Qozoğistonda haşamat soliği, Afğonistonda qimmat internet va Turkmanistonda taqçil yoğ - Markaziy Osiyo hafta içida
|17:43 / 02.03.202525 49810 min
Yakuniga yetgan haftada Turkmaniston WhatsApp’ni blokdan çiqardi, viloyatlarda ham bu platforma VPN'siz işlamoqda. Qozoğistonda esa öta boylarni 50%lik daromad soliğiga tortiş taklif qilinmoqda. Qirğizistonda aholidan kamroq elektr işlatiş iltimos qilindi. Tojikiston prezidenti xavotirga tuşib, armiyani kuçaytirmoqçi. Afğonistonda esa qimmatlagan internetdan hamma norozi.
Haşamat soliği taklif qilinmoqda
Qozoğistonda öta boy oilalar uçun alohida soliq qonunçiligini işlab çiqiş taklif qilinmoqda. Gap şundaki, Majlis deputati Marat Boşimov öta boy fuqarolar uçun bundan bu yoğiga oşirilgan daromad soliğini joriy qiliş taklifini berdi. Soliq islohoti parlamentdagi davra suhbatida qizğin muhokama qilingan. Öta boylar röyxatida 162 ta oila bor, ular Qozoğistondagi oligarxlar. Qonunçi ularga daromad soliğini kamida 50% qilib belgilaşni sörayapti.
"Oddiy savolim bor. Qozoğistonda öta boy odamlar borligini tan oldik, ulkan boyliklar mamlakatdan olib çiqib ketildi. Davlat rahbarining özi aktivlarni qaytariş alohida qonun doirasida amalga oşiriladi, degan. Nega biz öta boylar uçun daromad soliğini oşiriş normasini örnatmaymiz? Tölaşsin! Keling, 50 foizlik daromad soliğini joriy qilaylik, dedi Boşimov.
Uning sözlariga köra, Qozoğistondagidek tez boyiş misollari dunyoning heç bir joyida yöq, biroq yirik kapitalga soliq soliş öşa darajada qolib ketmoqda.
Şuningdek, deputat soliqlar adolatli bölsa, taşqi investorlar iqtisodiyotga sarmoya kiritişga tayyorligini ta’kidladi. Şu nuqtayi nazardan haşamat soliğining joriy etilişi ijtimoiy adolatni mustahkamlaş yölidagi muhim qadam bölişi mumkin. Bizda 162 ta eng badavlat oila borligini tan oldik. Keling, yondaşuvimizni özgartirib, bu masalaga boşqa tomondan yondaşaylik, ularni alohida qonunçilik bilan soliqqa tortaylik, degan fikrni bildirdi qonunçi.
Turkmaniston WhatsApp’ni blokdan çiqardi
Turkmanistonda WhatsApp ijtimoiy tarmoği blokdan çiqarildi. 23 fevraldan boşlab, turkmanistonliklar VPN'siz bu platformani işlata boşlaşdi. 25 fevraldan e’tiboran esa poytaxtdan taşqari boşqa viloyatlarda ham WhatsApp işlagan. Biroq bu qaçongaça davom etişi yoki rostdan ham davlat WhatsApp’ni bloklaşni butunlay töxtatgani söroq ostida qolmoqda. Agar blokdan oçiliş saqlanib qolsa va butun mamlakat böylab qöllansa, Turkmaniston aholisi xuddi dunyoning boşqa mamlakatlaridagi odamlar kabi eng qulay messenjerlardan biri yordamida bir-birlari bilan muloqot qilişlari mumkin böladi. Hozirda Turkmanistonda aksariyat ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlar, öquv va professional platformalar, hattoki, ayrim antiviruslar va öyinlar ham bloklangan. Ular faqat VPN yordamida oçilişi mumkin. Tegişli organlar VPN xizmatlarining özini ham doimiy ravişda bloklab keladi. Eslatib ötamiz, ötgan yilning yozida davlatda misli körilmagan darajada “internet amnitsiyasi”, ya’ni avval bloklangan 3 mlrd IP manzillar oçib yuborilgandi. Ammo xalq bu imkoniyatlardan uzoq foydalana olmadi, çunki 2024 yilning oxiridan boşlab tarmoqlar qayta bloklana boşlandi. Yil oxiridan Kiberxavfsizlik direksiyasi rahbarlari yana blokirovkaga ötib olişdi, deb yozadi Turkmennews naşri.
