OAV va hukumat: bugungi vaziyat qanday qilib to‘g‘ri o‘zanga solinishi kerak?

Abdurahmon Tashanov:

— Ittifoq davrida ham, mustaqillik davrida ham media mustaqilligini ta’minlash muhiti yaratilgani yo‘q umuman. Sovet davrida ham, Karimov davrida ham propaganda vositasi bo‘lib kelgan matbuot. Propaganda matbuoti qayerdan, qanday ta’minlanadi, degan savol ham qo‘yish kerak. Masala juda og‘ir. Ya’ni hali erkin matbuot uchun birinchi qadam ham qo‘yilgani yo‘q. Jahonda matbuotning o‘rnini hisobga oladigan bo‘lsak ham xuddi shunday ekani ko‘rinadi. O‘tish jarayonidir hali.

So‘z erkinligi to‘lqinsimon ko‘rinishda bizda. Bir erkinlik beriladi, bir siqiladi. Aytganimdek, hali poydevori qo‘yilmagan so‘z erkinligining. Yaqin yillar uchun ham nekbin qarash yo‘q menda.

Kamoliddin Rabbimov:

— OAVning muhim sotsiologik vazifalari mavjud. Ulardan biri — davlatdagi, jamiyatdagi muammolarni yuqoriga olib chiqish. Muammolar olib chiqilgach, hokimiyatga nisbatan zo‘riqish vektorlari shakllanadi. Mustaqil OAV hech qachon hokimiyat uchun qulay bo‘lmaydi. Demokratik davlatlarda jamiyat qonini yangilab turuvchi ikki omil bor: haqqoniy saylovlar va so‘z erkinligi. Shu ikkalasi bo‘lsa, qolgan demokratik institutlar ham ishlab ketadi.

O‘zbekiston siyosiy tafakkuri shundayki, xokimiyat siyosiy zo‘riqishni qabul qilolmayapti. OAV, blogerlar muammolarni olib chiqayotgan bo‘lsa, ularga nisbatan salbiy qarash shakllanyapti hokimiyatda.

Asosiy muammolardan biri jurnalist, blogerlarning moliyaviy mustaqilligi ta’minlanmagani. Buni hozirgi sud jarayonlaridan ham ko‘rish mumkin. Har bir bo‘layotgan voqea-hodisalarning davlat manfaatlari uchun strategik qirrasi mavjud. Jurnalist va blogerning ovozini o‘chirish mumkindir, lekin davlat bundan nimani yo‘qotyapti, degan savolni qo‘yish kerak. Siyosatchilar avvalambor davlatning reputatsiyasini to‘lamasdan, shu maqsadlarga boshqacharoq erishish mumkinmidi, degan savolni ham qo‘yishi kerak edi.

Yil boshidan bir qancha ishlar bo‘ldi. «Kompromatuz” ishini tanqidlar uchun deyish qiyin. U davlatga nisbatan zo‘riqish vektorlarini shakllantirgani yo‘q edi. Lekin savol paydo bo‘ladi: nega buncha uzoq vaqt jurnalist va blogerlarning xato qilishiga imkon berildi? Xatolardan ogohlantirish tizimi ishlashi kerak edi. Ko‘plab xatolar qilib bo‘lgandan keyin javobgarlikka tortish emas, profilaktika bo‘lishi lozim edi. 

●     Intervyuni to‘liq holda yuqoridagi video orqali tomosha qilishingiz mumkin.

Ilyos Safarov suhbatlashdi.
Tasvirchi va montaj ustasi — Abdusalim Abduvohidov.