Таълим тизимидаги сифат самарадорлигининг асосий кўрсаткичлари ўқув дарсликларининг сифати, ўқитувчилар билан таъминланганлик даражаси, уларнинг малакаси, мактаблар инфратузилмаси ва ота-оналарнинг фарзанди таълимидаги иштироки билан боғлиқ. Бу ҳақда Макроиқтисодий ва ҳудудий тадқиқотлар институти ёзмоқда. Институт омиллар кесимида ўз таҳлилларини эълон қилди.
Мактаблар инфратузилмаси
2022-2023 ўқув йилига келиб Ўзбекистондаги мактаблар сони 10 522 тага етган. Уларнинг 62,5 фоизи, яъни 6 571 таси қишлоқларда жойлашган. Ҳозирга келиб ўқувчилар сони 6 461 741 нафарни ташкил этади, уларнинг 0,71 фоизи хусусий мактабларда.
Маълумотларга кўра, ҳозирги мактаблар 5 283 916 нафар ўқувчи учун мўлжалланган, яъни битта ўринга 1,2 нафар ўқувчи тўғри келади. Бунинг оқибатида республикадаги умумтаълим мактабларининг 0,1 фоизи (13 та) учта сменада ва 73,1 фоизи (7 521 та) иккита сменада ишлайди. Иккинчи ва учинчи сменада ўқийдиган ўқувчилар сони 2,1 миллиондан ошиқ бўлиб, жами ўқувчиларнинг 33 фоизини ташкил этади.
Умумтаълим мактабларининг 35,8 фоизида ошхона ёки буфет, 5 фоизида кутубхона, 21 фоизида спорт зали йўқ. Мактабларнинг бор-йўғи 30 фоизи канализацияга эга, қолганида мавжуд эмас. Республикадаги 15,9 фоиз, 1 658 та таълим муассасаси капитал таъмирга муҳтож, уларнинг 63 фоизи қишлоқ ҳудудларида жойлашган.
Ўрганишларга кўра, Бухоро вилоятидан ташқари барча ҳудудларда таъмирлашга муҳтож мактаблар мавжуд. Бу мактабларнинг катта қисми Тошкент (219 та), Сурхондарё (209 та) ва Қашқадарё (204 та) вилоятларида жойлашган.
Мактабларнинг 4,3 фоизи, 451 таси авария ҳолатида, уларнинг ҳам катта қисми, яъни 60,7 фоизи қишлоқ жойларига тўғри келади. Компютерларнинг 71,6 фоизи интернет тармоғига уланган, 28,4 фоизи эса уланмаган, қишлоқ жойларда эса 69,4 фоизи уланган, 30,6 фоизида йўқ.
Ўқитувчилар билан таъминланиш даражаси
МҲТИнинг ёзишича, 2022-2023 ўқув йилида ўқитувчилар сони ўриндошларсиз 521 минг нафардан ошган, ўқувчилар сони эса деярли 6,5 миллион нафарни ташкил этган. Институтга кўра, бундан келиб чиқилса, ҳар бир ўқитувчига 12,4 нафар ўқувчи тўғри келади.
2018-2022 йиллар оралиғида давр бошига нисбатан республикада синфлар сони 10,5 фоизга ва ўқитувчилар сони 15,1 фоизга ўсган. Тошкент шаҳридан ташқари барча ҳудудларда ўқитувчилар сонининг ўсиши синфлар сонидаги ўсишдан юқори бўлган. Бу эса ўз навбатида Тошкент шаҳридаги ўқитувчиларга юкламанинг ошишига олиб келади.
