Ғарбий соҳилдаги зўравонликлар
Исроиллик кўчманчилар Фаластин ҳудудида — босиб олинган Ғарбий соҳилда иккита масжидга, шунингдек, автомобиллар ва қишлоқ хўжалиги ерларига ўт қўйди.
Сўнгги ҳужумлар Тал қишлоғи яқинида кўчманчилар ва фаластинликлар ўртасида юз берган тўқнашувдан кейин содир бўлди. Ўшанда тўрт нафар фаластинлик ва икки нафар исроиллик ҳалок бўлган, ҳар икки томон бир-бирини зўравонликни келтириб чиқаришда айблаганди.
Исроилнинг амалдаги ўта ўнг ҳукумати қўллаётган экстремист кўчманчиларнинг зўравонликлари Ғарбий соҳилда вазиятни янада кескинлаштирмоқда.
Фаластин расмийларига кўра, тунда Ғарбий соҳилдаги иккита қишлоқ кўчманчилар ҳужумига учраган: автомобилларга зарар етказилган, мулклар ўғирланган ва деворларга нафрат уйғотувчи сўзлар ёзиб кетилган.
Шунингдек, кўчманчилар Қусрада қурилаётган масжидга ўт қўйган. Исроил ҳарбийлари Қусрага қўшинлар юборди, полиция эса тергов ўтказиб, далилларни тўплашини маълум қилди.
Бошқа бир ҳолатда кўчманчилар Кур қишлоғидаги яна бир масжидга ўт қўйиб, унинг деворларига шиорлар ёзиб кетган.
Фаластинликларнинг айтишича, жума куни Талда юз берган қонли тўқнашувдан бери Ғарбий соҳил бўйлаб кўчманчилар кўплаб ҳужумлар уюштирди.
Исроил мудофаа кучлари дам олиш кунлари ўзи «аксилтеррор» операцияси деб атаган рейдлар ўтказиб, 130 дан ортиқ одамни ҳибсга олган.
Ғарбий соҳилда кўчманчиларнинг ҳужумлари халқаро миқёсда қораланишига қарамай, Исроил ҳукумати вазият ўнгланиши учун деярли ҳеч нарса қилмаяпти.
БМТ маълумотларига кўра, Ғазода уруш бошланганидан бери Ғарбий соҳилда 1 114 нафар фаластинлик ҳалок бўлган. Уларнинг аксарияти Исроил мудофаа кучлари томонидан ўлдирилган. Қурбонларнинг камида 35 нафари кўчманчилар ҳужуми оқибатида ҳалок бўлган.
АҚШ-Эрон уруши
Президент Доналд Трамп душанба куни Қўшма Штатлар Эрон билан «яхши музокаралар» олиб бораётганини айтди.
«Биз яхши музокаралар олиб боряпмиз», деди у. «Ўйлайманки, нимадир юз бериши учун яхши имконият бор ва агар шундай бўлса — жуда яхши. Агар бўлмаса — биз икки кун олдин нима қилган бўлсак, шунга қайтамиз».
Душанба куни кечроқ Мичигандаги сайловолди митингида Трамп яна Эрон ҳақида гапирди. «Уларни сотиб олиб бўлмайди. Уларни мағлуб этиш керак ва биз уларни бутунлай тор-мор қиламиз. Лекин нима бўлишини кўрамиз. Ҳозирда жуда дўстона музокаралар кетмоқда», деди у.
Америкада жамоатчиликнинг урушга нисбатан норозилиги оралиқ сайловлар олдидан Трамп ва унинг Республикачилар партиясига оғир юк бўлмоқда. Америкаликлар Трамп урушда ўз мақсадларини тушунтира олмаганини айтмоқда.
Эрон ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Исмоил Бағоий душанба куни воситачилар орқали хабарлар алмашинуви давом этаётгани ва улар дипломатиядан воз кечмаганини билдирди. Аммо Эрон музокаралар сўрагани ҳақидаги хабарлар «уйдирма» эканини айтди. «Бу бизнинг қонимизда йўқ», деди у.
Кейинроқ Эрон марказий ҳарбий қўмондонлиги АҚШ «ноқонуний денгиз блокадаси» орқали можаронинг кескинлашишига сабаб бўлаётганини билдирди.
Эрон давлат ОАВлари душанба куни Муҳофизлар корпуси Ҳўрмузни рухсатсиз кесиб ўтишга уринган олтита «қоидабузар кема»ни ортга қайтарганини хабар қилди.
Шу куни Саудия Арабистони ҳам нефт объектларига, жумладан, Ар-Риёддаги мақсадларга қаратилган дронларни уриб туширганини маълум қилди. Унинг таъкидлашича, дронлар Ироқ ҳудудидаги қуролли гуруҳлар томонидан учирилган.
Шунингдек, кеча Ямандаги ҳусийлар ҳам Саудия дронларининг бостириб киришига жавобан қиролликнинг энг муҳим «Шарқ-Ғарб» қувурини нишонга олганини билдирди.
