Биринчи мақола. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2019 йил 5 апрелдаги “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролик қонунчилигини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармойиши ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий ҳаётимиздаги муҳим воқеа бўлди.
Фармойишда 1995-1996 йилларда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси “ўтиш даври”нинг кенг кўламли ўзгаришларини тартибга солишда муҳим роль ўйнагани ҳамда иқтисодиётни либераллаштириш, иқтисодий муносабатларни тартибга солишда давлат иштирокини камайтириш, хусусий мулк кафолатларини ҳимоя қилишни кучайтириш, тадбиркорликнинг ривожланишини рағбатлантириш ва хорижий инвестицияларни фаол жалб этиш бўйича устивор вазифаларни белгилаб берганлиги алоҳида таъкидланади.
Аммо Фуқаролик кодексида бозор иқтисодиётини янада чуқурлаштириш, қулай инвестиция ва ишбилармонлик муҳитини шакллантириш, халқаро рейтингда мамлакат ўрнини яхшилашга салбий таъсир этувчи жиддий камчилик ва бўшлиқлар мавжудлигига ҳам эътибор қаратилади.
Ана шундай камчилик ва бўшлиқларни бартараф этиш мақсадида қабул қилинган Фармойиш Ўзбекистон Республикаси фуқаролик қонунчилигини янада такомиллаштиришнинг устувор йўналишларини ўзида акс эттирганлиги билан ҳам аҳамиятлидир.
Устивор йўналишлар сифатида эса:
- фуқаролик қонунчилиги нормаларини тизимлаштириш ва унификация қилиш, уларнинг энг намунали хорижий амалиётлар билан уйғунлигини таъминлаш, шунингдек, ушбу соҳада илғор халқаро стандартларни имплементация қилиш;
- хусусий мулк дахлсизлиги кафолатларини таъминлайдиган, жисмоний ва юридик шахсларнинг, айниқса тадбиркорларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қиладиган самарали фуқаролик-ҳуқуқий механизмларни белгилаш;
- оммавий ва фуқаролик ҳуқуқ нормаларини аниқ чегаралаш, иқтисодиётни бошқаришда маъмурий-буйруқбозлик тамойилларига асосланган, ўз аҳамиятини йўқотган ва эскириб қолган қоидаларни чиқариб ташлаш;
- давлат-хусусий шериклиги, кластерлик ишлаб чиқариши, электрон тижорат, крипто-валюта айланмаси, ер участкаларини хусусийлаштириш, улушли қурилиш ва бошқа замонавий фуқаролик-ҳуқуқий институтлар ва иқтисодий муносабатлар шаклларини ҳуқуқий тартибга солишни таъминлаш вазифалари белгиланган.
Ушбу Фармойиш асосида “Ўзбекистон Республикасининг фуқаролик қонунчилигини такомиллаштириш концепцияси” ҳам тасдиқланганини қайд этиш жоиз. Мазкур Концепциянинг кириш қисмида фуқаролик-ҳуқуқий тартибга солишнинг энг муҳим қоидаларини белгиловчи Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик Кодекси бугунги иқтисодий муносабатлар талаби ва халқаро стандартларга етарли даражада жавоб бера олмаётганлигининг сабаблари атрофлича таҳлил этилиб, бу борадаги муаммоларни ҳал этишнинг аниқ йўллари ҳам кўрсатиб ўтилган. Масалан, унда:
