Бу йилги август ойида ўртача ойлик ҳарорат кўп йиллик ўртача қийматларга яқин бўлиши кутилмоқда.
Ўзгидрометга кўра, ой қуруқ ва бироз иссиқ об-ҳаво билан бошланади. 1–2 август кунлари ҳаво ҳарорати +38…+41 даражага, жанубда ва чўл ҳудудларда +42…+43 даражага етади.
Кейинчалик ҳарорат фони 3–5 даражага пасаяди ва ҳаво ҳарорати асосан +33…+38 даража атрофида, баъзи жойларда +40 даражагача бўлиши кутилмоқда.
Ой охирига бориб Ўзбекистон ҳудудига салқин ҳаво кириб келиши ва ҳарорат аста-секин +25…+30 даражагача пасайиши мумкин.
Августнинг биринчи ярмида ҳарорат кечалари +24…+27 даража, иккинчи ярмида +17…+22 даража, ой охирига бориб +12…+15 даражагача пасаяди.
Ойлик ёғингарчилик миқдори меъёрдан кўп, баъзи жойларда меъёр атрофида бўлиши тахмин қилинмоқда. Аммо август ойида ойлик ёғингарчилик меъёри жуда камлигини унутмаслик керак, дейди синоптиклар.
Ойнинг иккинчи ярмида айрим кунларда, асосан, жадаллиги бироз бўлган қисқа муддатли ёмғирлар ёғиши мумкин.
Ўтган август ойлари қандай бўлган?
Одатда, август ойида ҳарорат фони аста-секин пасая бошлайди. Ўзбекистон ҳудуди бўйича август ойининг ўртача ойлик ҳарорати июл ойига нисбатан 1,5−2,5 даражага паст бўлади.
Йилнинг кўп ойлари сингари, август ойи ҳам нисбатан иқлим ўзгариши таъсири остида бўлади. 1991−2020 йиллар ва 1961−1990 йиллар учун август ойидаги ўртача ойлик ҳарорат фарқи 1,2−1,5 даражани ташкил этган.
Республика ҳудудининг катта қисмида ўртача максимал ҳарорат +35…+37 даражани, жанубда ва чўл ҳудудларда +38…+40 даражани ташкил этади. Иссиқ об-ҳавонинг энг юқори чўққисида деярли ҳар йили +38…+39 даражага, жанубда ва чўл ҳудудларда эса баъзи жойларда +41…+43 даражага етади.
Кузатувларнинг барча йиллари учун август ойларининг максимал ҳаво ҳарорати мутлақ рекорди +41…+43 даражани, шимолда, жанубда ва чўл ҳудудларда +44…+47 даражани ташкил этади.
Сўнгги йилларда август ойининг ҳарорат тартибига глобал исиш сезиларли даражада таъсир кўрсатмоқда. Йиллараро кучли ўзгарувчанлик фонида ҳавонинг ўртача ойлик ҳарорати кўтарилиш тенденцияси кузатилмоқда.
1961−1990 йиллар ва 1991−2020 йиллар учун август ойидаги ўртача ойлик ҳарорат фарқи +1,2…+1,5 даражани ташкил этади.
Август июл ойидагидек жазирама бўлмаса-да, барибир анчагина иссиқ ой ҳисобланади. Ёзги иссиқ пасайиши кўрсаткичи ҳаво ҳарорати +40 даража ва ундан юқори бўладиган кунлар сонининг сезиларли даражада камайишидир.
Ўртача ҳисобда бу кўрсаткич ҳудудларнинг катта қисмида 1−3 кунни, энг чекка жанубда ва чўл ҳудудларда эса 4 кундан 8 кунгача бўлган муддатни ташкил этади. Самарқанд вилояти ва Фарғона водийсида эса бундай иссиқ кунлар жуда камдан кам ҳолларда – 5−10 йилда бир марта кузатилади.
Август ойи охирига бориб, одатда, куз яқинлашаётгани сезила бошланади. Нисбатан салқин ҳаво оқимлари кириб келиши кўпаяди. Айрим йилларда август ойида салқин ҳавонинг кириб келиши ҳисобига Ўзбекистон ҳудуди бўйича кундузги ҳарорат 22−27 даражагача пасайган.
Август Ўзбекистонда йилнинг энг қурғоқчил ойи ҳисобланади. Ёмғирлар жуда кам ёғади – текислик ҳудудларнинг катта қисмида ўртача 1 кундан 3 кунгача бироз ёмғир ёғиши кузатилиши мумкин, ўртача ойлик ёғингарчилик миқдори эса 1−2 миллиметрдан, Фарғона водийсида эса 3−5 миллиметрдан кўп бўлмайди. Жанубда ва чўл ҳудудларда август ойида ёмғир ҳар йили ҳам кузатилмайди.
Тоғолди ва тоғли ҳудудларда ёмғир тез-тез ёғади ва ўртача ойлик ёғингарчилик миқдори айрим жойларда 12−15 миллиметрни, Фарғона вилояти тоғларида ҳамда Тошкент вилоятининг юқори тоғли ҳудудларида эса 20−22 миллиметрни ташкил этади.
Бу энг қурғоқчил ойда республиканинг айрим ҳудудларида жадаллиги кучли бўлган жала ёмғирлар ёғиши кузатилиши эҳтимолдан холи эмас. Масалан, 2020 йил август ойи охирида Ўзбекистоннинг марказий вилоятларида кучли жала ёмғирлар ёғган ва унинг бир кеча-кундузда ёғган ёғингарчилик миқдори 10−34 миллиметрни ташкил этган.
2020 йил 26 август куни Тошкентда 17 миллиметр ёғингарчилик кузатилган (ойлик меъёр 2 мм бўлганда) − бу август ойида бир кеча-кундузлик ёғингарчилик миқдори бўйича мутлақ рекорддир. 2023 йил август ойида ёғингарчилик ёғиши тавсифи бўйича ғайритабиий бўлган. Узоқ муддатли қуруқ ва иссиқ об-ҳаводан сўнг, 27−31 август кунлари Ўзбекистоннинг барча ҳудудлари бўйича вақти-вақти билан ёмғир ёғди.
Баъзи жойларда ёмғир кучли − бир кеча-кундузда, аниқроғи бир неча соат ичида ёғингарчилик миқдори август ойидаги ойлик меъёрдан бир неча марта кўп бўлди. Республиканинг айрим ҳудудларида бир кеча-кундузлик ёғингарчилик миқдорининг тарихий максимумлари янгиланди.
Энг эсда қоладиган рекордлар Сариосиё метеостанцияси (Сурхондарё вилояти тоғ олди) ҳудудида кузатилган бўлиб, бунда ойлик меъёр 0,4 миллиметр бўлганда 3 соат 10 дақиқада 35 миллиметр ва Қўқон метеостанцияси ҳудудида ойлик меъёр 5 миллиметр бўлганда 20 дақиқада 35 миллиметр ёмғир ёғган.
