Олтин ва кумуш нархи тарихий энг юқори кўрсаткичга кўтарилди

АҚШ президенти Доналд Трамп Германия ва яна еттита Европа мамлакатига нисбатан, уларнинг Гренландия бўйича позицияси сабаб, 10 фоизлик савдо божларини жорий этиш ҳақида навбатдаги баёнотларни берганидан кейин жаҳон бозорида олтин ва кумуш нархлари янги максимумларга чиқди. Душанба, 19 январ куни эрталаб биржа ҳафтаси Осиё фонд бозорларида бошлангач, “асосий ҳимоя активи” ҳисобланадиган олтин нархи 4690,59 долларгача, кумуш нархи эса 94,12 долларгача кўтарилди.

Айни пайтда, эҳтимолий савдо уруши бошланиши мумкинлиги ҳақидаги янги хавотирлар фонида фонд бозорларининг катта қисми пасайди. Япониянинг Nikkei индекси 1,4 фоизга тушди, Япониядан ташқари Осиё—Тинч океани минтақаси акцияларини қамраб олувчи энг кенг MSCI индекси эса 0,3 фоизга камайди. Доллар курси иена ва швейцар франкига нисбатан пасайди, евро ҳамда фунт стерлинг эса кўтарилди, нефт нархлари эса ўзгаришсиз қолди.

Доналд Трамп 17 январ куни 1 февралдан бошлаб Германия, Дания, Буюк Британия, Нидерландия, Норвегия, Финландия, Франция ва Швеция учун АҚШга етказиб бериладиган товарларга 10 фоизлик тариф қўлланишини эълон қилди. АҚШ президенти сўзларига кўра, 1 июндан божлар 25 фоизгача оширилади. Reuters агентлиги аниқлашича, ушбу тарифлар амалдаги божларга қўшимча равишда жорий этилади. Трампнинг айтишича, йиғимлар “Гренландияни тўлиқ ва якуний сотиб олиш бўйича келишувга эришилмагунча” ундирилади. У қўшимча қилиб, АҚШ “бу операцияни 150 йилдан ортиқ вақтдан бери амалга оширишга урингани”, бироқ Дания рад этиб келганини айтган.

АҚШ президенти орол устидан назорат ўрнатиш истагини бир неча бор билдирган, бу ғояни у илк бор 2019 йилда — биринчи президентлик муддатида айтган эди. 14 январ куни Вашингтонда ўтказилган музокараларда Дания ташқи ишлар вазири Ларс Лёкке Расмуссен ва Гренландия ташқи ишлар вазири Вивиан Моцфелдт арктик орол мақоми бўйича келишувга эриша олмади. Музокаралардан кейин Расмуссен Гренландия масаласида томонлар “тамоман фарқ қилувчи позиция”га эга эканини айтди. Моцфелдт эса Оқ уй билан ҳамкорликни кучайтиришни исташини, бироқ Гренландиянинг АҚШ таркибига киришини хоҳламаслигини билдирган.

15 январ куни Трамп божлар жорий этишини эълон қилган мамлакатлар минтақада хавфсизликни мустаҳкамлаш ва 2026 йил охирида ўтказилиши режалаштирилаётган йирик ҳарбий машғулотларга Данияни тайёрлашда ёрдам бериш мақсадида, разведка миссиясининг бир қисми сифатида Гренландияга ўз ҳарбийларини юборишини маълум қилди. Бундесвернинг 15 нафар аскаридан иборат гуруҳи 18 январ куни — Трамп Германияга Данияни ҳудудий баҳсда қўллаб-қувватлагани учун бож жорий этиш билан таҳдид қилганидан кейинги куни Гренландияни тарк этган.