Iqtisodiyot va moliya vazirligi Toshkent shahrida o‘tkazilgan ko‘chmas mulk obektlarini ommaviy baholashning dastlabki natijalarini taqdim etdi. 14-avgust kuni vazirlikda bu borada jurnalistlar bilan ochiq muloqot bo‘lib o‘tdi.
Ko‘chmas mulkni ommaviy baholash tizimini bosqichma-bosqich joriy etish – davlat rahbarining 2025-yil 5-martdagi 43-sonli farmonida nazarda tutilgan. Bu tizimning birinchi bosqichi 2025–2026-yillarda Toshkent shahrida, tajriba tariqasida amalga oshirilmoqda.
Ommaviy baholashning dastlabki natijalariga ko‘ra, poytaxtda 600 mingdan ortiq kvartira baholangan. Ularning amaldagi kadastr qiymati 57,8 trln so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, ommaviy baholash natijasidagi qiymat 426,7 trln so‘m etib belgilangan.
Shuningdek, 213 mingdan ortiq hovli-joy qayta baholangan. Mazkur ob’yektlarning amaldagi kadastr qiymati 39,1 trln so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, ommaviy baholash natijasida ularning qiymati 548,4 trln so‘mni tashkil etdi.
Baholash natijalari Toshkent shahri hududlari kesimida ko‘chmas mulk qiymatida sezilarli tafovutlar mavjudligini ham ko‘rsatdi. Jumladan, kvartiralarning 1 kvadrat metri uchun qiymat 4,6 mln so‘mdan 35,8 mln so‘mgacha, bir sotix yer uchastkasining qiymati esa 115 mln so‘mdan 890 mln so‘mgacha bo‘lgan.
Qayd etilishicha, dastlabki natijalar 60 kun davomida jamoatchilik muhokamasiga qo‘yiladi hamda mulkdorlar o‘z fikr-mulohazalarini bildirishi mumkin bo‘ladi. Mulkdorlar baholash natijalari hamda hisob-kitoblarda foydalanilgan ma’lumotlar bilan tanishish, zarur tushuntirishlarni olish va natijalarni qayta ko‘rib chiqishni so‘rash huquqiga ega. Mulkdorlar, shuningdek, ommaviy baholash natijasida aniqlangan qiymatni mustaqil baholash uchun baholovchi tashkilotni jalb qilishlari mumkin.
43-sonli farmonda Toshkent shahridagi eksperimentning dastlabki natijalaridan kelib chiqib, ommaviy baholashdan o‘tkazilgan mol-mulklar va yer uchastkalari uchun mol-mulk solig‘i va yer solig‘i bo‘yicha soliq solinadigan bazani qaytadan belgilash va soliq stavkalarini pasaytirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilishi belgilangan.
Farmonga ko‘ra, ko‘chmas mulkni ommaviy baholash tizimini joriy etishdan quyidagi maqsadlar ko‘zlangan:
- respublikadagi mavjud 8 milliondan ortiq turar va noturar joylar, 7 millionga yaqin yer uchastkalarining iqtisodiy aktiv sifatidagi qiymatini aniqlash;
- ko‘chmas mulk ob’yektining soliq solish, oldi-sotdi qilish, garovga qo‘yish, jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish va boshqa holatlar uchun aniqlanadigan qiymati o‘zaro mutanosib bo‘lishini ta’minlash;
- ko‘chmas mulk bozoriga oid ishonchli, to‘liq va davriy ravishda yangilanib boradigan axborot bazani yaratish;
- soliq solishda adolatlilik tamoyilini yanada keng joriy etish.
Ommaviy baholash ishlari 2025-2026 yillarda eksperiment tariqasida Toshkent shahrida, 2026-2027 yillarda Nukus shahri va viloyatlar markazlarida, 2027-yil va undan keyingi yillarda qolgan hududlarda o‘tkaziladi.
