Якшанба куни таъмирланган Панама каналининг очилиш маросимлари бўлиб ўтмоқда. Тўққиз йил давом этган таъмирлаш ишлари якунланди. Бугунги тадбирда хорижлик меҳмонлар ҳам қатнашмоқда. Таъмирланган каналдан илк бор Хитойнинг контейнеровоз кемаси ўтди.
Панама каналини кенгайтириш ишлари 2007 йилда бошланган бўлиб, шартномага биноан 2015 йилга бориб якунланиши керак эди. Лойиҳанинг умумий қиймати 5,3 миллиард доллар (4 миллиард евро) деб белгиланган. Кенгайтирилганидан кейин каналнинг кемаларни қабул қилиш имконияти икки баробар ортади.
Бугунги кунда Панама канали орқали жахон савдо юкларининг 5%, АҚШга тегишли юкларнинг 16% олиб ўтилади. Бироқ тахлилчилар канал замон талабларига жавоб бермаётганини айтиб келишади.
Канал қурилишига назар ташлайдиган бўлсак, унинг тарихи 500 йилга бориб тақалади. 1534 йилда Испания қироли Карлос V Атлантика ва Тинч океанларини ўзаро боғловчи канал қурилиши борасида фармойиш берган эди. У Тинч океан сохилларидаги инкларга тегишли олтинларни Атлантика океани қирғоқларига олиб келиш ва ундан кейин Испанияга элтиш мақсадида иккита океанни бирлаштиришни орзу қилган эди. Бироқ қиролнинг бу орзуси орадан 350 йил ўтиб амалга ошди.
Океанларни ўзаро боғловчи канал қуриш лойиҳаси илк бор XVI аср бошларида Альваро де Сааведра Седрон (ёки Серон) томонидан ишлаб чиқилди. Орадан кўп ўтмай Испания қироли Филипп II Панамага инженер Антонеллини жўнатади. Бироқ Антонелли Испанияга қуруқ қўл билан қайтади. Унинг фикрича, баланд тоғлар сабаб Панамада канал қуришнинг имкони йўқ экан.
Бу лойиҳага XIX аср ўрталарида яна қизиқиш пайдо бўлди. Франциянинг "Август Соломон ва К°" фирмаси хукуматга мурожаат қилиб, бу лойиҳани хаётга татбиқ қилиш учун маблағ топиш ва бу лойиҳага Россияни ҳам жалб қилиш зарурлигини маълум қилди. Россия хукумати канал қурилиши борасида Франция билан ҳамкоррлик қилишга тайёрлигини билдирди. Бироқ масофанинг узоқлиги ва маблағ йўқлиги сабаб ҳамкорлик қилишнинг имкони бўлмади.
Янги Гранада хукумати 1838 йилнинг 30 май куни қабул қилган Декретда бир қатор шартлар белгилаб қўйилди. Унда иккита океанни боғловчи темир йўл ва автомобил йўлларини қуриш Франция компаниясига топширилиши ва 10 йил мобайнида фойдаланишга топширилиши лозимлиги кўрсатиб ўтилади. 1846 йилда АҚШ хукумати Янги Гранада хукумати билан Битим имзолайди. Бу ҳужжатга кўра икки океанни боғловчи хар қандай йўлак Янги Гранада тегишли экани айтилади. 1855 йилда мазкур худудда темир йўл қурилиб, фойдаланишга топширилади. Бироқ темир йўлнинг фойдаланишга топширилиши мавжуд муаммоларни хал қилмади. Эндиликда денгиз кемаларининг йўлини яқин қилувчи канал қурилиши кун мавзусига айланди.
