Россия минтақадаги шунчаки қўшни эмас, вақт синовидан ўтган стратегик шерик ва иттифоқчи — Шавкат Мирзиёев
|01:55 / 06.06.20264 37813 мин
Президент Шавкат Мирзиёев 5 июнь куни Россиядаги Петербург халқаро иқтисодий форумининг ялпи йиғилишида нутқ сўзлади.
Фото: Президент матбуот хизматиФото: Президент матбуот хизмати
Давлат раҳбари дастлаб келажак ва глобал иқтисодиётнинг янги архитектурасига оид масалаларга тўхталди.
“Ўзбекистон минг йиллар давомида Буюк ипак йўлининг юраги бўлиб келган. Самарқанд, Бухоро ва Тошкент орқали нафақат маҳсулотлар ташилган, балки ғоя ва билимлар, маданий ва диний анъаналар бир-бирини ўзаро бойитиб келган. Шунинг учун ҳам очиқлик биз учун доимо танлов эмас, балки ҳаётий зарурат ва цивилизация коди ҳисобланган. Ҳозирги кунда у янгича маъно-мазмун касб этиб бормоқда. Ўзбекистон ва умуман, Марказий Осиё мустақил иқтисодий ўсиш марказига айланмоқда. Бу минтақада келажакнинг транспорт, технология ва демография соҳаларидаги қиёфаси намоён бўлмоқда. Ушбу маконда Шимол ва Жануб, Ғарб ва Шарқ ўртасидаги асосий коммуникациялар чорраҳаси шаклланмоқда. Кучайиб бораётган айни тенденцияни янада мустаҳкамлаш учун бизга сифат жиҳатидан янги даражадаги боғлиқлик ниҳоятда зарур. Бу ўринда нафақат анъанавий транспорт-логистика ва энергетика йўлакларини бирлаштириш, балки рақамли, тўлов ва ишлаб чиқариш инфратузилмаларини интеграция қилиш ҳақида ҳам сўз бормоқда. Кучли, бирлашган, иқтисодий жиҳатдан боғланган, очиқ ва барқарор Марказий Осиё барча шерикларимизнинг стратегик манфаатларига жавоб беради”, деди Мирзиёев.
Президент Ўзбекистон учун Россия минтақадаги шунчаки қўшни эмас, вақт синовидан ўтган стратегик шерик ва иттифоқчи эканини қайд этди.
Бугунги кунда ўзаро муносабатларимиз янги даврга қадам қўйди. Ҳамкорлик кўп даражали ва кўп қиррали тус олди. Сўнгги 10 йилда ўзаро маҳсулот айланмаси уч баробардан кўпроқ – 4 миллиард доллардан 13 миллиард долларга ошди. Россия билан ҳамкорликдаги лойиҳаларнинг умумий портфели 50 миллиард доллардан ортади.
“Энергетика соҳасидаги ҳамкорликка алоҳида тўхталиб ўтмоқчиман. Инвестиция лойиҳалари, жумладан, Россия иштирокидаги лойиҳалар ҳисобидан биз электр энергияси ишлаб чиқаришни бир ярим баробар – 58 миллиард киловатт-соатдан 87 миллиард киловатт-соатга оширдик. 2030 йилгача генерацияни 120 миллиард киловатт-соатгача кўпайтиришни режалаштирмоқдамиз. Унинг 54 фоизини қайта тикланадиган энергия манбалари ташкил этади. Бизнинг энергетика соҳасидаги қувватларимиз, шунингдек, Ўзбекистонда Россия иштирокида биринчи гибрид атом электр станциясининг ишга туширилиши ҳисобидан ҳам ортади.
Кеча АЭС қурилишининг биринчи пойдеворини қўйиш маросимида қатнашдик. Биз учун бу узоқ муддатли ривожланиш, янги муҳандислик мактабини тайёрлаш ва илғор технологияларни ўзлаштиришга қаратилган лойиҳадир.
Атомдан тинч мақсадларда фойдаланиш бўйича бошқа соҳалар – тиббиёт, қишлоқ хўжалиги, саноат ва илм-фанда ҳам ҳамкорликда иш олиб бориш ниятидамиз”, деди президент.
Ҳозирги шароитда Ўзбекистон ва Россиянинг технологиялар ва саноат соҳасидаги ҳамкорлиги фақат икки томонлама алоқалар доирасида чекланиб қолмаслиги кераклиги қайд этилди.
