Ko‘pchilik agar bola tabiiy tug‘uruq bilan emas, balki kesarcha kesish usulida tug‘ilsa, sog‘lomroq bo‘ladi deb hisoblaydi. Chindan ham shundaymi? Kun.uz shu kabi qator savollarga javob olish uchun mutaxassislar fikrini o‘rgandi.
Bir kunning o‘zida dunyoda o‘rtacha 385 ming bola tug‘iladi. Ona bolasini 2 xil usulda: tabiiy va kesarcha kesish usuli bilan tug‘ishi mumkin. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ruxsat bergan me’yorga ko‘ra, jami tug‘uruqlarning 10-15 foizi kesarcha kesish usuli bilan amalga oshirilishi kerak. Biroq kesarcha kesish usulida farzand dunyoga keltirish ko‘rsatkichi yildan yilga oshib boryapti. Hozir dunyo bo‘yicha 21 foiz tug‘uruq kesarcha kesish usulida amalga oshiriladi. 2030 yilga borib bu ko‘rsatkich 29 foizga yetishi prognoz qilingan.
Kesarcha kesish usulida farzand dunyoga keltirish faqatgina shifokor ko‘rsatmasiga binoan amalga oshirilishi kerak. Shunda ona va bolada yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ko‘p kasalliklarning oldini olish, o‘lim holatlarini kamaytirish mumkin.
Aksincha, agar zaruratsiz holatda ham kesarcha kesish amaliyoti bilan tug‘uruq o‘tkazilsa, bu onaga ham, bolaga ham zararli bo‘lishi mumkin.
O‘zbekistonda agar shifokor ko‘rsatmasi bo‘lmasa, kesarcha kesish usulida tug‘ishga ruxsat berilmaydi. Faqat ko‘rsatma mavjud holatlardagina bu amaliyotga ruxsat beriladi.
Respublika perinatal markazi akusher ginekologi Umida Yunusbekova kesarcha kesish operatsiyasi jiddiy operatsiya ekanini, agar ko‘rsatma bo‘lmasa, shifokorlar bu turdagi operatsiyani o‘z-o‘zidan o‘tkaza olmasligini ta’kidladi:
“Kesarcha kesish usulida tug‘uruq uchun absolyut va nisbiy ko‘rsatmalar mavjud. Bachadonda 2 ta chandiqning bo‘lishi (2 marta kesarcha kesish usulidagi tug‘uruq), yo‘ldoshning oldinda joylashishi, ayolda yurak-qon tomir kasalliklari yoki boshqa qo‘yilgan turli diagnozlar bilan kesarcha kesish usulida tug‘ish tavsiya qilinishi mumkin. Bundan tashqari, bolaning holatiga qarab ham kesarcha kesish usulida tug‘uruq tanlanishi mumkin”.
Tug‘uruq bola uchun nega muhim?
Respublika perinatal markazi bo‘lim mudiri Umida Azimovaning qayd etishicha, tabiiy tug‘uruq vaqti chaqaloq uchun tug‘uruq stressi hisoblanadi va bu payti unda kotexolomin gormoni ajralib chiqishiga sabab bo‘ladi. Bu modda bolaning o‘pka suyuqligi so‘rilishiga yordam beradi. Va bu jarayonda bolaning birinchi yig‘isi, nafas olishi, mushak tonuslari faollashishi, reflekslari paydo bo‘lishi sodir bo‘ladi. Ya’ni bola tashqi muhitga moslasha boshlaydi.
