Хитой эпидемия сабабчиси сифатида кўрилмоқда
Хитойнинг Уҳан шаҳридан тарқалган ва қисқа муддат ичида бутун дунё бўйлаб 175 мингдан ортиқ одам ўлимига сабаб бўлган Covid-19 эпидемиясининг пайдо бўлиши ва эҳтимолий оқибатлари Вашингтон кун тартибида турган энг муҳим масалалардан бирига айланди. Қарийб тўрт ойдан бери давом этаётган мунозараларда аввалига иштирок этмаган Дональд Трамп маъмурияти сўнгги пайтларда Хитойга қарши қаратилган айбловлар оташини янада оловлантириб, Чинни эпидемия сабабчиси сифатида кўрсатишга уринмоқда.
Маълумки, Covid-19 вируси илк бор 2019 йил декабрда Хитойнинг Хубэй провинциясида жойлашган Уҳан шаҳридаги денгиз маҳсулотлари бозорида бўлган одамларда аниқланганди. Ушбу эпидемия тарқалган дастлабки кунларданоқ унинг халқаро сиёсатга, шунингдек, инсонлар саломатлиги ва кундалик ҳаётга қандай таъсир кўрсатиши ҳақида мунозаралар авж олди. Вирус сунъийми ёки табиийми, деган баҳсларга қўшимча ўлароқ, унинг глобал кучлар томонидан биологик қурол сифатида қўлланган-қўлланмагани хусусидаги саволлар ҳам ўртага чиқа бошлади.
«Хитой вируси» ибораси қандай туғилди?
Nature Medicine журналида чоп этилган бир тадқиқотда Covid-19’нинг генетик кетма-кетлиги ҳар томонлама чуқур таҳлил қилингани, натижалар эса вируснинг сунъий равишда ёки лаборатория муҳитида яратилмаганини кўрсатгани маълум қилинганди.
Таъкидлаш жоизки, АҚШда яқин кунларгача вирус сунъий тарзда яратилганига оид ҳеч қандай далил йўқ эди. Албатта, Вашингтон сўнгги ҳафталарда вирус келиб чиқишини Хитойга боғлашдан фойдаланаётгани ва барча бўлиб ўтган ишларда уни айбдор қилишга уринаётгани кўриниб турибди.
АҚШ президенти Дональд Трамп ўзининг эпидемия билан боғлиқ илк баёнотида Хитой ҳукуматининг эпидемияга қарши курашини юқори баҳолаганди. Бироқ вирус АҚШда ҳам тезлик билан тарқала бошлагач, март ойи ўрталаридан эътиборан у Covid-19’ни «Хитой вируси» деб атай бошлади.
Трамп ўз гапларини хаспўшлашга уринмоқда
Трампнинг бу тарзда тавр ўзгартириши мамлакат ички сиёсати билан боғлиқ, деб тахмин қилинмоқда. Чунки у дастлаб эпидемияни етарлича баҳоламагани учун танқид қилинган эди. Энди эса АҚШнинг мувозанати бузила бошлаши билан Трамп Хитойни айблаш орқали ўзи олдин гапирган гапларни хаспўшлашга уринмоқда. Қолаверса, президентлик сайловлари тобора яқинлашар экан, у иқтисодий йўқотишлар ва кўп сонли ўлимларнинг сайловга ўтказадиган таъсирини камайтириш учун Хитойни айблаш йўлидан бормоқда. Айни пайтда Трамп Конгресс ва илмий марказлар томонидан Хитойга қарши илгари сурилаётган далилларга бефарқ бўлишни ҳам истамаяпти.