Мавзуга оид
“Биз саноат бўйича салоҳиятни, ресурслар, бозорлар ва компетенцияларни бирлаштиришга қодир бўлган улкан кооперация маконини яратишни мўлжал қиляпмиз. Айнан шунинг учун биз “Евроосиё технологик саноатлаштириш камари”ни шакллантириш ташаббуси билан чиқмоқдамиз. Бу саноат кооперациясининг ягона рақамли платформаси билан бирлаштирилган ишлаб чиқариш ва технологик кластерларнинг ўзаро боғлиқ тизимидир. Ушбу ташаббусни синовдан ўтган, ҳар йили Тошкентда ўтказиладиган “ИННОПРОМ. Марказий Осиё” инновацион-саноат кўргазмаси платформаси базасида амалга оширишни таклиф этамиз. Бундай ёндашув бизнес учун ҳамкорларни тўғридан-тўғри топиш ва ўзаро манфаатли алоқаларни ўрнатиш имконини беради”, деди президент.
Президент ҳамкорликни чуқурлаштириш мақсадида қўшма Рақамли экотизимни шакллантиришга киришишни таклиф этди. Илк босқичда у рақамли савдо ва шаҳар сервисларини тартибга солиш қоидаларини яқинлаштириш, Ўзбекистон ва Россия брендларини ҳамкорликдаги платформаларда илгари суриш, бандлик бўйича ягона рақамли профилни яратиш, сунъий интеллект асосида маҳсулотларни ривожлантиришни ўзида қамраб олиши мумкин. Бу бизнес учун янги бозорлар, фуқаролар учун эса даромад топишда қўшимча имкониятлар яратади.
“Айни пайтда рақамлаштиришни кенг қўллашга интилар эканмиз, ҳар қандай ўзгаришлар негизида доимо инсон туришини ёдда тутиш муҳимдир. Бугунги кунда Ўзбекистон дунёнинг энг ёш мамлакатларидан бири бўлиб, аҳолисининг ярмидан кўпини ёшлар ташкил этади. Бу шунчаки оддий статистика эмас. Бу – ривожланиш учун қувват, энергия манбаи. Бу – янги талаб. Бу – бизнинг келажагимиз. Шу боис, бизнинг вазифамиз фақат ёшларга замонавий билим беришдан иборат эмас. Ёшлар илғор компетенцияларни ўзлаштириши ва ўз салоҳиятини рўёбга чиқариши учун имкон берадиган шароитларни яратиш муҳимдир. Бу ўринда таълим ва кадрлар тайёрлаш соҳасидаги ҳамкорлик алоҳида ўрин тутади”, деди президент.
Ўзбекистонда хорижий олийгоҳларнинг 32 та, жумладан, Россия олий таълим муассасаларининг 15 та филиали фаолият юритмоқда. Бу Россиянинг хориждаги энг йирик университетлар тармоғи ҳисобланади.
Шу билан бирга, касбий таълим, айниқса, амалиётга йўналтирилган кадрлар тайёрлаш дастурларини жорий этиш муҳим аҳамиятга эга. Онлайн таълим сервислари мазкур соҳадаги самарали ҳамкорлик механизми бўлиши мумкин. Бундай сервисларнинг ишга туширилиши ёшларга ҳатто энг чекка ҳудудларда ҳам зарур билимларни олиш имконини беради. Бу меҳнат мобиллиги моделини тубдан ўзгартиради ва уни ташкил этишни сифат жиҳатидан янги даражага олиб чиқади.
Шу муносабат билан президент Инсон капиталини ривожлантириш қўшма онлайн-платформасини яратишни таклиф этди. Унинг вазифаси – таълим, касбий тайёргарлик ва меҳнат бозорини ўзаро боғлашдан иборат. Ушбу тизимда таълим дастурлари, тил ўргатиш ва ахборот технологиялари курслари, ёш тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш ва иш берувчилар билан боғланиш имкониятлари бирлаштирилиши мумкин.
Ёшлар учун бу янги иқтисодиёт сари аниқ-равшан йўналиш бўлади. Бизнес учун тайёр кадрлар базасидан фойдаланиш имкониятидир. Университетлар ва коллежлар учун бозорнинг реал талаби билан алоқа воситасидир. Ўзбекистон ва Россия учун эса энг олий қадрият бўлган инсонларга узоқ муддатли сармоядир.
