“Bolalarga nisbatan zöravonliklarga köz yumişni bas qilişimiz kerak” - Şahnoza Mirziyoyeva

Uning ta’kidlaşiça, maktab, oilada bolalarga nisbatan zöravonlik qilingani ma’lum bölsa ham, odamlar haligaça bola taqdiriga befarqlik bilan qaraydi, bu haqda vasiylik, homiylik va huquq-tartibot organlariga xabar berişmaydi.

Ijtimoiy himoya agentligi rasmiysining qöşimça qilişiça, internetga kiriş imkoniyati ortib borayotgani sababli, bolalarga nisbatan zöravonlikning kiberbulling va onlayn jinsiy ekspluatatsiya kabi yangi şakllari vujudga kelmoqda. Zöravonlik holatlari “qörqinçli va köpinça bolaning hayotini özgartirib yuboradigan” oqibatlarga olib keladi.

“Şuningdek, huquq-tartibot idoralari e’tiborini zöravonlik profilaktikasini kuçaytiriş, javob çoralarini yaxşilaş va zöravon bilan işlaş zarurligiga qaratmoqçiman. Biz bu muammoga köz yumişni bas qilişimiz kerak”, – dedi Şahnoza Mirziyoyeva.

“Biz uşbu dolzarb masala böyiça sukunatni buzmoqçimiz va jamiyatdagi munosabatni özgartirmoqçimiz”, – deya qöşimça qildi u.

Ijtimoiy himoya organi direktorining birinçi örinbosari bolalarni zöravonlikdan himoya qiliş töğrisidagi qonun loyihasida nimalar aks etişi kerakligi böyiça öz takliflarini aytib ötdi.

1. Bolalarga nisbatan zöravonlik sodir etgan şaxslarga nisbatan çoralarni tubdan kuçaytiriş. “Bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlikning oldini oliş böyiça yanada qat’iy çoralarni joriy etiş böyiça xalqaro tajribani örganiş vaqti keldi. Masalan, bir qator mamlakatlarda ixtiyoriy va majburiy kimyoviy kastratsiya, şuningdek, jinsiy zöravonlik sodir etgan şaxslarni umrbod kuzatib boriş uçun bilaguzuklar joriy qilingan, xavfli şaxslarning reyestri ommaga e’lon qilingan. Men uşbu masalani örganib, barça fikr-mulohazalarni inobatga olgan holda tegişli takliflar işlab çiqişni taklif qilaman”, – dedi Şahnoza Mirziyoyeva.

2. Zöravonlik holatlari böyiça faktlarni yaşiriş yoki murojaatlarga javob bermaslik holatlarida mansabdor şaxslarning javobgarligini kuçaytiriş. “Biz bilamizki, afsuski, bu tez-tez sodir bölmoqda”, – dedi u.

3. Zöravonlik xavfi ostida bölgan bolalar, şu jumladan ota-onasi uzoq vaqt yöq bölgan bolalar, mehnat migrantlarining farzandlari röyxatini kengaytiriş.

4. Yangi ijtimoiy xizmatning vazifalarini hamda uning huquqni muhofaza qiluvçi va boşqa organlar bilan bolalar huquqlarini ta’minlaş nuqtayi nazaridan özaro munosabatlarini aniq belgilaş.

5. Himoya orderi beriş vaqtini qisqartiriş va zöravonlik holatlariga munosabatni yaxşilaş.

6. Barça bosqiçlarda zöravonlik qurbonlari haqidagi ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlaş.

7. Dolzarb mavzu – bullingga e’tibor beriş kerak.

Şahnoza Mirziyoyeva joriy yilning 9 oyida zöravonlik oqibatida 22 nafar bola halok bölganini ta’kidladi.

“Ularni endi qaytarib bölmaydi. Najot topişi mumkin bölgan bolalarga yordam beriş uçun bugun muhokama qilinayotgan qonunni qabul qilişni tezlaştiriş juda muhim, deb hisoblayman”, – dedi u.

Davra suhbatida ilk bor Toşkentga taşrif buyurgan UNICEFning Yevropa va Markaziy Osiyo böyiça mintaqaviy direktori Regina De Dominikis ham sözga çiqdi.

“Bu qonun qabul qilinsa, Özbekiston farzandlarining hayotini özgartirişi, ularni himoya qilişi, öqitiş va öz salohiyatini röyobga çiqariş imkonini berişi mumkin. Qonun loyihasining maqsadi bolalarni himoya qilişning eng yuqori standartlarini aks ettiradi, bu şunçaki qoğozdagi sözlar emas, balki Özbekistondagi barça bolalar hayotini özgartiruvçi kuçdir”, dedi u.

Oliy sud axborot xizmati Kun.uz'ga 2023 yilning ötgan 6 oyi davomidagi sud hukmlari asosida yiğilgan statistikani taqdim etdi. Unga köra, uşbu davrda:

• 15 nafar şaxs 14 yoşga tölmagan şaxsning nomusiga tekkan;
• 44 nafar şaxs 14 yoşga tölmagan şaxsga nisbatan zörlik işlatib, qörqitib yoki jabrlanuvçining ojizligidan foydalanib, jinsiy ehtiyojini ğayritabiiy usulda qondirgan;
• 163 nafar şaxs 16 yoşga tölmagan şaxs bilan jinsiy aloqa qilgan;
• 35 nafar şaxs 16 yoşga tölmagan şaxsga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar qilgan.