– Дилором Алимовна, коронавируснинг асосий ҳужуми ўпкага бўлаётгани, асоратлар ҳам шу сабабли туғилаётгани шубҳасиз. Умуман, бу вируснинг ўпкага таъсири ҳақида сўзлаб берсангиз?
– Коронавирус бўйича экспертлар тавсиясига кўра, COVID-19'нинг ўпкани қанчалик зарарлагани компьютер томографияси орқали аниқланади. Таҳлиллар ўпка тўқималарининг бузилиш даражасини аниқ кўрсатади. Италиялик олимлар COVID-19'ни «томирлар ичидаги тарқалган коагуляция (тромбоз)» деб таъкидлайдилар. Шунингдек, бу касалликда қон қуюлади, қуюлган қон эса ўпкада кислород билан тўйина олмайди, деган фикрни билдирадилар. COVID-19'да юзага келадиган қон реологияси бузилиши, интоксикация туфайли юрак қон-томир тизими ва бошқа органларда тизимли ўзгаришлар кузатилишини текширувлар асосида тасдиқлайдилар.
COVID-19 бўйича экспертларнинг аниқлашича, коронавирусдан соғайиш даврида, касалликнинг оғир кечишидан сўнг фиброз ўзгаришлар ўпкада кузатилиб, ўпка фаолиятида нафас олиш функцияси тикланиб, ҳансираш ўтиб кетиши, жисмоний юкламаларни бемор яхши кўтара олиши касалланиш даражасига боғлиқ ҳолда кечади. Хасталик қай даражада тузалганини фақат функционал текширувлар, жумладан рентген орқали аниқ кўриш мумкин.
– Бугунги кундаги ўлим кўрсаткичларида COVID-19 тасдиқланган беморларгина қайд этиляпти, аммо пневмония киритилмаяпти. Сизнингча, пневмонияга чалиниш ва ундан ўлим ҳолатлари қай даражада ошган?
– Чиндан ҳам ўлимлар сони рўйхатига фақат касаллик тасдиқланган ҳолатлар киритилади ва бу тўғри. Хитой, Исроил ва АҚШ тадқиқотчиларининг фикрича, ўпка коронавирусдан зарарланганда унинг ҳолати пневмониядагидан фарқ қилади. Бунда ҳам фактни тасдиқлаш учун албатта беморлар коронавирусга қайта тест топшириши, компьютер томографияси орқали текширилиши лозим деб таъкидланади.
Экспертлар маълумотларида коронавирусга чалинганларнинг 80 фоизга яқини COVID-19 касаллигини енгил ўтказиши, аммо 5 фоиз бемор оғир касалланиб, улар махсус касалхоналарга жойлаштирилиб реаниматологлар ёрдами ҳам зарур бўлиши таҳлил этилган.
– Чекувчиларнинг COVID-19'га чалиниши касаллик кечишини қай даражада оғирлаштиради?
– COVID-19 – бу вирус, биринчи навбатда нафас аъзолари, ўпкани зарарлайди. Агар одам бу вирусни юқтириб олса, касалликнинг интоксикация аломатлари турлича кечади. Тадқиқотлардан маълумки, тамаки чекиш пневмония ёки гриппга чалинган инсонларда хасталикни кучайтиради.
Чекиш ўпканинг шиллиқ қаватини шикастлаб, респиратор клиренсни бузади, яъни патоген бактерия ва вирусларни нафас аъзоларидан кам миқдорда тозалаб чиқаради, натижада организм улардан қутула олмайди. Демак, чекувчилар коронавирус билан касалланса, ҳаётини хавф остига қўйиши мумкин.
