Баъзи кишиларга нисбатан, «Шу одамнинг қандайдир сири бор, сурони босади», дейишади. Шоирлар ичида ҳам ана шундай сирли шахслар бўлади. Уларга рўпара келганингда ўзингни йиғиштиришга, гапларингни тарозига солиб сўйлашга, хуллас, жиддийроқ кўринишга беихтиёр уринасан. Бу жиҳат мазкур одамнинг келбати, саҳти-сумбати билангина боғлиқ эмас.
Хўп, Шавкат Раҳмоннинг сири, салобати нимада эди?
* * *
Устоз Шавкат Раҳмонни биринчи марта 1988 йил август ойида «Дўрмон»да ўтказилган ёш ижодкорлар семинарида кўрганман. Омадим чопиб, у киши раҳбарлик қилган гуруҳга тушиб қолибман. Омадимга бир қувонсам, чиғириқдан ўтаманми-йўқми деб ўн қайғураман. Семинарда Шавкат акадан ташқари Омон Матжон, Усмон Азим, Хуршид Даврон, раҳматли Азим Суюн ва яна кўплаб шеърият юлдузлари иштирок этганди. Ҳозир ном чиқарган тенгдошларимнинг аксари ўшанда кашф этилган. Айниқса, дўстимиз Ғулом Мирзонинг ўйноқи ва ўзига хос латиф шеърлари тоза шов-шув бўлганди.
Мен ўзимча услубий тажрибалар қилиб, гоҳ Муҳаммад акаларга, гоҳ япон хойкуларига тақлидан машқда юрган пайтларим эди. Лекин мен энг оригинал шоир деб, албатта, Шавкат Раҳмонни тан олардим. Очиғини айтсам, унинг туғёни баланд, қофиялари чийралган шеърларига ўхшатиб ёзишни хаёлимга келтиролмасдим. Шоир сўзларининг кескирлиги, қиррадорлиги, миллийлиги менда ҳавас уйғотгани аниқ.
Тобора тушларим қизиқ тус олар,
Тобора қисқарар қуш тушларидай.
Кўпинча учаман, узоқ учаман
Шундоқ теракларнинг уч-учларида...
Шу билан бирга, жасорат балқиб турган руҳи бутун шеър эгасининг ғойибона салобатини ҳам ҳис қилиб турардим.
Қуръа эълон қилиниб, гуруҳлар ажралгач, бирдан кўнглимда Шавкат Раҳмондек улуғ шоир менинг рамақижон битикларимга қандай муносабат билдирар экан, ҳарҳолда, тақлидимни илғаб қолиб, «Сиз, болажон, яхшиси, бошқа юмуш пайида бўлинг, дард ҳам, дармон ҳам йўқ», деворса-чи, деган ҳадик бош кўтарди. Фарғонада курсдошларим билан «энг урфдаги шоир» деб Шавкат Раҳмонни билардик, «Уйғоқ тоғлар» китобини аксаримиз ёд олгандик. Тошкентга йўлга чиқаётганимда кўпчилик қизлар устоздан дастхат олиб келинг, деб китобларидан берворишганди.
Ўша даврда шоирлар бугунги блогерлар вазифасини ҳам ўтаб, турли ижтимоий муаммоларни кўтариб чиқарди. Ҳозир шеърият қанчалик «ўз кўнгли»га кириб кетган бўлса, унда кўнгилга урадиган даражада бозорбоп мавзулар қофияга солинарди. Тўғри, у шеърларнинг кўпчилиги бугун ўқилмайди, эсланмайди ҳам. Лекин истеъдод («Бир минг бир юз бир шоир» шеърида уқтирилганидек) ҳар қандай муҳитда ҳам ўлмас асарларини ёзаверар экан.
