Футбол ҳар тўрт ёки икки йилда бўлмайди. Барибир асосий улуш клублар футболига тўғри келиб, топ мураббийлар ҳам ўша томонда фаолият юритишса-да, футбол юлдузларининг асосий фаолияти ҳам айнан клублар футболида кечса-да, жаҳон футболи тамаддунининг йўналиши терма жамоалар иштирок этадиган турнирларда белгиланади. Нега биласизми?
Энг яхши асарлар цензура даврида, энг яхши ихтиролар дангасалик туфайли дунё юзини кўрганидек, футболда ҳам чекланганлик фактори янги ғояларга, услубларга сабаб бўлади. Клублар футболида молиявий яхши таъминланган мураббийлар энг юқори савиядаги футболчиларни олиб келиш орқали, ҳам кўп муаммоларни ҳал қилишлари мумкин, ғолиб жамоалардаги мураббийлар факторини пайқаш ҳар доим ҳам осон бўлмайди. Терма жамоа эса бошқа дунё, бу ерда чекланган футболчилар, чекланган вақт билан вазифани бажариш учун энг мақбул тактикани ўйлаб топишга мажбур бўлинади. Баъзида ўша ўйлаб топилган ғоялар, тактикалар футболнинг кейинги йўналишини белгилаб ҳам беради.
Мана шу ракурсдан қараганда, кеча тугаган жаҳон чемпионати футболга нима беради? Қандай футбол энг нуфузли турнирда намуна бўлди?
Масалан, Россия-2018 турнирига қараганимизда, кўпроқ прагматизмни кўришимиз мумкин. Кучсизроқ жамоаларнинг ҳимояга кўпроқ эътибор қаратиб, тартибли ўйин эвазига анча юқори ўринларгача етиб борганликларини олдин ҳам кўрардик. Масалан, ЖЧ-2014 турниридаги Коста-Рика. Лекин бу сафар фақат Коста-Рика ёки Швеция эмас, турнир фаворитлари ҳам кўпроқ ҳимояга эътибор беришгани, чиройли футбол билан ҳаммани ром қилиш эмас, ғалаба қозониш учун, ўйнаш эмас, курашиш учун майдонга тушишгани кўзга ташланди.
Турнирнинг энг кучли терма жамоалари бўлган Франция ва Бразилия ёрқин мисол. Бу жамоалар таркибида Неймар, Погба, Мбаппе, Коутиньо каби индивидуаллар бўлишига қарамасдан, бу футболчиларнинг ҳар бири жамоавий футбол, мураббий кўрсатмалари учун ўз услубларидан бироз чекинишди.
Ҳатто Бельгия ҳам, Тунис ва Панамага қарши ўйинларда позицион ўйин кўрсатиб, жиддий ўйинларга келганда схемасини ўзгартирди – Мертенс ўрнига ярим ҳимояга бир ўйинчини чиқариш орқали, асосан ҳимоядан тезкор ҳужумга асосланган 4-3-3 схемасига ўзгарди.
Худди шу фикрни Францияга нисбатан ҳам ишлатишимиз мумкин. Эсингизда бўлса, Австралияга қарши дастлабки ўйинда Франция олдинда Дембеле – Мбаппе – Гризманн учлиги билан, кўпроқ комбинацион футбол ва ўрта масофадаги пасларга асосланиб ўйнашга ҳаракат қилган эди. Ва айнан ўша ўйин Франциянинг учун кўпроқ қийинчилик туғдирганди. Кейин эса, Дешам Дембеле ўрнига «таргетмен» туширишга қарор қилди – Жиру асосий таркибда, Мбаппе ва Гризманн энди орқароқдан ҳаракат қилиб, зоналар очиш билан шуғулланишди. Погбанинг вазифаси рақиб жарима майдони яқинида тўпни назорат қилиш эмас, тезда бўш зоналарга етказиш бўлди.
