Ўзбекистонда ўтган 2020 йилда аҳолининг катта қисми коронавирусга чалиниб соғайгани ҳақида норасмий тахминлар айтилаётган эди. Йил охирига бориб касалланиш ҳолатлари кескин камайиб кетгани жамоавий иммунитет шаклланганининг белгисидек кўринган эди.
Бироқ орадан ярим йил ўтиб, COVID-19'нинг янги тўлқини кенг миқёсда авж олиб кетди. Калифорния университети профессори, вирусолог Шароф Тугизовнинг сўзларига кўра, айни пайтга келиб жамоавий иммунитет ғояси ечим бўла олмаслиги маълум бўлган.
“Бошида шундай назария бор эди. Бу назария ишламади”, – деди Тугизов “Америка овози”га берган интервьюсида.
Профессорнинг тушунтиришича, коронавирусга чалиниб соғайган одамларда бу вирусга нисбатан шаклланадиган иммунитет кучли эмаслиги аён бўлмоқда.
“Мана шу вазиятда вакцина керак. Нима учун? Вакцина коронавируснинг битта оқсилига нисбатан организмда иммунитет чақиради. Бу иммунитет вирусга чалиниб соғайгандан кейин пайдо бўладиган иммунитетдан кўра яхшироқ, чунки коронавируснинг 30та гени бор. Битта специфик генга қарши шаклланган иммунитет 30та генга қарши шаклланган иммунитетдан кучлироқ бўлади”, – деди профессор.
Шароф Тугизовнинг айтишича, вакциналар организмда коронавируснинг S генига нисбатан специфик сезувчанликни ҳосил қилади. Коронавирус айни шу ген (тож шаклидаги оқсил) ёрдамида инсон ҳужайрасига кира олади.
“Ўтган йили коронавирусга чалиниб соғайган одамларга эмланиш зарурати бўлмаса керак, деган фикрда эдим. Бугун эса аксинча, чунки касалланиб чиққандан кейин шаклланадиган иммунитет жуда суст эканини кўряпмиз.
Умуман, [нафақат SARS-CoV-2, балки бошқа кўплаб] коронавирусларга нисбатан одамларда шаклланадиган иммунитет кучли бўлмайди. Коронавирусларнинг пандемик бўлмаган тўртта бошқа штаммлари бор, уларга қарши иммунитет 1 йилга етар-етмас.
Масалан, герпес вирусига қарши иммунитет бутун умрга етади. Коронавируслар эса, агар вакцина бўлмаса, кучли иммунитет чақириши қийин”, – дейди вирусолог.
Тугизов дунё миқёсида фойдаланилаётган 4-5 хил вакцинанинг самарадорлиги ва хавфсизлигига нисбатан ҳеч қандай шубҳага ўрин йўқлиги, 1 миллиарддан кўпроқ одам тўлиқ вакцина олиб бўлганини айтаркан, бу жараённи тезлаштириш зарурлигини таъкидлади.
Олимга кўра, эмлаш суръати қанча суст бўлса, вируснинг вакциналар таъсир қилмайдиган янги штаммлари пайдо бўлиши эҳтимоли ҳам шунча кўп бўлади.
