Tinçlik kengaşi va Tramp Hamasni qurolsizlantiriş böyiça kelişuvni e’lon qildi. Nimalar ma’lum?

Xatlov va saqlaş dastlab oğir qurollar, harbiy işlab çiqariş ob’yektlari, qurol omborlari va keng kölamli tunnel tarmoqlariga qaratiladi.

Bu jarayon bir neçta bosqiçlarga, jumladan, Milliy Qömitaning kirib kelişi va xalqaro kuçlarning joylaştirilişiga boğliq.

Xalqaro kuçlar yangi Falastin politsiya xizmatini öqitadi, falastinliklar hamda ortga qaytayotgan Isroil qöşinlari örtasida joylaşadi va qurollarni hisobdan çiqariş jarayonini nazorat qiladi.

Naşrning rasmiylarga tayanib yozişiça, demilitarizatsiya jarayoni 200dan 300 kungaça davom etişi mumkin. «Xalqaro barqarorlaştiriş kuçlarini amerikalik general nazorat qiladi. Ammo bir qator davlatlardan jami 5000 nafarga yaqin kuçlarni jalb qiliş böyiça kafolatlar allaqaçon mavjud».

Ğazoni kimlar boşqaradi?

Yöl xaritasi Ğazoning kundalik boşqaruvini Tinçlik kengaşi nazorati ostida işlaydigan texnokratik Falastinliklar qömitasiga topşiradi. Taklif etilayotgan tuzilmaga quyidagilar kiradi:

Ğazo Tinçlik kengaşi: AQŞ boşçiligidagi, Tramp umrbod raislik qiladigan xalqaro organ. U yuqori darajadagi strategiya, uruşdan keyingi barqarorlaştiriş va qayta tiklaşni moliyalaştiriş uçun mas’uldir.

Ta’sisçi ijroiya Kengaşi: Britaniyaning sobiq boş vaziri Toni Bler boşçiligidagi yetti kişidan iborat guruh bölib, u kun tartibini belgilaydi va kengaş vazifalarini amalga oşiradi.

Ğazo ijroiya Kengaşi: Qayta tiklaş işlarini yönaltiriş va mintaqaviy diplomatlar bilan muvofiqlaştiriş uçun mas’ul bölgan operativ organ.

Ğazoni boşqariş böyiça Milliy Qömita: Ğazo içidagi fuqarolik ma’muriyati uçun mas’ul bölgan texnokratlar qömitasi.

Xalqaro barqarorlaştiriş kuçlari: Yangi Falastin politsiyasini qöllab-quvvatlaş va xavfsizlikni ta’minlaşga möljallangan köp millatli kuçlar. Indoneziya ehtimoliy iştirokçi sifatida tilga olingan, Marokaş öqitiş böyiça yordam berişni va’da qilgan.

Ğazoning yangi politsiya kuçlari: Hamas va Isroil qöşinlari böşatgan hududlar nazoratini öz zimmasiga olişi kutilayotgan, mahalliy aholidan tuziladigan kuçlar. Xodimlarni qanday qilib işga qabul qiliş va tanlaş masalasi söroq ostida qolmoqda.

Isroil jim, Hamasning şartlari bor

Jarayon barça tomonlar kelişuvni rasman qabul qilganidan keyin 14 kun ötgaç boşlanişi belgilangan. «Isroilliklar buni imzolagani haqida hali heç qanday tasdiq yöq. Ammo agar Isroil bitimdan voz keçsa, Donald Tramp bundan juda hafsalasi pir bölişini bizga aytişdi», deydi Al Jazeera muxbiri.

Yuqorida qayd etilganidek, Hamasning qurolsizlanişini bevosita Isroilning Ğazodan çiqib ketişiga boğlangan. Ya’ni har bir bosqiç bir-biriga qaram. Binobarin, Isroilning öz qöşinlarini olib çiqişni keçiktirişga qaratilgan har qanday urinişi yoki yangi şartlar qöyişi butun jarayonni töxtatib qöyişi mumkin.

Hamasning muzokaralar delegatsiyasi a’zosi Ğoziy Hamad ham kelişuv Isroilning öz majburiyatlarini bajarişiga boğliq bölişini aytdi.

«Agar Isroil kuçlari kelişuv doirasidagi öz majburiyatlarini bajarmasa, Hamas Ğazo böyiça tinçlik kelişuvining heç bir qadamini amalga oşirmaydi», dedi u naşrga bergan intervyusida. «Isroil qurolsizlaniş masalasiga aralaşmaydi va bu vazifani milliy qömita amalga oşiradi».

Tahlilçilarga köra, Ğazoda faoliyat yurituvçi, Hamas tarkibiga kirmaydigan turli qurolli guruhlar va jangarilar mavjud bölib, ular uşbu kelişuvni buzişni xohlaşlari mumkin. Va albatta, Ğazodan qöşinlarning olib çiqilişini körişni istamaydigan isroillik radikal siyosatçilar ham böladi. Ular Hamas qurol saqlamoqda degan, turli da’volarni qilişadi.

Umidvor falastinliklar

Uşbu e’lon Isroilning oldingi kelişuvlarga amal qilmagani sababli falastinliklarning unga nisbatan çuqur işonçsizligi fonida yangramoqda.

AQŞ vositaçiligida 2025 yil 10 oktyabrda Ğazoda kuçga kirgan «öt oçişni töxtatiş rejimi"ni Isroil deyarli har kuni buzib kelmoqda. Sulh davrida IDF hujumlari kamida 1100 nafar falastinlikning hayotiga zomin böldi. Şuningdek, Isroil Ğazoga insonparvarlik yordami kirişini çeklaşda davom etdi, «Sariq çiziq» deb ataladigan hududni sektor böylab içkariga kengaytirdi.

Falastinliklar esa har kuni Isroil hujumlaridan, qayta-qayta köçirilişlardan, şuningdek oziq-ovqat, dori-darmon tanqisligidan aziyat çekişda davom etayotgan bir paytda, bu e’lon ham umid, ham şubha bilan kutib olindi.

«Haqiqat şuki, har kuni sektorning turli burçaklaridan köplab qurbonlar haqida xabarlar kelmoqda. Oddiy falastinliklar uçun eng muhim savol şu: ular Tramp va boşqalarning bu xabarlari ta’sirini amalda qaçon his qilişadi?

Falastinliklar zöravonlikning tugaşini körişni xohlaşadi. Ular erkin harakatlanib, aksariyati butunlay vayron bölgan öz uylariga qaytişni istaşmoqda», deydi Al Jazeera'ning Ğazo şahridan xabar beruvçi muxbiri Ibrohim al-Xaliliy. Falastinliklar uşbu uruş haqiqatan ham öz nihoyasiga yetayotganini his qilişni xohlaşadi.