“Ҳамкорлигимизнинг гуманитар асоси сифатида туризмни алоҳида кўрсатиб ўтишни истар эдим. Ушбу тармоқ ишонч иқтисодиётини ҳаммадан кўра яхшироқ шакллантиради. Одамлар Ўзбекистонга келар экан, нафақат тарихий ёдгорлик ва шаҳарларни, балки маданиятни, меҳмондўстлик, ишбилармонлик муҳити ва бизнес учун имкониятларни ҳам кўради. 2025 йилда мамлакатимизда қарийб бир миллион россиялик меҳмон бўлди, бу йил эса биз янада кўпроқ сайёҳни қабул қилишга тайёрмиз. Бунинг учун нафақат туристик инфратузилмани, балки креатив иқтисодиётни ҳам ривожлантиряпмиз. 2030 йилга бориб, унинг ялпи ички маҳсулотдаги улуши 5 фоизни ташкил этади. Бу эса ушбу ижодий соҳани иқтисодий ўсишнинг драйверларидан бирига айлантиради”, деди давлат раҳбари.
Ҳамкорликнинг маданий-гуманитар йўналишини мустаҳкамлаш мақсадида “Самарқанддан Петербурггача” креатив-туристик йўлаги лойиҳасини ишга тушириш таклиф этилди. Ушбу ташаббус санъат ва кино фестиваллари, музей кўргазмалари, гастрономия ҳафталиклари ва мусиқий тадбирларни биргаликда ташкил этишни назарда тутади. Кеча Мариинский театри ва “Эрмитаж” давлат музейида Ўзбекистон маданияти ва санъатига доир лойиҳалар бошланди.
“2026 йил мамлакатимиз учун алоҳида аҳамиятга эга. Биз тизимли ислоҳотларнинг муҳим маррасига яқинлашмоқдамиз. Бундан ўн йил олдин очиқлик, инклюзивлик ва прагматизмга таянган ҳолда, Янги Ўзбекистонни барпо этишни бошлаган эдик. Ўтган даврда узоқ муддатли ўсиш учун мустаҳкам асос – қулай ишбилармонлик муҳити, барқарор саноат базаси ва янги инфратузилма яратилди. Иқтисодиётимиз ҳажми 50 миллиард доллардан 147 миллиард долларга ошди, жорий йил эса 8 фоиздан юқори ўсишни прогноз қилмоқдамиз. Ислоҳотлар бошланганидан буён мамлакатимизга 150 миллиард доллардан ортиқ хорижий инвестициялар жалб қилинди, минглаб замонавий корхоналар ишга туширилди. Товар ва хизматлар экспорти қарийб 3 баробар ошди. Ўзбекистон ҳатто ҳозирги глобал беқарорлик шароитида ҳам барқарор ўсиш динамикасини намойиш этмоқда. Иқтисодиётимиз янада кўп қиррали бўлиб бормоқда, ички бозор кенгаймоқда, замонавий технологиялар, инфратузилма ва сифатли иш ўринларига талаб ортмоқда”, деди президент.
Ёш, фаол ва тез ўсиб бораётган аҳоли Ўзбекистоннинг муҳим устунликларидан биридир. Бу тадбиркорлик, технологиялар, сервислар ва саноатни ривожлантиришнинг узоқ муддатли базасидир.
Аммо демографик ўсиш ўз-ўзидан муваффақиятни кафолатламайди. Бу салоҳиятни кучли интеллектуал ресурс – компетенцияларга, унумдорликка, юқори қўшимча қийматли маҳсулотлар ва технологиялар яратиш қобилиятига айлантириш керак.
“Биз ислоҳотларимизнинг илк давриданоқ бозор самарадорлиги ва ижтимоий масъулиятни уйғунлаштиришга ҳаракат қилиб келяпмиз. Ўзбекистон иқтисодий ривожланиш моделининг ўзига хослиги айнан шу жиҳат билан белгиланади. Ўсиш нафақат тез суръатларда, балки барқарор, инклюзив ва одамларнинг ҳаёт сифатини оширишга йўналтирилган бўлиши лозим. Фақат сўнгги 5 йилда аҳолининг умумий даромадлари 2,5 баробар ошди. Биз учун асосий мезон бу юқори ҳаёт сифати, инсон қадр-қиммати ва ҳар бир одамнинг салоҳиятини рўёбга чиқаришдир. “Ўзбекистон – 2030” стратегияси айнан шу мақсадга эришишга хизмат қилади. Ушбу даврга қадар биз аҳоли даромадларини ўртачадан юқори даражага кўтариш, барча соҳаларни технологик ва инновацион ўсиш моделига ўтказиш, иқтисодиёт ҳажмини яна бир ярим баробар – 240 миллиард доллардан кўпроққа ошириш ниятидамиз”, деди президент.
