НАТОнинг Мадриддаги саммити иштирокчилари альянс хавфсизлиги бўйича 2030 йилга қадар амал қилувчи янги стратегик концепцияни қабул қилишди, унда Россия асосий таҳдид сифатида келтирилган. НАТО давлатлари Кремлнинг Украинага қарши тажовузи халқаро тинчлик ва барқарорликка путур етказганини маълум қилишган, шунингдек тезкор ҳаракатланиш кучлари сони оширилади. Шу билан бир вақтда АҚШ президенти Жо Байден Россиянинг Украинага ҳужумига жавобан Европадаги Америка ҳарбий контингенти кенгайтирилиши ҳақида расман эълон қилди.
Мадрид саммити чоғида НАТО Россияга нисбатан расмий муносабатини ўзгартирди, бу давлат 2010 йилдан буён альянснинг «стратегик ҳамкори» саналган. Чоршанба куни қабул қилинган декларацияда шундай дейилади: «Россия Федерацияси иттифоқчилар хавфсизлигига, шунингдек Евроатлантика минтақасидаги тинчлик ва барқарорликка энг асосий ва бевосита таҳдид ҳисобланади».
Ҳужжатда Россиянинг Украинага бостириб кириши «халқаро ҳуқуқнинг қўпол равишда бузилиши» деб аталган. Альянс Москвани «бутун дунё бўйлаб миллиардлаб одамларга таъсир кўрсатаётган озиқ-овқат ва энергетика инқирозини қасддан кучайтириш»да айблаган. Ғарб давлатлари Украина портлари блокадасида Россияни айбдор ҳисоблайди, бу туфайли Киев ўз озиқ-овқат маҳсулотларини жаҳон бозорига чиқара олмаяпти.
Саммит якунида маъқулланган концепция Украинага бундан буён ҳарбий ва молиявий ёрдам кўрсатишни давом эттириш бўйича ваъдаларни ўз ичига олади, матнда ушбу давлат НАТОнинг «яқин ҳамкори» деб аталган. Альянс бош котиби Йенс Столтенберг блок Украинани зарур бўлган вақтга қадар қўллаб-қувватлаши ва келгусида Украина қуролли кучлари совет қуролларидан НАТО қуролларига ўтиши таъминланишини маълум қилган.
Россия кўп марта НАТОнинг шарққа қараб кенгайишига, хусусан Варшава келишувининг собиқ иштирокчилари ва ўтмишда СССР таркибида бўлган Болтиқбўйи давлатлари альянсга киришига қарши чиққан. Шунингдек, Кремлдагилар Украинага нисбатан ҳарбий тажовузни ушбу мамлакатнинг келгусида Шимолий Атлантика альянсига кирмоқчи бўлаётгани билан оқламоқчи бўлган.
Декларацияда Украина келгусида альянс аъзоси бўлиши мумкинлиги борасида ҳеч қандай гап йўқ, аммо НАТО «Евроатлантикада тинчлик, барқарорлик ва умумий хавфсизлик мақсадларини қўллаб-қувватлаш учун Босния ва Герцеговина, Грузия ва Украина билан ҳамкор алоқаларини ривожлантириш»ни ваъда қилган. «Биз 2008 йилги Бухарест саммитида қабул қилинган қарорларимизни ҳамда Грузия ва Украинага оид кейинги барча қарорларимизни яна бир бор тасдиқлаймиз», дейилган ҳужжатда.
