Özbekistonga -27 darajagaça ayoz yopirilyapti: Energetika vazirligi yana “qisqa muddatli” uzilişlarni va’da qildi. Raşid Qodirov ozodlikda: juda katta korrupsiyada ayblanib qamalgan sobiq boş prokuror muddatining yarmini ham ötamadi. Maxfiy qarorlardan keyin: “Işonçli boşqaruv”dagi IESlar trillionlab zararga kirib ketdi. Yakunlanayotgan haftaning asosiy voqealari – Kun.uz dayjestida.
Kelayotgan hafta Markaziy Osiyoni anomal darajadagi qahraton ob-havo kutyapti. 6 yanvardan boşlab Rossiyaning Yevropa qismini qamrab olgan, ayrim joylarda havo haroratini -40 darajagaça tuşirgan sovuq antitsiklon Özbekistonga 9 yanvar, duşanbada yetib keladi. Sinoptiklarning ma’lum qilişiça, anomal sovuq 15 yanvar, yakşanba kuniga borib çekinişni boşlaydi. Ungaça köplab hududlarda harorat kunduzi -8 darajagaça, keçalari -17 darajagaça tuşadi. Şimoliy va çöl hududlar keçalari -27 darajagaça sovib ketişi, janubda va Farğona vodiysida esa tungi harorat -10 darajagaça tuşişi kutilyapti. Duşanbadan çorşanbagaça yoğingarçilik böladi.
Anomal sovuq munosabati bilan barça böğindagi ta’lim maskanlarida qişki ta’til bir haftaga uzaytirildi. Maktablarda ham, oliygohlarda ham darslar 18 yanvar, çorşanbadan boşlanadi. Bu xabardan keyin internet ahli 14 yanvar – Vatan himoyaçilari kuni haqida maktab öquvçisining ötgan yili tarqalgan audiosini yana bir marta eşitib, kulib oldi: “Ustoz, qizlar bizga 14 yanvarga sovğa berişmaydi, töğrimi? Kanikul bölib qoldi. Şunga biz ularga 8 martda sovğa bermaymizmi? Qizlar berasanlar deb turib oladi... Ustoz, men bermayman”. Yigitçaga qizçaning javobidan ham xabaringiz bölsa kerak.
Ta’til çözilganiga bolalar xursand, lekin kattalar haqida bunday deb bölmaydi. Kunlar sovuqlaşişi ortidan gaz pasayadi, elektr öçişlari köpayadi. Oldindagi bir hafta uyni isitiş aksariyat özbekistonliklar uçun birinçi navbatdagi hayotiy masalaga aylanadi. Energetika vazirligi köriladigan çoralar haqida axborot berdi. Vazirlik vaziyat taqozosi bilan rejali çeklovlar kiritişga töğri kelişini, bu çeklovlar “qisqa muddatli” bölişini ma’lum qildi.
Qöşimça qilib ötamiz, çorşanba kuni prezident Şavkat Mirziyoyev rossiyalik hamkasbi Vladimir Putin bilan telefon orqali muloqot qildi. Rasmiy xabarga köra, prezidentlar energetika, savdo va strategik şeriklik masalalari haqida gaplaşgan.
“Dok-1 Maks”ning tarkibi özgargan, mas’ullar buni sezmagan
Özbekistonda kamida 20 ta bolaning ölimiga sabab bölgani aytilayotgan “Dok-1 Maks” dorisining laboratoriya sinovlari belgilangan tartibda ötkazilmagan. Bu haqda jinoyat işini tergov qilayotgan Davlat xavfsizlik xizmati
DXXga köra, Hindistondan olib kelingan “Dok-1 Maks” va “Ambronol” preparatlarining talabga javob beriş-bermasligini Dori vositalarini standartlaş ilmiy markazi tekşirgan, lekin tekşiruv ötkaziş tartibi qöpol ravişda buzilgan, natijada sifatsiz dorilar sotuvga çiqib ketgan. Holat böyiça 4 kişi qamoqqa olingan. Ulardan ikki nafari – ilmiy markaz mansabdorlari; yana ikki nafari – bu dorilarni import qilgan Quramax kompaniyasining mas’ul xodimlari.
Bojxona qömitasining şu hafta ma’lum qilişiça, “Dok-1 Maks”ning Özbekistonga kirib kelişi töxtatilgan; bojxona omborlarida bu dorining salkam 60 ming qutidan iborat uçta partiyasi uşlab turilibdi. 2 yanvar kuni Soğliqni saqlaş vazirligi Quramax kompaniyasi olib kelgan barça dorilar sotuvini töxtatiş böyiça dorixonalarga xat çiqardi. Hindistonda bu ikki preparatni işlab çiqargan Marion Biotech kompaniyasi faoliyati vaqtinça töxtatilgan.