Ўзбекистонда глобал инвестициялар учун барча шарт-шароитлар изчил шакллантирилмоқда. Қулай ишбилармонлик муҳити яратилмоқда, бозор институтлари такомиллаштирилмоқда, рақобат даражаси ва ишлаб чиқариш салоҳияти ортмоқда.
Президент ушбу форумда иштирок этаётган инвесторларни юқори қўшимча қийматли янги саноат занжирларини яратишга таклиф этди.
“Компетенцияларни, ишлаб чиқариш ва ишланмаларни чуқур маҳаллийлаштириш, шунингдек, замонавий инжиниринг ва янги экспорт йўналишларини ривожлантириш бизнинг устувор вазифамиздир. Бу бугунги кунда саноат усулида қайта ишлаш, агротехнологиялар, биокимё, робототехника, рақамли ечимлар ва сунъий интеллект каби янги иқтисодиёт шаклланаётган соҳаларда айниқса муҳимдир. Энергетика, авиация, таълим, геология ва бошқа кўплаб соҳаларда давлат-хусусий шериклик тамойили шаклида амалга оширилаётган лойиҳаларда биз ҳамкорлик учун катта салоҳиятни кўрмоқдамиз. Манфаатдор шерикларимизга нафақат ўсиб бораётган ички бозоримиз, балки қўшни мамлакатлар ва минтақаларга тўғридан-тўғри чиқиш имкониятини ҳам таклиф этамиз”, деди президент.
Ўзбекистон глобал ишбилармонлар ҳамжамияти учун ишончли ва барқарор мамлакатдир. Иқтисодиётимизнинг юқори даражада очиқлик сари ҳаракат қилаётгани етакчи рейтинг агентликлари томонидан холис тасдиқланмоқда. Фақат шу йилнинг ўзида мамлакатимиз Иқтисодий эркинлик индексида яна 14 поғона юқори кўтарилди.
Сўнгги йилларда халқаро бозорларга 16 миллиард долларлик суверен ва корпоратив облигациялар жойлаштирилди. Ўтган ойда Лондон фонд биржасида энг йирик давлат компанияларининг активларини бирлаштирган Ўзбекистон Миллий инвестиция фондининг акциялари биринчи маротаба оммавий савдога чиқарилди.
Капитал бозорини янада ривожлантириш, барқарор молиявий ва инвеститсиявий платформани шакллантириш мақсадида энг яхши стандартлар асосида ишлайдиган Тошкент халқаро молия марказини ташкил этишга киришилди. Марказнинг махсус ҳуқуқий мақомга ва солиқ имтиёзларига эга экани инвесторларга бизнес юритиш учун қулай восита ва ишончли кафолатларни тақдим этади.
Фурсатдан фойдаланиб, Шавкат Мирзиёев барчани 16-18 июнь кунлари бўлиб ўтадиган Тошкент халқаро инвестиция форумига таклиф этди. Ушбу анжуман доирасида Янги Ўзбекистоннинг янги имкониятлари ва истиқболлари билан бевосита танишиш мумкин бўлади.
“Албатта, бугунги форумнинг “Прагматик мулоқот – барқарор келажак сари йўл” деган шиори рамзий маънога эга. Чиндан ҳам айнан очиқ ва ўзаро ҳурматга асосланган мулоқот ҳозирги кунда барқарор ривожланишнинг асосий шартига айланмоқда. Ишонч, ҳамкорликка тайёрлик ва биргаликда ечим излашга интилиш бор жойда янги имкониятлар пайдо бўлади. Ўзбекистон ва Россия шериклиги бундай ҳамкорликнинг ёрқин намунасидир. Россия президенти, ҳурматли Владимир Владимирович Путинга ушбу кенг кўламли халқаро форумга таклиф этгани ҳамда Янги Ўзбекистон тараққиётининг устувор йўналишларини тақдим этиш имкониятини яратгани учун яна бир бор самимий миннатдорлик билдираман”, деди давлат раҳбари.