Mavzuga oid
Aholidan kamroq elektr işlatiş söraldi
Qirğiziston milliy elektr tarmoqlari davlat aholisidan elektrni iloji boriça iqtisod qilib, kamroq işlatişni söradi. Ma’lum bölişiça, şu kunlarda «Töqtöğul» gidroelektrostansiyasining 3-qismida ta’mirlaş işlari ketmoqda. Şu munosabat bilan davlat aholiga iltimos bilan çiqqan. Çunki tizimda elektr işlab çiqariş hajmi kamaygan. Hozir mavjud 4 gidroagregatdan 3 tasi işlamoqda. Milliy elektr tarmoqlari rekonstruksiya tugaganidan söng GESning quvvati yana qöşimça 60 megavattga oşişini ma’lum qilgan. Şunda stansiyaning umumiy quvvati 1440 megavattni taşkil etadi.
Eslatib ötamiz, Qirğizistonda ham energetik muammolar bisyor, ayniqsa markaziy şaharlarda elektr öçiriladi. Hattoki yangi yilda ham svet öçib qolgandi.
Tojikiston armiyasini kuçaytiradi
Tojikiston prezidenti tahdidlar köpayib borayotgani uçun armiyani kuçaytiriş kerakligini gapirdi. Harbiy va huquqni muhofaza qiliş tuzilmalari eng yangi texnologiyalar, jumladan, sun’iy intellektni özlaştirişga alohida e’tibor qaratişi kerak, deydi Rahmon. U bu haqda mamlakat Qurolli Kuçlari taşkil etilganining 32 yilligi munosabati bilan qilgan tabrik nutqida aytib ötdi.
Bugun şiddat bilan özgarib borayotgan dunyoda harbiy xizmatçilarni qayta tayyorlaş, ularning professionalligini oşiriş, yangi texnologiyalar, jumladan, sun’iy intellektni özlaştirişga alohida e’tibor qaratiş zarur. Uskunalarni modernizatsiya qiliş va xizmat körsatiş uçun yaxşi şaroitlar yaratiş kerak.
Dunyoning inqirozli şaroitida, jamiyat va davlat xavfsizligiga tahdidlar kuçayib borayotgan bir paytda mamlakat mudofaa qudratini mustahkamlaş eng muhim vazifalarimizdan biridir, deydi Tojikiston prezidenti.
U qöşinlarning doimiy şayligini, zamonaviy qurol-yaroğ va texnika bilan ta’minlaş zarurligini ham gapirdi. Hozirgi global harbiy-siyosiy vaziyat, qurollaniş poygasi va sovuq uruşning kuçayişi harbiylardan vazifalarni bajarişga yuqori tayyorgarlikni talab qiladi, deya qöşimça qiladi Tojikiston rahbari.
Prezident ekstremistik va terrorçi guruhlar faolligi ortib borayotgani, giyohvand moddalar noqonuniy aylanmasi va kiberjinoyatçilik avj olayotganini ham ta’kidlagan. Bu esa armiya va huquq-tartibot idoralari faoliyatiga zamonaviy usul va texnologiyalarni joriy etişni taqozo etadi.
23 fevral kuni Tojikiston Qurolli Kuçlari taşkil etilganining 32 yilligini nişonladi. Uşbu voqea munosabati bilan mamlakatda tantanali tadbir ötkazilgan. Harbiy paradda prezident va hukumat a’zolari ham qatnaşdi.
Turkmanistonda yoğ taqçilligi
Turkmanistonda vaqti-vaqti bilan ösimlik yoği tanqisligi va narx-navoning birdan kötarilişi kuzatiladi. Hukumat bu muammoni doim yaşirişga urinib, oziq-ovqat siyosatida tökin-soçinlikni körsatişga urinsa-da, oddiy turkmanlar tez-tez yoğ muammosiga duç kelişadi. Şu kunlarda qöşni davlatdagi dökonlar peştaxtalaridan ösimlik yoğlari yöqolib qolgan, aniqroği savdogarlarning yoğ sotişi jiddiy nazorat qilinmoqda. Köpçilik buni yana yoğ tanqisligiga uladi, lekin aslida unday emas. Çunki narxlar kötarilmagan va kişi boşiga ma’lum çegara belgilanmagan. Ötgan hafta dökonlardan ösimlik yoğini oliş muammo emasdi, lekin bu hafta uni topiş qiyin bölmoqda, deb yozadi Turkmannews. Ma’lum bölişiça, yoğ sotiş ortidan dökonçilar jarimaga tortilişi va javobgar bölişi mumkin, ular bundan ogohlantirilgan. Naşrning qöşimça qilişiça, bu ötkir yoğ tanqisligi bilan boğliq emas. Çunki davlat dökonlarida yoğning narxi özgarmagan, litriga 25 manat. Bir kişiga sotilişi mumkin bölgan miqdor böyiça ham heç qanday çeklovlar yöq. Katta ehtimol bilan kelgusi taqçilliklar oldini oliş uçun bu çoralar körilayotgan bölişi mumkin.
