Германияда Берлиндаги “Рус уйи”нинг эҳтимолий ноқонуний фаолияти юзасидан сиёсий муҳокамалар авж олди. Христиан-демократик иттифоқ (ХДИ), “Яшиллар” ва Эркин демократик партия (ЭрДП) вакиллари маданий марказ сифатида фаолият юритаётган муассасани ёпиш зарурлигини билдирмоқда.
Бундестаг депутати, ХДИнинг ташқи сиёсат масалалари бўйича эксперти Родерих Кизеветтер “Рус уйи” жосуслик маркази сифатида фойдаланилаётган бўлиши мумкинлигини даъво қилди.
У 11 август куни Welt TV телеканалига берган интервюсида ўз гумонларига бир нечта омилни асос қилиб келтирган. Жумладан, сиёсатчининг айтишича, бинода 100 дан ортиқ киши истиқомат қилади ва уларнинг фаолияти ҳақида етарли маълумот йўқ. Шунингдек, у бинода электр энергияси истеъмоли одатдагидан анча юқори эканини ҳам шубҳали ҳолат сифатида кўрсатган.
“Разведка ускуналари билан тўлдирилган марказ”
Кизеветтернинг таъкидлашича, “Рус уйи” илгари ҳақиқатан ҳам маданий муассаса сифатида фаолият кўрсатган бўлиши мумкин, аммо ҳозир вазият ўзгарган.
У муассасани “эҳтимол, разведка учун мўлжалланган ускуналар билан тўлдирилган марказ” деб атаб, у ерда Германияга нисбатан дўстона муносабатда бўлмаган шахслар фаолият юритаётганини даъво қилди.
Сиёсатчи “Рус уйи”ни Германиянинг заифлиги ва Россия таъсирининг рамзи сифатида баҳолади.
“Яшиллар” партиясидан Бундестаг депутати, мудофаа масалалари бўйича мутахассис Сара Нанни ҳам муассасани ёпиш тарафдори. Унинг айтишича, партия аввалги “светофор коалицияси” ҳукумати давридаёқ “Рус уйи” фаолиятини тўхтатишга уринган, аммо бунга эриша олмаган.
Нанни ҳам ушбу муассасадан жосуслик мақсадларида фойдаланилаётганига ишонишини билдирди. У, хусусан, шубҳали мобил алоқа ва GPS сигналларига ишора қилиб, улар бинода кучли сигнал узатувчи ускуналар бўлиши мумкинлигини кўрсатишини айтган.
Депутат Германия ҳукуматининг муассасани ёпишдан бош тортаётганини Кремль олдида “итоаткорлик” ва заифлик белгиси сифатида баҳолади.
У Россия президенти Владимир Путин бундай вазиятдан провокациялар ва агрессив ҳаракатлар учун фойдаланаётганини даъво қилди. Нанни бунга мисол сифатида Лейпцигда Украина юк самолётига дрон урилгани билан боғлиқ сўнгги ҳодисани тилга олган.
“Берлин марказида озодлик душмани ўтирибди”
Европарламентнинг Эркин демократик партиядан депутати Мари-Агнес Штрак-Циммерман ҳам “Рус уйи”ни ёпиш талабини қўллаб-қувватлади.
У Welt TV эфирида “Берлиннинг қоқ марказида озодлик душмани ўтирибди, биз эса шунчаки кузатиб турибмиз”, дея баёнот берган.
Штрак-Циммерман Германия федерал ҳукуматини Россия билан тузилган ва 2026 йил охирида муддати тугайдиган маданий ҳамкорлик тўғрисидаги шартномани узайтирмасликка чақирди.
Унинг гумонига кўра, “Рус уйи”да киберҳужумларни мувофиқлаштириш ва жосусларни юбориш билан шуғулланадиган шахслар ишлаши мумкин. Сиёсатчи Берлин расмийларининг муассасани ёпишдан бош тортаётганини танқид қилди.
Ҳукумат нега “Рус уйи”ни ёпмаяпти?
Германия ҳукумати эса масалага эҳтиёткорлик билан ёндашмоқда. Расмий Берлиннинг тушунтиришича, “Рус уйи”ни ёпиш учун Россия билан амалдаги тегишли келишувларни бекор қилиш талаб этилиши мумкин.
Бу келишувлар, ўз навбатида, Москвадаги Гёте институти фаолиятини ҳам тартибга солади.
Германия Ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили Мартин Гизенинг билдиришича, икки муассасанинг фаолияти ўзаро боғланган. Шу сабабли улардан бирига нисбатан кўриладиган кейинги чоралар иккинчиси учун ҳам бевосита оқибатларга олиб келиши мумкин.
Сара Вагенкнехт иттифоқи ёпилишга қарши
Айни пайтда Германиядаги барча сиёсий кучлар ҳам “Рус уйи”ни ёпиш тарафдори эмас.
Сара Вагенкнехт иттифоқининг (BSW) Берлин бўлими раҳбари Жозефин Тире муассаса фаолиятини сақлаб қолишни қўллаб-қувватлаган. У рус тилида видеомурожаат йўллаб, бундай позиция Россия ҳукуматини қўллаб-қувватлашни англатмаслигини таъкидлаган.
Шунингдек, у “Рус уйи”ни сақлаб қолиш бўйича BSW бошлаган петицияни қўллаб-қувватлашга чақирган.
Берлиндаги “Рус уйи” расман маданий марказ сифатида фаолият юритади. Бироқ сўнгги вақтларда унинг Россия махсус хизматлари учун ниқоб сифатида ишлатилиши мумкинлиги ҳақида хабарлар тарқалмоқда.
WDR телеканали ва Süddeutsche Zeitung нашри Франция ҳужжатларига таяниб, муассасанинг Россия махсус хизматлари билан эҳтимолий алоқалари ҳақида хабар берган.
“Рус уйи”ни Россия Ташқи ишлар вазирлигига бўйсунувчи “Россотрудничество” давлат агентлиги бошқаради. Мазкур агентлик Европа Иттифоқи санкциялари остида.
Шу билан бирга, “Рус уйи”да жосуслик ёки киберҳужумларни мувофиқлаштириш фаолияти олиб борилаётгани ҳақидаги гаплар ҳозирча немис сиёсатчилари ва ОАВда келтирилаётган гумон ва даъволар бўлиб, матнда уларнинг суд ёки расмий тергов натижалари билан тасдиқлангани кўрсатилмаган.
