Нега Озодлик ҳайкали яшил рангга кирган?

Озодлик ҳайкалининг ташқи қопламаси юпқа мис варақлардан тайёрланган. Шу боис 1886 йилда ҳайкал тантанали очилган пайтда унинг юзаси янги зарб қилинган мис тангадек илиқ қизғиш-жигарранг рангда бўлган.

Бироқ вақт ўтиши билан ҳаво, намлик ва денгиз тузлари таъсирида мис юзасида кимёвий реакциялар бошланган. Аввалига мис юзасида қизғиш ва тўқ рангли оксидлар ҳосил бўлган. Кейинчалик улар сув, ҳаводаги олтингугурт бирикмалари ва денгиздан келадиган хлоридлар билан реакцияга киришиб, миснинг яшил бирикмаларини ҳосил қилган.

Натижада ҳайкал юзасида патина деб аталувчи яшил муҳофаза қатлами шаклланган. Унинг таркибига асосан брокантит, антлерит ва атакамит каби минераллар киради.

Мутахассисларнинг қайд этишича, ҳайкалнинг турли қисмлари бир вақтнинг ўзида бир хил рангга кирмаган. Айрим жойларда ўзгариш тезроқ, бошқа ҳудудларда эса секинроқ кечган. 1906 йилга келиб ҳайкалда яшил ранг яққол кўрина бошлаган, аммо АҚШ Миллий парклар хизмати маълумотларига кўра, бугунги кўринишга тўлиқ ўтиши тахминан 25–30 йил давом этган.

Патина нафақат ҳайкалнинг ташқи қиёфасини ўзгартирган, балки унинг сақланиб қолишида ҳам ҳал қилувчи аҳамият касб этган. Бу зич муҳофаза қатлами миснинг кейинги занглаши ва емирилишини секинлаштиради.

Бу жиҳати билан мис темирдан фарқ қилади. Темирда ҳосил бўладиган занг металлнинг ичкари қисмигача емирилишига сабаб бўлса, мисдаги патина мустаҳкам сақланиб, юзадан кўчиб тушмайди ва аксинча, ички қатламни ташқи муҳит таъсиридан ҳимоя қилади.

Мутахассислар таъкидлашича, патинанинг ҳосил бўлиш тезлиги ҳаво намлиги, ҳарорат, атмосфера ифлосланиши ва денгиз тузлари миқдорига боғлиқ. Шунга қарамай, жараённинг умумий кетма-кетлиги ҳамиша бир хил: янги мис аввал қизғиш тусдан тўқ рангга ўтади, кейин эса аста-секин яшил муҳофаза қатлами билан қопланади.