Mahalliy aholi uçun paxta yoği kundalik ehtiyoj baland va rözğorda kerakli birlamçi oziq-ovqat mahsuloti. Bu yil davlatda paxta kam yetiştirilgan, yoğ taqçilligiga sabab şu bölişi mumkin. Yoki bölmasa tizimdagi korrupsiya va davlat pullarining yeb yuborilişi bunga ta’sir qilgan. Ötgan 2024 yilning oxirida Eron Turkmaniston bilan çegarani yopgani bois yuklar ötmay qolgandi va natijada ösimlik yoğlari narxi 18 manatdan 25 manatga qimmatlagan.
Qozoğiston kadrlar taqçilligiga duç kelmoqda
Qozoğiston yaqin yillarda jiddiy kadrlar taqçilligiga duç keladi. Bu haqida parlament yiğilişi çoğida Qozoğiston Senati raisi Maulen Aşimbayev gapirdi. Şu bilan birga rais tajribali va malakali işçilar hozirdan yetişmasligini qöşimça qilgan.
"Muhandislar, texnik xodimlar, agronomlar, veterinarlar va boşqa muhim kasblarga talab katta. Kelgusida bu tendensiya yanada ortadi. Mehnat resurslarini rivojlantiriş markazining prognozlariga köra, 2030 yilga kelib mamlakat iqtisodiyotiga barça sohalarda qöşimça 1,6 million kişi kerak böladi. Hozirdanoq Qozoğistonda 90 mingga yaqin oliy ma’lumotli va kasbiy ma’lumotga ega bölgan mutaxassislarga ehtiyoj bor ”, dedi spiker.
Ma’lum bölişiça, eng köp talab quriliş, işlab çiqariş, transport kabi jamiyat hayoti uçun muhim bölgan tarmoqlarda.
Mehnatni rivojlantiriş markazi ma’lumotlariga köra, Qozoğiston yuk maşinasi haydovçisi hozirdan yetişmayapti. Bundan taşqari, çilangar, santexnik, payvandçi, quriliş guruhi rahbarlari, avtobus haydovçisi, suvoqçi, elektrik, traktor haydovçisi, quruvçi-montajçilarga talab borgan sari ortib bormoqda.
Afğonistonda internet qimmatlab ketdi
2025 yil yanvardan oşgan internet narxlari Afğonistonda internetdan foydalaniş imkoniyatini yanada böğmoqda.
Kobul aholisi mamlakatda internet-paketlar qimmatligidan şikoyat qilib, Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligini internet narxlarini pasaytirişga çaqirdi.
Ular internet narxi uning sifatsizligiga mos kelmasligini aytadi va arzonroq narxlar bilan birga xizmatlarni yaxşilaşni talab qilişyapti. Bu haqida mahalliy naşr – Tolonews alohida material e’lon qilgan.
“Internet narxi oşdi va uni pasaytiriş kerak, çunki odamlarning iqtisodiy ahvoli öta zaif. Narx pasaysa, internetdan foydalaniş biroz ortardi”, - deydi kobulliklar.
Afğonistonda internet narxi qöşni davlatlarnikidan karrasiga yuqori. Telekommunikatsiyalarni tartibga soliş boşqarmasi mamlakatda internetdan foydalaniş imkoniyatini yaxşilaş va narxni pasaytiriş ustida iş olib borayotganini e’lon qildi.
Avvalroq Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi Afğoniston böylab 488 kilometr optik tolali kabel yotqiziş loyihasi ma’qullangani haqida xabar bergan edi.
Vazirlik şuningdek, ayrim viloyatlarda optik tolali tarmoqqa ulaniş işlari davom etayotgani, boşqa viloyatlarda esa yaqinda iş boşlanganini ma’lum qildi.
