Bugun savdo nuqtalarining vazifasi mahsulot sotish bilan cheklanmayapti. Ayniqsa, yoshlar orasida kichik doʻkon, kafe yoki market xarid bilan bir qatorda uchrashuv, suhbat va maroqli vaqt oʻtkazish joyiga aylanmoqda. Coca-Cola’ning Oʻzbekistondagi “Keldik. Ketmadik” kampaniyasi ham ana shu oʻzgarayotgan isteʼmol odatiga eʼtibor qaratmoqda. Loyihaning muhim jihati esa qaytariladigan shisha idish orqali qadoqdan takror foydalanish modelini targʻib qilishdan iborat.
Doʻkon, xaridor, vaqt: savdoning oʻzgarayotgan qoidalari
Tasavvur qilaylik: odam uyidan chiqib, yaqinidagi doʻkonga biror ichimlik yoki kundalik mahsulot olish uchun kirdi. Xarid bir necha daqiqa vaqt oladi. Ammo doʻkonda tanishi uchrab qoladi. Suhbat boshlanadi. Keyin yana bir odam qoʻshiladi. Kimdir biror oʻyin taklif qiladi. Yoki shunchaki doʻkon oldidagi stol atrofida suhbat davom etadi. Natijada xarid uchun kirilgan joy uchrashuv makoniga aylanadi.
Bu holat yangi emas. Odamlar tarixan bozor, choyxona, mahalla, kafe yoki koʻcha kabi joylardan savdodan tashqari muloqot uchun ham foydalangan. Yangilik shundaki, bugungi savdo biznesi ham mazkur ehtiyojga tobora koʻproq eʼtibor qaratyapti. Chunki odamlarni obyektga jalb qilish uchun mahsulotning oʻzi yetarli boʻlmayapti. Xaridorning doʻkonda qancha vaqt qolishi, u yerda oʻzini qanday his qilishi va bu joyni boshqalarga tavsiya etishi ham biznes uchun ahamiyatli.
Coca-Cola’ning “Keldik. Ketmadik” loyihasi shu nuqtada qiziq. Kompaniya shisha idishdagi mahsulot sotiladigan mahalliy savdo nuqtalarida odamlar koʻproq vaqt oʻtkazishi uchun maxsus hududlar tashkil etmoqda. Stol oʻyinlari, suratga tushish uchun joylar va ochiq havoda suhbatlashish imkoniyati shular jumlasidan.
Nega odamlar bunday joylarga ehtiyoj sezmoqda?
Smartfon va ijtimoiy tarmoqlar odamlarni bir-biriga doimiy ravishda bogʻlab turgandek koʻrinadi. Ammo onlayn aloqa yuzma-yuz muloqotning oʻrnini toʻliq bosa olmaydi. Shu sababli odamlar uchrashadigan fizik makonlarning ahamiyati saqlanib qolmoqda.
Uy – shaxsiy hudud. Ish yoki universitet esa majburiyatlar bilan bogʻliq makon. Restoran yoki koʻngilochar markaz maxsus reja va xarajatni talab qilishi mumkin. Doʻkon yoki mahalla yaqinidagi kichik savdo nuqtasi bu borada qulayroq imkoniyat beradi: u kundalik hayotning oʻzida mavjud. Yaʼni uchrashish uchun alohida bahona kerak emas. Shu nuqtadan qaraganda, savdo nuqtasini kichik ijtimoiy makonga aylantirish nafaqat marketing usuli, balki odamlarning kundalik hayotidagi boʻshliqni toʻldirishga qaratilgan yondashuv sifatida ham koʻrilishi mumkin.
