Yevropaning yangi avlod jangovar samolyoti loyihasi to‘xtatildi

Germaniya va Fransiya rahbarlari Fridrix Mers hamda Emmanuel Makron Yevropa uchun yangi avlod jangovar aviatsiya tizimi - FCAS (Future Combat Air System) loyihasini to‘xtatishga qaror qildi. Qaror loyihada ishtirok etayotgan Airbus va Dassault Aviation kompaniyalari o‘rtasidagi ko‘p yillik kelishmovchiliklar hal etilmagani bilan izohlanmoqda.

Foto: AP

Fransiya prezidenti ma’muriyati ma’lum qilishicha, ikki davlat rahbarlari loyihani davom ettirish imkoni qolmaganidan afsusda. Shu bilan birga, Fransiya va Germaniya hukumatlari ishtirokchi kompaniyalarni kelishuvga erishishga undash bo‘yicha qilingan sa’y-harakatlar samara bermaganini tan oldi.

Reuters, AFP va dpa agentliklari tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur qaror 5 iyun kuni Chernogoriyada o‘tgan sammit doirasida muhokama qilingan. Tomonlar Airbus va fransuz Dassault Aviation kompaniyalari o‘rtasidagi ziddiyatlar yaqin kelajakda bartaraf etilmasligi haqida xulosaga kelgan.

FCAS loyihasi 2017 yilda Fransiya prezidenti Emmanuel Makron va Germaniyaning sobiq kansleri Angela Merkel tashabbusi bilan boshlangan edi. Dastur doirasida Eurofighter samolyoti o‘rnini bosuvchi yangi avlod qiruvchi samolyoti, uni kuzatib boradigan uchuvchisiz apparatlar hamda barcha jangovar tizimlarni yagona tarmoqqa bog‘laydigan «Combat Cloud» platformasini yaratish rejalashtirilgan edi.

Loyihaning asosiy muammosi yangi qiruvchi samolyotni kim ishlab chiqishi va uning boshqaruvi kim qo‘lida bo‘lishi masalasida yuzaga keldi. Dassault Aviation rahbariyati qiruvchi samolyot bo‘yicha yetakchi rolni o‘z kompaniyasiga berishni talab qildi. Germaniya va Ispaniya esa bu yondashuvga qarshi chiqdi.

Fridrix Mers avvalroq FCAS doirasida ishlab chiqilayotgan samolyot Germaniya qurolli kuchlari ehtiyojlaridan ko‘ra Fransiya harbiylari talablariga ko‘proq mos kelishini bildirgan edi. Uning ta’kidlashicha, Fransiya kelajakda yadroviy qurol tashish imkoniyatiga ega qiruvchi samolyotga ehtiyoj sezmoqda, Germaniya armiyasi uchun esa bunday talab dolzarb emas.

Shu bilan birga, manbalarga ko‘ra, FCAS brendi loyihaning ayrim tarkibiy qismlari uchun saqlab qolinishi mumkin. Fransiya hukumati Yevropa mudofaa sohasidagi hamkorlikni davom ettirish va boshqa qo‘shma dasturlar orqali strategik sheriklikni mustahkamlash tarafdori ekanini bildirgan.

Tahlilchilar fikricha, FCAS loyihasining to‘xtatilishi Yevropa mudofaa sanoati uchun so‘nggi yillardagi eng yirik muvaffaqiyatsizliklardan biri bo‘lib, qit’aning harbiy-texnologik mustaqilligini ta’minlash rejalariga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.