi.
Sönggi kunlarda ijtimoiy tarmoqda “tonirovka”ni bekor qiliş söralgan murojaatlar yana köpaydi. Yildan yilga jazirama tafti kuçayib borayotgani, 40-50 daraja issiqda qoraytirilgan oynalar huzur-halovat emas, hayotiy ehtiyoj hisoblanişi bot-bot takrorlanmoqda.
Internet foydalanuvçilari davlat va hukumat mas’ullariga murojaat qilib, fuqarolarning talablariga e’tibor qaratişni söraşmoqda.
Aslida aprel oyidayoq internetda foydalanuvçilar avtomobil oynalarini qoraytirişni bepul qilişni sörab çellenj boşlaşgan, köplab özbekistonliklar öz sahifalariga #tonirovka_jinoyat_emas heştegi bilan videolar joylaşgandi.
Bir neça kun muqaddam Kun.uz bloger Şavkat Hasanning videomurojaati haqida yozgan edi. U maşinasining orqa yon oynalariga yopiştirilgan “tonirovka” muddati 1 hafta oldin tugaganini YPX xodimi töxtatganida bilgan, şundan söng 7,5 mln sömlik jarima miqdori oynani qasddan noqonuniy qoraytirgan fuqarolarga ham, ruxsatnoma muddati ötgan fuqarolarga ham birdek baravar ekanidan norozi ekanini aytgandi.
Mass-media fondi raisi Komil Allamjonov ham Özbekistonda oxirgi vaqtlarda yoz haddan ziyod issiq bölayotgani, şu sabab avtomobillar oynasini qoraytirişni bepul qiliş kerakligi, tonirovka uçun tölovlarning bekor qilinişi aslida inson qadrining bir körinişi ekanini ta’kidlagandi.
Allamjonovning uşbu çiqişi jamoatçilik faollari tomonidan iliq kutib olindi. Jumladan, deputat Rasul Kuşerbayev ham bu fikrga qöşilişini ma’lum qildi. “Darhaqiqat, tonirovka jinoyat emas, xalq hisobidan, budjetdan tonirovka qildiriş jinoyat. Gap egasini topadi”, deb yozgandi u.
Şu kunlarda 1 iyuldan tonirovka uçun tölovlar bekor qilinişi kutilayotgani haqida gap-sözlar tarqaldi. Biroq IIV axborot xizmati rahbari Şohrux Ğiyosov Kun.uz muxbiriga hozirça avtomobil oynalarini qoraytiriş 1 iyuldan bekor qilinişi böyiça ma’lumotga ega emasligi, rasmiy ma’lumotga ega bölişi bilan bu haqda IIVning rasmiy sahifalarida e’lon qilinişini aytiş bilan çeklandi.
Aprel oyida IIV mulozimi Kun.uz savoliga javoban “tonirovka” masalasida yengillik berilişi kutilmayotganini ma’lum qilgandi.
Bir yil oldin esa “tonirovka” narxini kamaytiriş böyiça qaror loyihasi işlab çiqilgani aytilgan, şundan keyin rasmiylar bu mavzuni boşqa kötarmagan edi.
