Энди диний материалларнинг рухсат этилгани ёки тақиқланганини текшириш мумкин. Бу қандай ишлайди?

Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги ҳамда Дин ишлари бўйича қўмита томонидан тақиқланган диний материаллардан огоҳлантириш ва хабардор қилиш тизими – din.uzbbot махсус чат-боти ишга туширилди. Бу ҳақда Диний қўмита матбуот хизмати маълум қилди.

Ушбу платформа орқали фуқаролар диний материалларнинг диншунослик экспертизаси хулосаси мавжуд ёки мавжуд эмаслигини, шунингдек, айрим шахс ва ташкилотлар фаолияти қонунчиликка мувофиқ ёки тақиқланганини текшириш имкониятига эга бўлади.

Kun.uz мухбири ботнинг ҳар бўлимидаги хизматлар қандай ишлашини текшириб кўрди.

Аввало ботнинг номи ҳақида. Расмийларнинг эълонида бот – din.uzbbot дея таништирилмоқда, аммо унинг тавсифидаги номи “Xavfsiz bot”. Бизнингча бу фойдаланувчиларни чалғитади.

Telegram мессенжеридаги ушбу ботда қуйидаги хизматлар бор:

• Тақиқланган профилларни текшириш;
• Диний адабиётларни текшириш;
• Тақиқланган шахс ва ташкилотлар рўйхати;
• Умра лицензиясига эга турфирмалар рўйхати;
• Расмий диний манбалар;
• Ҳуқуқий ҳужжатлар билан танишиш;
• Изоҳ ва таклифлар.

Биринчи – «Тақиқланган профилларни текшириш» бўлими орқали бирор профил ёки шахс номини киритиш мумкин. Бот Олий суднинг қарори билан тақиқланган профил ҳақида қуйидаги маълумотларни тақдим этади: профил номи, қайси ижтимоий тармоқда экани, у ҳақида хулоса ва тавсия. Шунингдек, киритилган шахс нега тақиқланганини асословчи маълумотлар ҳам берилади.

«Диний адабиётларни текшириш» бўлимида марҳум шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг «Бахтиёр оила» китоби ҳақида сўров бериб кўрдик. Ботда адабиёт номи ва муаллифи, чоп этилган нашриёт ҳақидаги маълумотлар берилди.

Шунингдек, ушбу китоб диншунослик экспертизаси хулосаси асосида чоп этишга рухсат берилгани маълум қилинган.

«Тақиқланган шахс ёки ташкилотлар» бўлимида эса Олий суднинг қарори билан тақиқланган экстремистик ва террористик ташкилотлар, тақиқланган шахслар рўйхати келтирилган.

Рўйхатдаги шахс ёки ташкилот устига боссангиз, у ҳақиқий исми ёки ташкилот номи, қачон ташкил қилингани, қаерда фаолият юритиши ва нима учун тақиқлангани ҳақида маълумотлар кўрсатилади.

Тақиқланган шахслар ёки ташкилотлар ҳақидаги хулосада бундай материалларни тайёрлаш, сақлаш ва тарқатиш ёхуд уларга «лайк босиш» – Жиноят кодексининг 155-моддаси, 155-1-моддаси, 155-2-моддаси, 155-3-моддаси, 159-моддаси, 244-2-моддаси, 244-2-моддасига асосан жиноий жавобгарликка тортишга сабаб бўлиши айтилган.

Шунингдек, «расмий диний сайт ва каналлар» бўлимида Ўзбекистон Мусулмонлари идораси ҳамда унинг ҳузуридаги Фатво бўлимининг сайт ва саҳифаларига ҳаволалар берилган.

«Мазкур тармоқлар орқали диний мавзуларга оид аниқ, холис ва текширилган маълумотлардан фойдаланишингиз мумкин. Бу эса ноаниқ, шубҳали ва асоссиз манбалар таъсирининг олдини олишда муҳим аҳамият касб этади», дейилади қўмита тушунтиришида.

Ҳуқуқий ҳужжатлар бўлимида «Виждон эркинлиги», терроризм ва экстримизмга оид қонунчилик ҳамда Жиноят ва Маъмурий кодексларга ҳаволалар берилган.

Яна бир бўлимда эса Ўзбекистонда Умра лицензиясига эга 14 та тур фирма ва улар билан боғланиш маълумотлари келтирилган.

Қўмита шунингдек, «изоҳ ва таклифлар» бўлими орқали бот фаолияти юзасидан фикр-мулоҳазалар, таклиф ва аниқланган камчиликлар ҳақида хабар қолдириш мумкинлигини таъкидламоқда.

Ўтган ойда Олий суд интернет жаҳон тармоғидаги диний экстремистик, террористик ва ақидапарастлик ғоялари билан йўғрилган деб топилган ҳамда Ўзбекистон ҳудудига олиб кириш, тайёрлаш, сақлаш, тарқатиш ва намойиш этилиши тақиқланган манба ва контентларнинг янги рўйхатини эълон қилганди.

Унга кўра, 2026 йил 6 апрел ҳолатига Ўзбекистон ҳудудида тақиқланган жами ресурслар сони 1837 тага етган.