AQSh Vakillar palatasi Haaga sudiga qarshi sanksiyalarni ma’qulladi

AQSh Kongressining Vakillar palatasi Respublikachilar partiyasi tomonidan Xalqaro jinoiy sud (XJS)ga qarshi sanksiyalar qo‘llash bo‘yicha ishlab chiqilgan qonun loyihasini ma’qulladi, deb xabar berdi Amerikaning CNN telekanali 4 iyun kuni kechqurun. Loyihani yoqlab 247 kishi ovoz berdi - 205 respublikachi va 42 demokrat. 155 demokrat kongressmen bunga qarshi chiqdi. Ikki respublikachi betaraf qoldi.

Vakillar palatasi spikeri Mayk Jonsonning ta’kidlashicha, ushbu hujjat sudning Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu va mudofaa vaziri Yoav Galantni hibsga olish uchun order berish haqidagi so‘roviga javobdir. «Qo‘shma Shtatlar Isroil bilan qat’iy turadi va xalqaro byurokratlarning Isroil rahbarlarini sodir etmagan jinoyatlari uchun asossiz hibsga olishga order berishiga yo‘l qo‘ymaydi», dedi Jonson. 

Qonun loyihasi «AQSh va uning ittifoqchilari himoyasi ostidagi har qanday shaxsni tergov qilish, hibsga olish yoki jinoiy javobgarlikka tortish bo‘yicha harakat bilan shug‘ullanuvchi» shaxslarga nisbatan sanksiyalar qo‘llashni nazarda tutadi. Bunday sanksiyalar orasida AQShda mulk bilan operatsiyalarni taqiqlash, vizalarni bloklash va bekor qilish bor. Ayni paytda bu loyiha Demokratik partiya a’zolari nazorati ostidagi Senatda ovozga qo‘yilishi dargumon. 

Bayden ma’muriyati - XJS sanksiyalariga qarshi 

AQSh prezidenti Jo Bayden ma’muriyati ham tashabbusga «qat’iy qarshi» chiqdi. «Ma’muriyat XJS prokurorining isroillik yuqori martabali amaldorlarni hibsga olishga sanksiya berishda o‘ylamasdan harakat qilganidan qattiq xavotirda. Shu bilan birga, ma’muriyat XJS, uning xodimlari, sudyalari yoki uning ishiga yordam berganlarga qarshi sanksiyalar qo‘llanishiga qarshi. Isroilni himoya qilish, AQShning XJS bo‘yicha pozitsiyasini himoyalash, xalqaro adolat va javobgarlikni rag‘batlantirishning yanada samarali usullari bor va ma’muriyat bu variantlar bo‘yicha Kongress bilan ishlashga intiladi», deyiladi Oq uy bayonotida. 

Isroilliklar va HAMAS yetakchilarini hibsga olish uchun order berish talabi 

XJS prokurori Karim Xon 20 may kuni sudning tergov palatasidan Binyamin Netanyahu, Yoav Galant, shuningdek, HAMAS tashkilotining uch yetakchisi: Yahyo Sinvar, Muhammad Al-Masri va Ismoil Haniyani hibsga olish uchun order so‘radi. 

Xonning so‘zlariga ko‘ra, Netanyahu va Galant HAMASning Isroilga hujumi va bunga javoban harbiy amaliyotlar boshlanganidan keyin Falastin hududida sodir etilgan «harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarshi jinoyatlar uchun javobgardirlar». 

«Biz insoniyatga qarshi jinoyatlar davlat siyosatiga ko‘ra, Falastin tinch aholisiga qarshi keng ko‘lamli va tizimli hujumning bir qismi sifatida sodir etilganini e’lon qilamiz. Bu jinoyatlar, bizning baholashimizcha, bugungi kungacha davom etmoqda», — dedi XJS prokurori. 

HAMAS arboblari bo‘yicha hujjatda qayd etilganidek, ular urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar - qotillik, garovga olish, jinsiy zo‘ravonlik harakatlari, qiynoqlar, shafqatsiz munosabat va boshqa jinoyatlar uchun javobgardir. 

Isroillik siyosatchilar ham, HAMAS vakillari ham XJS qarorini qoraladi. 

XJS yurisdiksiyasi 

Bosh qarorgohi Haagada joylashgan Xalqaro jinoiy sud 2002 yilda genotsid, urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar uchun shaxslarni javobgarlikka tortish uchun tuzilgan.

XJS o‘z qarorlarini amalga oshirish uchun mexanizmga ega emas. «Hibsga olish to‘g‘risidagi qaror shaxsning aybdor ekanligini anglatmaydi, lekin bu jarayonning uzoq davom etadigan sud jarayoniga olib kelishi mumkin bo‘lgan birinchi qadamidir», — deya aniqlik kiritadi CNN. 

Qo‘shma Shtatlar ham, Isroil ham XJS yurisdiksiyasini tan olmaydi.