Katta brendlar uchi ko‘rinmaydigan katta tog‘ bo‘lib ko‘rinadi ko‘zimizga. Ammo bu – imperiyaga aylanib ketgan kompaniyalar ko‘pincha bir kichik bolaning orzusidan boshlangan bo‘ladi. Shundan bola orzusi nechog‘lik kuchli narsa ekanini bilish mumkin. Bola orzusi – milliy manfaatlarga xizmat qilishi va hatto insoniyat taraqqiyotini ta’minlashi mumkin.
Toyota tarixi ham bir bolaning orzusidan boshlangan. Sakichi Toyoda 1867 yilda duradgor oilasida tug‘ilgan. U bolaligidan ixtirochi bo‘lishni orzu qilardi. Ammo u oilada katta farzand edi va an’ana bo‘yicha ota kasbni davom ettirishi kerak edi. Shu bilan birga, bu paytga kelib mamlakatda katta o‘zgarishlar ro‘y berayotgandi va an’analardan chekinish boshlangandi. Natijada Sakichi o‘z orzusini amalga oshirishiga imkon tug‘iladi. U to‘quv dastgohlari yasash bilan mashg‘ul bo‘ladi va qolgan umrini shunga bag‘ishlaydi.
1894 yilda uning o‘g‘li – Kiichiro dunyoga keladi. 20 yil o‘tib u otasiga avtomatik to‘quv dastgohini yaratishga yordam beradi. 1930 yilda Sakichi vafot etadi. Rivoyatga ko‘ra, Sakichining bolalik orzusi – avtomobil yaratish bo‘lgan va vafotidan oldin shu ish bilan mashg‘ul bo‘lishni o‘g‘li Kiichiroga vasiyat qilgan.
Shunday bo‘lganmi yoki yo‘q – noma’lum. Ammo fakt shuki, ota-bola Toyodalar yaratgan avtomatik to‘quv dastgohiga olingan patent Platt brothers & co nomli ingliz kompaniyasiga 100 ming funt sterlingga sotiladi va bu pullarni Kiichiro birinchi avtomobilini yaratish uchun sarflaydi.
Va birinchi avtomobil yaratildi – «Model A 1». Va birinchi yuk tashuvchi avtomobil ham – «Model G1».
«Model A 1» 1936 yilda konveyerga qo‘yildi. O‘sha yildayoq eksport qilina boshlandi. 1937 yilda avtomobil ishlab chiqarish departamenti asosiy kompaniyadan ajralib chiqdi, u Toyota Motor Co deb nomlandi.
Orqaroqqa qaytamiz. Toyota o‘z avtomobilini noldan ishlab chiqarmadi – kompaniya tarixi Amerika mashinalaridan nusxa ko‘chirishdan boshlangan. Ammo bu ham oson kechmagan – muhandislar u yoki bu vazifani uzoq vaqt bajara olmay yurishar edi. 1936 yilda Toyota A avtomobili yuzaga keldi. U Amerikada ishlab chiqarilgan Chrysler Airflow avtomashinasining ko‘chirmasi edi. Quyma kuzov, o‘rta to‘siqsiz peshoyna, diskalar, spitsasiz g‘ildirak – hammasi sifatli qilib chiqarilgandi. Ammo avtomobil qimmatga tushgani bois atigi 1404 dona sotilgan.
Avvalboshdan Toyodalar kompaniyasi innovatsion yondashuvlarni qo‘llaydi. Hali to‘quv dastgohlari ishlab chiqarilgan paytdayoq bir xodimning ishida muammo paydo bo‘lsa, butun ishlab chiqarish to‘xtatilar edi. Shu tarzda sifatsiz mahsulot ishlab chiqarish ehtimoli pasaytirilardi. Bu tajriba avtomashina ishlab chiqarishda ham samarali qo‘llanadi.
