Францияда кенг кўламли намойишлар: 200 га яқин киши ҳибсга олинган, транспорт коллапси юзага келган

Чоршанба куни эрта тонгда бутун Франция бўйлаб Bloquons Tout («Ҳамма нарсани блоклаймиз») ҳаракати томонидан ташкил этилган норозилик намойишлари бошланди. Намойишчилар автомагистралларни тўсиб, темирйўл транспорти фаолиятини издан чиқарган. Расмийларга кўра, ўнлаб одамлар ҳибсга олинган, бутун мамлакат бўйлаб хавфсизлик кучлари жойлаштирилган.

Ички ишлар вазири Бруно Ретайо чоршанба куни эрталаб журналистларга мамлакат бўйлаб хавфсизлик кучларининг 80 минг ходими (Парижда 6 минг) жойлаштирилгани ҳақида маълум қилди. Франция оммавий ахборот воситалари намойишларда 100 минггача одам иштирок этишини кутмоқда.

«Биз бутун мамлакат бўйлаб акцияларга олиб келадиган сафарбарликка дуч келиш хавфи остида турибмиз», – деган Ретайо.

Унинг сўзларига кўра, аллақачон 200 га яқин одам ҳибсга олинган.

Ретайонинг қайд этишича, Бордо шаҳрида капюшонка кийган 50 га яқин киши йўлларни тўсиб қўйишга ҳаракат қилган, Тулузада эса кабел линиясидаги ёнғин Франция жануби-ғарбидаги Тулуза ва Ош ўртасидаги ҳаракатда узилишларга олиб келган.

Парижда ҳам тунда алоҳида акциялар бўлиб ўтган, бироқ вазир тафсилотларни келтирмади. Париж полицияси ҳозиргача 75 киши ҳибсга олинганини маълум қилди, бироқ бу одамлар қаерда ва нима учун ҳибсга олингани ҳақида ҳам батафсил маълумот берилмади.

Vinci автомобил йўллари оператори Франция бўйлаб, жумладан, Марсел, Монпеле, Нант ва Лион автомобил йўлларида норозилик намойишлари ва йўллардаги ҳаракатда кузатилаётган узилишлар ҳақида хабар берди.

Франциянинг давлат темирйўл оператори SNCF ўз фаолиятида (TER ва Intercités поездлари ҳаракатида) узилишлар бўлишига тайёрланмоқда. Норозилик намойишлари TGV тезюрар поездлари тармоғига таъсир қилмаслиги кутилмоқда.

Бугун эрталаб SNCF ўтган тунда «икки ёвузлик акти» Франция жанубидаги баъзи поездлар ҳаракатини тўхтатиб қўйганини маълум қилди.

Мамлакат жануби-ғарбида жойлашган Ло-э-Гаронна департаменти ҳудудидаги Марманд ва Ажен шаҳарлари оралиғида иккита «кабел шикастланиши» аниқланди, бу «Бордо ва Тулуза ўртасидаги темирйўл қатнови бузилишига олиб келди», деб хабар берди SNCF. Тулуза чеккасидаги Коломя шаҳридаги яна бир шикастланиш поездлар ҳаракатида узилишига олиб келган.

Сиёсий инқироз

«Ҳамма нарсани блоклаймиз» ҳаракати шу ёзда ижтимоий тармоқларда машҳурликка эришди ва уни аллақачон 2018 йилда ёқилғи нархи ошишига қарши норозилик билдириш билан бошлаган, аммо тез орада президент Эммануэл Макроннинг иқтисодий ислоҳотларига қарши кенг кўламли норозилик ҳаракатига айланган «сариқ нимчалилар»га қиёслашмоқда. Ушбу ҳаракат фаоллари Франция сиёсий тизимини энди ўз вазифасига жавоб бермайди, деб ҳисобламоқда.

Таҳлилчилар фикрича, ҳаракат ўнгчи гуруҳлар орасида юзага келган, аммо кейинчалик уни сўллар ва ўта сўллар эгаллаган.

Намойишлар Франциядаги сиёсий кескинликни юмшатишга ёрдам бермаслиги аниқ: икки кун олдин парламент бош вазир Франсуа Байруга ишончсизлик вотуми эълон қилди ва уни истеъфога чиқишга мажбур қилди. Сешанба куни Макрон икки йилдан камроқ вақт ичида бешинчи бош вазирни тайинлади – у 39 ёшли Себастян Лекорню бўлди.

Лекорню – Макроннинг иттифоқчиси бўлиб, бу лавозим учун фаворитлардан бири эди. У сўнгги уч йил давомида мудофаа вазири лавозимида ишлаб, Россиянинг Украинадаги урушига Франциянинг реакция кўрсатишига алоҳида эътибор қаратган.

У ўзидан олдинги вазир Франсуа Байру тўқнашган вазифани ҳал қилиши талаб этилади: Франциянинг ўсиб бораётган давлат қарзини қисқартириш – бу йил бошига келиб 3,3 триллион еврога етди ва мамлакат ялпи ички маҳсулотининг 114 фоизини ташкил этди.

Байру бюджетни 44 млрд еврога қисқартириш ва бир вақтнинг ўзида иккита умуммиллий дам олиш кунини бекор қилишни таклиф қилди. Бунга парламентдаги ўнглар ҳам, сўллар ҳам қарши чиқди, Байру ҳукуматга ишонч билдириш бўйича овоз бериш жараёнини бошлади ва унда муваффақиятсизликка учради.

Байру 2024 йил декабридан бошлаб тўққиз ой бош вазир бўлди. Аввалги бош вазир Мишел Барне бу лавозимда уч ой ишлаган, ундан олдин президент партиясининг ҳозирги бош котиби Габриэл Аттал ҳукуматни 2024 йилнинг январидан сентябригача саккиз ой бошқарган.

Елисей саройи баёнотида айтилишича, Лекорнюга Франциянинг навбатдаги бюджетини қабул қилиш учун сиёсий партиялар билан маслаҳатлашувлар ўтказиш вазифаси топширилган.

Лекорнюнинг ҳукумат раҳбарлигига тайинланиши марказчилар томонидан ижобий қабул қилинди. Марин Ле Пеннинг ўнг қанотдаги «Миллий бирлик» партияси ҳам ҳозирча янги бош вазир билан ҳамкорлик қилишга тайёрлигини билдирмоқда.

Аммо бу тайинлов «Бўйсунмас Франция» радикал сўл партияси раҳбари Жан-Люк Меланшонга маъқул эмас: у ҳеч нарса ўзгармади, Макрон эса президент лавозимидан кетиши керак, деб ҳисоблайди. Меланшон аллақачон унинг партияси янги ҳукуматга ишонч масаласини ҳам овозга қўйиши ҳақида огоҳлантирган.