Rasmiylarga köra, “Dok-1 Maks” Özbekiston bozorida 2012 yildan beri bor. Muammo faqat oxirgi import qilingan partiyalardan birida ekani aytilyapti. Tekşiruvlarda aniqlanişiça, preparatning ayrim seriyalari tarkibi özgarib qolgan – sertifikatda yozilgan moddaning örniga boşqa modda qöşib yuborilgan. Buni esa dorilarning har bitta partiyasini alohida tekşiradigan ilmiy markaz aniqlaşi kerak edi. Markazning ikki mansabdori, yuqorida aytganimizdek, DXX izolyatorida ötiribdi.
Körilayotgan çoralarga qaramay, aniq aytiş mumkinki, önlab bolalarning fojiaviy ölimiga davlatning reaksiyasi qoniqarsiz böldi. Marhum murğaklarning oilalariga kompensatsiya tölaşga sa’y-harakatlar bölayotgani yöq. Soğliqni saqlaş vazirligi ölim siropining sotuvini töxtatişga bir neça kunga keçikdi. Aholini keng miqyosda xabardor qilişga ham şoşilmadi, faqat internetdagi tanqidlardan keyingina ogohlantiruvçi SMSʼlar yuborildi. Röy bergan voqealar böyiça oçiqlik kam, savollar köp, lekin mas’ullar va şaxsan vazirning özi matbuot anjumani ötkazmadi.
Ustiga ustak, bu fojia haqida birinçi bölib xabar bergan Samarqand viloyati bolalar şifoxonasi boş şifokori Mamatqul Azizovning işdan olingani ham e’tirozlarga sabab böldi. Ayni paytda u lavozimiga tiklanişi mumkinligi haqida xabarlar bor.
Yangi tayinlangan soğliqni saqlaş vaziri Amrillo Inoyatovning şu hafta aytişiça, tibbiy suğurta tizimi böyiça amaliy işlar şu yildan boşlanadi. 2023 yilda Toşkent şahri va Navoiy viloyatida tibbiy suğurta mexanizmlari sinov tariqasida işga tuşiriladi. Mutaxassislar suğurtali tibbiyotni joriy etiş bilan birga, tezroq dalillarga asoslangan tibbiyotga ötiş kerakligini ham aytyapti.
Foydadan qarzga kirgan işonçli boşqaruvdagi IESlar
“Angren” issiqlik elektr stansiyasining boşqaruvi davlatga qaytdi. Bu stansiya – “Yangi Angren” IES va “Özbekkömir”ga qöşilib, uç yil oldin milliarder Şodiyevlarga aloqador kompaniyaga heç qanaqa tanlovsiz işonçli boşqaruvga berilgan edi. 2022 yil oxirida yakuniga yetgan şartnoma muddati uzaytirilmadi. Raqamlarga qarab xulosa qilinsa, işonçli boşqaruvçining işonçli ekani savol ostida. Çunki bungaça foyda bilan işlab kelgan “Angren” IES işonçli boşqaruvda ötgan uç yil içida 600 mlrd sömga yaqin zarar körgan.
Özbekistondagi eng yirik stansiyalardan bölmiş “Yangi Angren” IES boşqaruvi esa hali ham Qozoğiston kompaniyasining qölida. Bu stansiya işonçli boşqaruv ostidagi uç yil içida 875 mlrd söm zararga kirib ketgan. Şunga qaramay, hukumat xususiy boşqaruvçiga işonişda davom etyapti. Ikkala stansiyaning oxirgi uç yildagi zarari salkam 1,5 trln sömga yetgan.
Bu zararlar kömir importi bilan boğliq bölişi mumkin. Bir neça yil oldin Angrendagi IESlarda gaz yoqişni kamaytirib, maksimal darajada kömirdan foydalanişga ötilişi aytilgan edi. Özbekistonning kömir sanoati ham “Özbekkömir” kompaniyasi timsolida ayni şu “işonçli boşqaruvçi”ga berilgan. Lekini şundaki, gaz va elektr energiyasiga öxşab, kömir sanoati va importi ham yopiq va korrupsiyalaşgan tizimlardan biri. Statistika qömitasi ma’lumotlaridan kelib çiqilsa, “işonçli boşqaruvçilar” Rossiyadan kömirni karrasiga qimmatiga import qilyapti.
Işonçli boşqaruvga berilgan elektr stansiyalar nafaqat trillionlab zararga kirib ketgan, balki angrenliklarni qişda sovuq uyda qoldirgan ham. Şahardagi köplab xonadonlar noyabr oyidan beri tayinli isimaydi. Buning sababini izohlarkan, Angren prokurori Uluğbek Xabiljonov “qozoğistonliklarga tegişli kompaniya bu IESlarga umuman qaramay qöygani”ni aytdi. 2-sektor rahbarining sözlariga köra, stansiyadagi uçta qozondan ikkitasi işlamayapti. Boşqaruv davlatga qaytganidan keyin ta’mirlaş işlari uçun pul ajratiladigan bölgan.