Франция ва Испания ёняпти
Франциянинг Бордо шаҳри ва қўшни Испаниядаги қатор ҳудудларга таҳдид солаётган йирик ўрмон ёнғинлари давом этмоқда. Расмийлар Францияда қарийб 220 минг кишини эвакуация қилди. Испанияда эса 100 мингга яқин одамга ўз уйларини тарк этиш ёки хавфсиз жой излаш буюрилди.
Франция президенти Эммануэл Макрон ўт ўчирувчиларга машаққатли меҳнатлари учун миннатдорлик билдириб, келгуси ҳафталар ҳам қийин бўлиб қолишидан огоҳлантирди.
Францияда ёниб кетган ўрмон майдонлари аввалги рекорд кўрсаткич қайд этилган 2022 йилдагидан ҳам ошиб кетган.
Ўтган ҳафтада Атлантика океани қирғоқларидан бошланган ёнғинлар Бордонинг асосий метрополия ҳудудидан атиги 15 километр масофада жойлашган. Маҳаллий расмийларга кўра, ёнғинни ўчириш вақтида саксон нафар ўт ўчирувчи жароҳат олган.
Испания шарқидаги Кастелон провинциясида ўт ўчирувчилар айниқса хавфли вазиятга дуч келишди. У ердаги тупроқ остида Испания фуқаролар урушидан қолган эски ўқ-дорилар бор. Олов у ерга етиб борганда портлаб кетмоқда, дейди расмийлар.
Олтинчи авлод ёнғинлари деб аталадиган бу ҳодиса — ўрмон ёнғинларининг энг экстремал ва бошқариб бўлмайдиган тоифаси ҳисобланади. Кўплаб олимлар бундай ёнғинлар ва жазирама тўлқинларида инсон омили сабаб бўлаётган иқлим ўзгаришини айблашади.
Европада бу йилги ўрмон ёнғинларининг кўлами давлатлар ресурсларига оғирлик қилмоқда.
Туркия, Италия ва Грециядан келган самолётлар, шунингдек, Португалиянинг келган қутқарувчилари Испаниядаги ўт ўчириш ҳаракатларига қўшилган. Швейцария эса Париж илтимосига биноан иккита Super Puma вертолёти ва уларнинг экипажларини Францияга юборди.
Бразилия ва Хитой ҳамкорлиги
АҚШнинг янги божларига доир хабарлар фонида Хитой раҳбари Си Жинпинг Бразилия президенти Лула да Силва билан телефон орқали мулоқот қилди. Мулоқотда Хитой томони Бразилияни «ташқи аралашувларни рад этишда» қўллашини айтган.
Луланинг ижтимоий тармоқларда ёзишича, икки етакчи Хитой ва Жанубий Американинг «Mercosur» блоки ўртасидаги эҳтимолий келишув бўйича музокараларни жадаллаштирмоқчи.
Лулага кўра, ҳар қандай эҳтимолий савдо келишув «зарур мослашувчанликларни» мужассам этади ва Бразилия ўз бозорларини диверсификация қилишга содиқдир.
Шунингдек, томонлар «сунъий интеллект, сунъий йўлдошлар, муҳим минералларни қайта ишлаш ва ўғитлар савдоси каби стратегик соҳаларда» ҳамкорликни кенгайтиришга келишган.
Ўтган ҳафта Қўшма Штатлар мажбурий меҳнатни тақиқлаш қоидаларига етарлича амал қилмаслик айблови билан ўнлаб мамлакатларга янги божлар жорий этди. Хусусан, 12,5 фоизгача бўлган бож ставкалари Хитой, Бразилия, Ҳиндистон ва Европа Иттифоқи каби йирик иқтисодиётларга дахл қилади.
АҚШ ва НАТО
АҚШ мудофаа вазири Пит Ҳегсет Европада Америка қўшинларини жойлаштириш масаласини қайта кўриб чиқишга киришди. Бу ҳақда мудофаа вазирининг сиёсий ишлар бўйича ўринбосари Элбриж Колби маълум қилди.
«Бу – НАТО ядросиз қуроллардан фойдаланган ҳолда ўз мудофааси учун асосий масъулиятни ўз зиммасига оладиган, Европа йўналишида тез ва муқаррар ҳаракатланиши учун ишлаб чиқилган чинакам қайта кўриб чиқиш бўлади», дейилади унинг постида.
Колбининг сўзларига кўра, қайта кўриб чиқишнинг яна бир мақсади «алянснинг НАТО 3.0 сифатидаги моҳиятини тўлиқ тиклашдир».
Американинг Европадаги ҳарбий иштирокини қайта кўриб чиқиш АҚШнинг 2025-26 йиллардаги Миллий хавфсизлик стратегияси қоидаларини ўзида акс эттиради.
Президент Трамп анчадан бери Алянс бўйича европалик иттифоқчиларини «мудофаа харажатларини ошириш ҳақидаги илтимосларини жавобсиз қолдиргани» учун танқид қилиб келмоқда.
