АҚШнинг сайланган президенти Панама каналидаги транзит тўловини туширишни талаб этиб, Хитойнинг бу сув йўлида эканидан норозилигини билдирди. У шартнома шартларига амал қилинмаса, Америка қурган бу канални қайтариб олиш билан таҳдид қилди. Панама президенти эса бу давлат суверенитети билан боғлиқ масала эканини эслатди.
“Welcome to the united states Canal” – АҚШ каналига хуш хуш келибсиз”. 22 декабр куни АҚШнинг сайланган президенти Доналд Трамп ижтимоий тармоқдаги ўз саҳифаларида шу постни қолдирди. Сиёсатчи бу билан Панама каналини АҚШга қайтариши мумкинлигидан огоҳлантирган. Bloomberg хабарига кўра, сайланган президент Панамадан Америка ҳарбий ва савдо кемаларининг Панама канали орқали ўтиши учун транзит тўловларини пасайтиришни талаб қилди. Акс ҳолда у канални АҚШга қайтариш билан таҳдид қилмоқда. Аслида ушбу канални Қўшма Штатлар қурган, унинг узунлиги 51 миля ёки 82 километр ва канални қуриш ишлари 1914 йилда якунланган.
Собиқ президент Жимми Картер имзолаган шартномага мувофиқ, 1999 йилга келибгина бу канал Панамага берилган. Айни шу қарорни Трамп аҳмоқона деб атаяпти. Унинг таъкидлашича, Панама канали АҚШ учун ҳаётий аҳамиятга эга, у давлат иқтисодиёти ва миллий хавфсизлигига бевосита таъсир қилади. Трамп айни даврда Хитойнинг ҳам Панама каналидан фойдаланаётганидан норози эканини билдирган. Бу канални топшириш бўйича битим шартларига зид эканини қўшимча қилган.
“У кимнингдир манфаати учун эмас, балки биз ва Панама билан ҳамкорлик белгиси сифатида топширилган. Агар ушбу хайр-эҳсоннинг ҳам ахлоқий, ҳам ҳуқуқий тамойилларига риоя қилинмаса, биз Панама каналининг савол-жавобсиз тўлиқ қайтарилишини талаб қиламиз” – Доналд Трамп
Президент Жимми Картер раҳбарлиги даврида бу канал бир доллар эвазига бериб юборилганида уни фақат Панаманинг ўзи бошқариши керак эди, Хитой ёки бошқа давлат эмас, дея қўшимча қилган Трамп.
Айтиб ўтиш керакки, ростдан ҳам АҚШ каналнинг энг йирик фойдаланувчиси бўлиб, ҳар йили транзит юкларининг қарийб 4 дан бир қисми шу каналдан ўтади. Транзит оқимининг 70 фоиздан ортиғи АҚШ портларига ёки улардан йўналтирилади.
Трампнинг канални қайтариб олиш билан қилган таҳдидига Панама президенти Хосе Раул Мулино жавоб қайтарди. Президентнинг сўзларига кўра, канал Панамага тегишли ва мамлакат тарихининг бўлаги ҳисобланади. Давлат мустақиллиги ва суверенитети музокара мавзуси бўлиши мумкин эмас, дейди Панама раҳбари.
“Панама каналининг ҳар бир метри Панамага тегишли ва шундай бўлади. Мамлакатимиз суверенитети ва мустақиллиги муҳокама мавзуси бўлиши мумкин эмас” – Панама президенти Хосе Раул Мулино