Yirik korrupsiyada ayblanib qamalgan sobiq boş prokuror ozodlikka çiqdi
Özbekistonning sobiq boş prokurori Raşid Qodirov şu hafta şartli ravişda ozodlikka çiqarildi. U korrupsion jinoyatlari uçun 2018 yil fevralida qamoqqa olinib, 2019 yil iyunida 10 yilga ozodlikdan mahrum etilgan edi. Ya’ni Qodirov jazo muddatining yarmini ham ötagani yöq. Sobiq boş prokuror nega qöyib yuborilgani böyiça rasmiylar izoh bermadi.
Raşid Qodirov 2000 yildan to 2015 yilgaça prokuratura tizimini boşqargan. 2019 yilda sud uni poraxörlik, tovlamaçilik, mansab vakolatini suiiste’mol qiliş kabi oğir va öta oğir jinoyatlarda aybdor deb topgan. Prezident Şavkat Mirziyoyev 2018 yildagi çiqişlaridan birida Qodirov har bir tuman prokuroridan 30-40 ming dollardan olgani, u va jamoasi Boltiqböyida uylar solgani, hatto Amir Temur ham, amirlikning şayxlari ham ularçalik koşonada yaşamaganini aytgandi.
Bu haftayana nimalar röy berdi?
Toşkentdan Olmaotaga uçgan samolyot kuçli turbulentlik zonasiga tuşib qoldi. Hodisa Air Astana aviakompaniyasining Airbus A321 rusumli samolyotida, 10 600 metr balandlikda röy berdi. Natijada 7 kişi jarohatlandi. Ulardan uç nafari – özbekistonlik. Jiddiy jarohat olganlar yöqligi aytilyapti.
Foto: BYD
Xitoyning BYD kompaniyasi fevral oyidan Toşkentda elektromobillar sotuvini boşlaydi. “Özavtosanoat” raisi örinbosari Aziz Şukurovning ma’lum qilişiça, BYD'ning Özbekistondagi dilerlik markazlarida BYD Song va Chaser nomli gibrid krossover hamda Han elektrosedani taklif etiladi. Internetdagi ma’lumotlarga qaraganda, bu uçta elektromobilning Xitoydagi narxi 23 ming, 26 ming va 29 ming dollardan boşlanadi.
1 yanvardan ayrim hududlardagi davlat boğçalarida tölovlar miqdori kamaytirildi. Bu2023yildan e’tiboran hamma tuman-şaharlar beşta toifaga ajratilgani bilan boğliq. 4- va 5-toifadagi tumanlarda davlat boğçalariga tölov 50 foizga, 3-toifadagi tumanlarda esa 30 foizga kamaytirildi.
Prezident administratsiyasida navbatdagi tayinlovlar. Boş vazir örinbosari lavozimi qisqarib ketgan Şuhrat Ğaniyev administratsiyada iş boşladi. U prezidentning iqtisodiy masalalar böyiça maslahatçisining örinbosari böldi. Tadbirkor Baxtiyor Fozilovning ukasi Azamat Fozilov ham administratsiyada iş boşladi: u ijro apparatining boş maslahatçisi etib tayinlandi. U bungaça Iqtisodiy taraqqiyot va kambağallikni qisqartiriş vazirligining Inson resurslari va xodimlar salohiyatini rivojlantiriş departamenti direktori edi.
Sayyid Rahmatulloh Termiziy Toşkent şahar boş imom-xatibi vazifasidan ketdi. Uning örniga “Abu Saxiy” jome masjidi imom-xatibi Abduqahhor Yunusov poytaxt boş imom-xatibi vazifasini bajaruvçi etib tayinlandi. “Novza” jome masjidi imom-xatibi Jaloliddin Hamroqulov va Islom instituti rektori Uyğun Ğofurov Özbekiston musulmonlari idorasi raisiga örinbosar böldi. Böşagan rektor lavozimini Muhammadolim Muhammadsiddiqov egalladi.
Toşkentdagi 25 ta oliygohda darslar soat 09:30dan boşlanadigan böldi. Yana 5 ta OTM talabalari esa birinçi juftlikka ulguriş uçun ertalab soat 8 da darsda bölişlari kerak. Bu oliygohlar yoki ularning fakultetlari metro bekatlari atrofida joylaşgan. Darslar boşlaniş vaqtini özgartiriş yöli bilan metroda ertalabki tiqilinçni kamaytiriş maqsad qilingan.
